Κτηματολογικές διαφορές: Η διαμεσολάβηση καταργεί τη δίκη με τους ιδιώτες, όχι αυτομάτως και με το Δημόσιο

Κτηματολογικές διαφορές: Η διαμεσολάβηση καταργεί τη δίκη με τους ιδιώτες, όχι αυτομάτως και με το Δημόσιο

Κτηματολογικές διαφορές: Η διαμεσολάβηση καταργεί τη δίκη με τους ιδιώτες, όχι αυτομάτως και με το Δημόσιο

Της δικηγόρου Σουζάνας Κλημεντίδη

Με συμφωνία στη διαμεσολάβηση έκλεισε η διαφορά δύο γυναικών με τους ιδιώτες αντιδίκους τους, για ακίνητο που είχε αποτυπωθεί ανακριβώς στις πρώτες εγγραφές του Κτηματολογίου. Η συμφωνία περιλάμβανε αναγνώριση των δικαιωμάτων τους και συναίνεση στην αλλαγή της γεωμετρικής αποτύπωσης, οδηγώντας σε κατάργηση της δίκης ως προς τους ιδιώτες. Διαφορετική ήταν η αντιμετώπιση του Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο δήλωσε ότι δεν προβάλλει δικαιώματα στο ακίνητο, χωρίς όμως η δήλωσή του να θεωρηθεί συμφωνία που κάλυπτε το αναγνωριστικό αίτημα της αγωγής.

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, με την απόφαση 16845/2026, έκανε δεκτό το συγκεκριμένο αίτημα έναντι του Δημοσίου, με αυτοτελή διάταξη. Έτσι, η υπόθεση ολοκληρώθηκε με δύο διαφορετικούς τρόπους, κατάργηση της δίκης λόγω της συμφωνίας με τους ιδιώτες και δικαστική αναγνώριση των εμπράγματων δικαιωμάτων έναντι του Δημοσίου.

Το ακίνητο και η ανακριβής εγγραφή

Οι δύο ενάγουσες ζητούσαν την αναγνώριση των δικαιωμάτων τους σε οικόπεδο 622,96 τετραγωνικών μέτρων, στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, το οποίο αποτελούσε αυτοτελές και διαιρετό τμήμα μεγαλύτερου γεωτεμαχίου. Στην πρώτη κτηματολογική εγγραφή του μεγαλύτερου ακινήτου εμφανιζόταν ιδιώτης ως δικαιούχος κατά 1/7, το υπόλοιπο 6/7 είχε καταχωριστεί ως “αγνώστου ιδιοκτήτη”.

Η πρώτη γυναίκα διεκδικούσε αναγνώριση πλήρους συγκυριότητας κατά 50% εξ αδιαιρέτου και ισόβιας επικαρπίας στο υπόλοιπο 50%, η δεύτερη αναγνώριση ψιλής κυριότητας κατά 50% εξ αδιαιρέτου. Ως τίτλο κτήσης επικαλούνταν συμβόλαιο αγοραπωλησίας του 2011, το οποίο είχε μεταγραφεί στα οικεία βιβλία του Υποθηκοφυλακείου.

Το αίτημά τους δεν περιοριζόταν στην αλλαγή των καταχωρισμένων δικαιούχων. Ζητούσαν, παράλληλα, να αποτυπωθεί το επίδικο τμήμα ως ξεχωριστό γεωτεμάχιο, με νέο ΚΑΕΚ και ιδιαίτερο κτηματολογικό φύλλο, στο οποίο θα καταχωρίζονταν τα δικαιώματά τους. Αντίστοιχα, από το αναγραφόμενο εμβαδόν των 1.275 τετραγωνικών μέτρων του αρχικού γεωτεμαχίου ζητούσαν να αφαιρεθούν τα 622,96 τετραγωνικά μέτρα. Η αγωγή συνοδευόταν από τοπογραφικό διάγραμμα γεωμετρικών μεταβολών και αποδεικτικό ηλεκτρονικής υποβολής του.

akinita

Η αγωγή κατατέθηκε τον Οκτώβριο του 2025 και καταχωρίστηκε στο κτηματολογικό φύλλο. Η επίδοσή της στον ιδιώτη εναγόμενο δεν πραγματοποιήθηκε, καθώς εκείνος είχε ήδη αποβιώσει, οι ενάγουσες προσεπικάλεσαν στη συνέχεια τις τρεις καθολικές διαδόχους του. Το δικαστήριο συνεκδίκασε την κύρια αγωγή και την προσεπίκληση.

Η συμφωνία που κατήργησε τη δίκη

Στις 2 Φεβρουαρίου 2026 κατατέθηκε στο Πρωτοδικείο πρακτικό επιτυχούς ολοκλήρωσης διαμεσολάβησης. Οι καθολικές διάδοχοι του ιδιώτη εναγομένου αναγνώρισαν τα εμπράγματα δικαιώματα των δύο γυναικών, με τα ποσοστά που εκείνες επικαλούνταν, και συναίνεσαν στη ζητούμενη γεωμετρική μεταβολή.

