Και τους ανθρώπους τι θα τους κάνουμε, κύριε;

Του Άγη Βερούτη

Στις εταιρείες software ανά τον κόσμο η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει αρχίσει να παίρνει τις δουλειές για τις οποίες μέχρι χθες προσλάμβαναν προγραμματιστές.

Με μια σύνδεση στον βοηθό προγραμματισμού Codex επάνω στο Visual Studio Code της Microsoft, που χρησιμοποιούν πολλοί προγραμματιστές, η ημερήσια παραγωγή κώδικα ενός προγραμματιστή από περίπου 80 γραμμές μπορεί να εκτοξευτεί σε 1.000 γραμμές και παραπάνω. Βέβαια, ο κώδικας αυτός πρέπει να λειτουργεί σωστά και κάποιος πρέπει να το ελέγξει.

Σύμφωνα με τον Jensen Huang, CEO της Nvidia που φτιάχνει το υπολογιστικό υλισμικό της Τεχνητής Νοημοσύνης, αυτό που μπαίνει στα data centers, οι προγραμματιστές της στρέφονται στην κατασκευή AI agents που γράφουν τον κώδικα. Εκείνος παρομοιάζει τη συγγραφή κώδικα με τη δακτυλογράφηση, όμως όποιος έχει γράψει έστω και 50 γραμμές σε Python ή ακόμα και C++ ξέρει ότι πολύ περισσότερο από τη δακτυλογράφηση των εντολών, σημασία έχει η αρχιτεκτονική και η ροή δεδομένων μέσα στο κάθε πρόγραμμα.

Τελικά, όταν δημιουργηθούν και οι AI agents που θα προγραμματίζουν άλλους AI agents, οι προγραμματιστές θα μείνουν χωρίς δουλειά;

texniti noimosini ai

Ήδη σε αρκετές ελληνικές εταιρείες λογισμικού οι προσλήψεις για προγραμματιστές έχουν παγώσει, ενώ όσοι αποχωρούν δεν αντικαθίστανται. Με το τεράστιο άλμα παραγωγικότητας που δημιουργείται με τη χρήση ΑΙ για τις υπάρχουσες εταιρείες, καθόλου περίεργο δεν θα μου φανεί αν σε λιγότερο από δύο χρόνια οι εταιρείες αυτές λειτουργούν με λιγότερο από 15%-20% των προγραμματιστών που απασχολούν σήμερα.

Ήδη στις μεγάλες εταιρείες λογισμικού του εξωτερικού ο αριθμός των προσλήψεων σε μαθητευόμενους ή junior υπαλλήλους έχει μειωθεί στο 1/9 κατά κάποιες προσεγγίσεις ανθρώπων που δουλεύουν στον χώρο. Αυτό δημιουργεί το ερώτημα “πού θα μάθουν τη δουλειά” οι νεοεισερχόμενοι ώστε μεθαύριο να στελεχώσουν τις ανάγκες των εταιρειών για θέσεις εργασίας με μεγαλύτερη εμπειρία; Ο σημερινός junior περισσεύει, ενώ ο αυριανός έμπειρος αναμένεται να εμφανιστεί έτοιμος, εκπαιδευμένος με έξοδα κάποιου άλλου.

Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι οι προγραμματιστές και οι software engineers που θα φύγουν από αυτές θα μείνουν τελείως χωρίς δουλειά. Πολλοί μπορεί να αποφασίσουν να εκμεταλλευτούν και εκείνοι την τεράστια παραγωγικότητα που προσφέρει η ΑΙ και να φτιάξουν νέες εταιρείες λογισμικού με πολύ μικρότερο αριθμό υπαλλήλων και ισάξια παραγωγή με τις εταιρείες από τις οποίες έφυγαν. Οι πρώην εργοδότες τους θα έχουν μειώσει τη μισθοδοσία και θα έχουν αποκτήσει μερικούς καινούργιους ανταγωνιστές.