Το δικαστήριο έκρινε ότι η συμφωνία κάλυπτε πλήρως το αντικείμενο της αγωγής ως προς τις ιδιώτες διαδίκους, δηλαδή την αναγνώριση των δικαιωμάτων, τη διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής και τις γεωμετρικές μεταβολές. Εφαρμόζοντας το άρθρο 8 παρ. 2 του ν. 4640/2019, δέχθηκε ότι η κατάθεση του πρακτικού επέφερε κατάργηση της εκκρεμούς δίκης, στο μέρος που καλυπτόταν από τη συμφωνία. Για τον ίδιο λόγο καταργήθηκε και η δίκη επί της προσεπίκλησης.

Κρίσιμη για τη χωριστή αντιμετώπιση των εναγομένων ήταν η διαπίστωση ότι συνδέονταν με απλή και όχι αναγκαστική ομοδικία. Η συμφωνία με τους ιδιώτες μπορούσε, επομένως, να επιφέρει την κατάργηση της δίκης ως προς αυτούς, χωρίς να απαιτείται η ίδια διαδικαστική κατάληξη και για το Δημόσιο.

Στο νομικό σκεπτικό της απόφασης αποτυπώνεται και η ειδική διαδικασία για τις αγωγές διόρθωσης πρώτων κτηματολογικών εγγραφών. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 2 περ. δ΄ του ν. 2664/1998, όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 5232/2025, πριν από τη συζήτηση της αγωγής ο ενάγων οφείλει να καλέσει όλους τους εναγομένους σε υποχρεωτική αρχική συνεδρία ενώπιον κτηματολογικού διαμεσολαβητή, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης.

Σε περίπτωση συμφωνίας, το πρακτικό καταχωρίζεται στο κτηματολογικό φύλλο και διορθώνεται η ανακριβής εγγραφή. Εφόσον ζητούνται και γεωμετρικές μεταβολές, πρέπει να επισυνάπτονται στο πρακτικό, επί ποινή ακυρότητας, το σχετικό τοπογραφικό διάγραμμα και το αποδεικτικό ηλεκτρονικής υποβολής του. Η απόφαση αναφέρει, επίσης, ότι η αδικαιολόγητη απουσία εναγομένου από την υποχρεωτική αρχική συνεδρία συνεπάγεται αυξημένη δικαστική δαπάνη.

Η διαφορετική κρίση για το Δημόσιο

Το Ελληνικό Δημόσιο, με βάση πράξη της αρμόδιας Τριμελούς Επιτροπής του Γραφείου Νομικού Συμβούλου, δήλωσε ότι δεν προβάλλει συγκεκριμένα δικαιώματα επί του επίδικου ακινήτου, καθώς δεν διέθετε στοιχεία για την αμφισβήτηση των δικαιωμάτων των εναγουσών. Η θέση αυτή στηριζόταν στις απόψεις των αρμόδιων υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων και υπηρεσιακό έγγραφο που τοποθετούσε το γεωτεμάχιο σε ιδιόκτητες εκτάσεις του αγροκτήματος. Δήλωσε, συνεπώς, ότι δεν αντιλέγει στη ζητούμενη διόρθωση των πρώτων εγγραφών.

Η δήλωση αυτή, όμως, δεν θεωρήθηκε ότι κάλυπτε το αναγνωριστικό αίτημα της αγωγής ως συμφωνία διαμεσολάβησης. Το δικαστήριο δεν κατήργησε τη δίκη ως προς το Δημόσιο, αλλά αξιολόγησε τη μη προβολή δικαιωμάτων ως βάση για να κάνει δεκτό το αίτημα επί της ουσίας.

Με αυτοτελή διάταξη αναγνώρισε ότι, κατά την έναρξη λειτουργίας του Κτηματολογίου στην περιοχή, στις 4 Μαρτίου 2022, η πρώτη ενάγουσα είχε πλήρη συγκυριότητα στο 50% εξ αδιαιρέτου και ισόβια επικαρπία στο υπόλοιπο 50%, η δεύτερη είχε ψιλή κυριότητα στο 50% εξ αδιαιρέτου του επίδικου οικοπέδου.

Η απόφαση διευκρινίζει, παράλληλα, ότι το Δημόσιο, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου συμμετέχουν στην υποχρεωτική αρχική συνεδρία των συγκεκριμένων κτηματολογικών διαφορών, μέσω των προβλεπόμενων νομικών εκπροσώπων τους. Για το Δημόσιο απαιτείται έγγραφη ενημέρωση τουλάχιστον 30 ημέρες πριν από τη συνεδρία και υπηρεσιακό έγγραφο σχετικά με την προβολή ή μη δικαιωμάτων. Αν το έγγραφο δεν παρασχεθεί, παράγεται τεκμήριο μη προβολής δικαιωμάτων.