Αυτή η πανσπερμία προγραμματιστικού ταλέντου μπορεί να τροφοδοτήσει μια ραγδαία επιτάχυνση στη δημιουργία νέων AI agents, οι οποίοι θα πολλαπλασιάσουν την παραγωγικότητα άλλων επαγγελμάτων. Θα μειωθούν οι υπάλληλοι που χρειάζονται για τον ίδιο φόρτο εργασίας ή θα πολλαπλασιαστεί το παραγωγικό αποτέλεσμα με λιγότερο κόσμο.

Το ποιος θα εισπράξει αυτή την επιπλέον παραγωγικότητα είναι το κρίσιμο ζήτημα. Θα τη δούμε σε χαμηλότερες τιμές, σε μεγαλύτερους μισθούς, σε λιγότερες ώρες εργασίας ή κυρίως στα κέρδη όσων κατέχουν τα συστήματα; Η ΑΙ μπορεί να παράγει περισσότερο. Τη μοιρασιά θα την αποφασίσουν άνθρωποι που έχουν συμφέροντα.

Φυσικά, στη Β΄ Βιομηχανική Επανάσταση, που ξεκίνησε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και έφερε τον εξηλεκτρισμό και τη μαζική παραγωγή, δημιουργήθηκαν νέοι κλάδοι και επαγγέλματα. Η αύξηση της παραγωγικότητας επέτρεψε σε πολύ περισσότερο κόσμο να ασχοληθεί με την εκπαίδευση, την υγεία, την έρευνα και υπηρεσίες που προηγουμένως ελάχιστοι μπορούσαν να πληρώσουν.

Αυτό βέβαια αποτελούσε μικρή παρηγοριά για τον εργάτη που παρέδιδε κολώνες πάγου στα σπίτια και έχασε τη δουλειά του λόγω ηλεκτρικών ψυγείων ή για τον καθαριστή στάβλων όταν τα άλογα εξαφανίστηκαν από τους δρόμους και αντικαταστάθηκαν από αυτοκίνητα. Ανάλογα, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο περιόρισε την ανάγκη για διανομή επιστολών, ενώ τα δέματα απέκτησαν τη δική τους τεράστια αγορά. Οι καινούργιες δουλειές μπορούσαν να βρίσκονται αλλού και να απαιτούν γνώσεις που ο απολυμένος εργαζόμενος δεν είχε.

Αναμενόμενο είναι, με την έλευση των αυτοκινούμενων οχημάτων εντός πόλεων αρχικά και παντού μετέπειτα, να εξαφανιστούν σταδιακά πολλές θέσεις ταξιτζήδων, οδηγών νταλίκας και κάθε είδους οδηγών, όπως απορριμματοφόρων. Η Tesla ήδη έβγαλε το Cybercab για χρήση ως ταξί, χωρίς τιμόνι ή πεντάλ γκαζιού και φρένου, ούτε καν θέση οδηγού.

Ένα αυτοοδηγούμενο ταξί Tesla στο Austin του Τέξας θα πληρώνει την απόσβεση του οχήματος, τη συντήρηση, την ασφάλιση, τον καθαρισμό, την υποστήριξη και τον ηλεκτρισμό που θα φορτίζει τις μπαταρίες του. Τη μισθοδοσία του οδηγού θα την έχει γλιτώσει. Λέτε να κοστίζει περισσότερο ή λιγότερο από ένα σημερινό ταξί στις ΗΠΑ; Και αν κοστίζει λιγότερο από τα μισά χρήματα ανά χιλιόμετρο, λέτε να υπάρχουν πολλοί που θα προτιμήσουν το ταξί με άνθρωπο οδηγό σε 3-4 χρόνια από σήμερα; Δε νομίζω, Τάκη!

Με τις ραγδαίες εξελίξεις στη φυσική μορφή της ΑΙ, δηλαδή στα ρομπότ, υπάρχουν ήδη αυτοματοποιημένες γραμμές παραγωγής, όπως της Xiaomi, που μπορούν να λειτουργούν χωρίς φώτα. Οι μηχανές έχουν αισθητήρες και δεν χρειάζονται τον φωτισμό που χρειαζόμαστε εμείς. Το παλιό ανέκδοτο για το εργοστάσιο του μέλλοντος πλησιάζει επικίνδυνα: ένας άνθρωπος και ένας σκύλος. Ο άνθρωπος για να ταΐζει τον σκύλο και ο σκύλος για να μην αφήνει τον άνθρωπο να πειράζει τα μηχανήματα.

Από τα 60 εκατ. υπαλλήλων τηλεφωνικών κέντρων και τηλεφωνητριών γραφείων και ιατρείων κλπ. παγκοσμίως, λιγότερα από 10 εκατ. θα διατηρήσουν τις θέσεις τους στα επόμενα 5 χρόνια, καθώς η ΑΙ θα μπορεί να απαντά τις κλήσεις που ως τώρα απαντούσαν άνθρωποι, με μεγαλύτερη ταχύτητα, ακρίβεια και καθαρότητα. Και κυρίως με λιγότερο από το μισό κόστος.

Κάποια από αυτά θα συμβούν στο εγγύς μέλλον, ενώ άλλα ήδη συμβαίνουν. Η διαφορά για τον εργαζόμενο είναι ότι μπορεί να χάσει τη δουλειά του πολύ γρηγορότερα από όσο θα χρειαστεί για να μάθει την επόμενη. Εφόσον βέβαια ξέρει ποια θα είναι αυτή.

Μπροστά μας βρίσκονται δύο άκρα. Στο ένα άκρο, παραπάνω από τους μισούς ανθρώπους μένουν άνεργοι και ζουν στο όριο της επιβίωσης με έναν Ελάχιστο Εγγυημένο Κοινωνικό Εισόδημα να τρώνε όσπρια ή σουβλάκι κάθε μέρα, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για πιθανές κοινωνικές ταραχές. Στο άλλο άκρο, η εργασία που απομένει μοιράζεται σε περισσότερους, οι εργάσιμες ώρες μειώνονται και το επίπεδο ζωής ανεβαίνει, καθώς η ΑΙ κατεβάζει το κόστος προϊόντων και υπηρεσιών. Παράλληλα δημιουργούνται νέες ειδικότητες και θέσεις εργασίας, ακόμη και σε ανάγκες που σήμερα αφήνουμε ακάλυπτες, όπως η συντροφιά και η φροντίδα ηλικιωμένων που ζουν μόνοι.

Ανάμεσα στα δύο υπάρχουν πολλές ενδιάμεσες στάσεις. Στις ανεπτυγμένες χώρες η αυτοματοποίηση μπορεί να καλύψει μέρος των ελλείψεων εργαζομένων που προκαλεί η υπογεννητικότητα, ενώ η γήρανση αυξάνει τις ανάγκες φροντίδας. Αυτό όμως ελάχιστα βοηθά τον άνθρωπο που απολύθηκε σήμερα, από ένα επάγγελμα στο οποίο πέρασε τη μισή του ζωή.

Από την άλλη, η ίδια ΑΙ που θα μειώσει τις ανάγκες για ανθρώπινη εργασία υπόσχεται να επιταχύνει την ιατρική έρευνα. Αν δικαιωθούν οι προσδοκίες για παράταση της υγιούς ζωής με τα Yamanaka factors κατά αρκετές δεκαετίες, ο άνθρωπος που θα περισσεύει στα πενήντα του μπορεί να έχει παραπάνω από άλλη τόση ζωή μπροστά του. Το επίδομα θα πληρώνει την επιβίωση. Για την αίσθηση ότι κάπου χρησιμεύει, δεν προβλέπεται κονδύλι όμως.

Τι σημαίνουν πολιτικά τα παραπάνω όμως;

Θα ξαναγίνει της μόδας ο Μαρξ, όπως στις δυο προηγούμενες βιομηχανικές επαναστάσεις το 1900 και το 1968; Ή μήπως θα περιμένουμε η ΑΙ να δημιουργήσει την ουτοπία της ανέμελης ζωής χωρίς εργασία, των ευγενών της βόρειας Ευρώπης στις αρχές του περασμένου αιώνα;

Το ερώτημα της ημέρας είναι ποιος θα θέλει να ζει παραπάνω σε μια κοινωνία που τον θεωρεί περιττό;