Τρόφιμα: Νέο κύμα ανατιμήσεων σε ψωμί, ρύζι, ζάχαρη και λάδι
Ένα νέο κύμα ακρίβειας απειλεί την παγκόσμια αγορά τροφίμων, καθώς οι διαταραχές στην παραγωγή και στις διεθνείς μεταφορές, σε συνδυασμό με το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες, δημιουργούν πιέσεις στις τιμές βασικών αγαθών. Το ρύζι, το ψωμί, η ζάχαρη και το λάδι βρίσκονται στο επίκεντρο των ανησυχιών, ενώ οι εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών προειδοποιούν για περαιτέρω επιβάρυνση των καταναλωτών τους επόμενους μήνες και κατά τη διάρκεια του 2027.
Οι πρώτες ενδείξεις αποτυπώνονται στα στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO). Ο παγκόσμιος δείκτης τιμών τροφίμων διαμορφώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 στις 136 μονάδες, καταγράφοντας αύξηση 1,5% σε σύγκριση με τον Αύγουστο και 5,8% σε ετήσια βάση. Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2022. Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, σε περίπου 22% των 150 χωρών που εξετάστηκαν οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό, έναντι 14% το προηγούμενο τρίμηνο.
Στην Ελλάδα, ο πληθωρισμός ανήλθε στο 5% τον Σεπτέμβριο του 2026, από 3,8% τον Αύγουστο, με τις αυξήσεις στην ενέργεια να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Οι τιμές των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών εμφάνισαν ετήσια άνοδο 0,6%, ωστόσο οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές δημιουργούν ανησυχία για την πορεία του κόστους παραγωγής και μεταφοράς. Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στη χώρα διαμορφώθηκε στο 5,1%, έναντι 3,8% στην Ευρωζώνη, εντείνοντας την πίεση που δέχονται τα ελληνικά νοικοκυριά.
Καθοριστικό ρόλο στις διεθνείς ανατιμήσεις διαδραματίζουν οι πολεμικές συγκρούσεις και οι επιπτώσεις τους στην εφοδιαστική αλυσίδα. Οι επιθέσεις σε υποδομές σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα έχουν επηρεάσει τις εξαγωγές σιταριού, αναγκάζοντας μεγάλους εισαγωγείς, όπως η Αίγυπτος και η Ινδονησία, να αναζητήσουν εναλλακτικούς προμηθευτές. Την ίδια στιγμή, η ανασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα οδηγεί εμπορικά πλοία σε μεγαλύτερες διαδρομές γύρω από την Αφρική, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς. Πρόσθετη επιβάρυνση προκαλούν οι διαταραχές στις εξαγωγές λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ και η άνοδος των τιμών των καυσίμων, παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα το κόστος της αγροτικής παραγωγής.
Στις πιέσεις αυτές προστίθεται το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο συνδέεται με ξηρασίες σε περιοχές της Ινδίας και της Νοτιοανατολικής Ασίας, περιορίζοντας τις αποδόσεις των καλλιεργειών. Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες εντείνουν τις ανησυχίες για την επάρκεια βασικών προϊόντων, ενώ οι εξελίξεις σε μεγάλες παραγωγικές χώρες επηρεάζουν τις διεθνείς τιμές. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, Μάξιμο Τορέρο, προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις των διαδοχικών κρίσεων ενδέχεται να γίνουν εντονότερες προς το τέλος του 2026 και στις αρχές του 2027, με τις πιέσεις να διατηρούνται ενδεχομένως καθ’ όλη τη διάρκεια του επόμενου έτους.
Η αύξηση του κόστους των πρώτων υλών μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και εμπορίας τροφίμων. Οι επιχειρήσεις που ανανεώνουν συμβάσεις προμήθειας με υψηλότερες τιμές ενδέχεται να μετακυλίσουν μέρος της επιβάρυνσης στους καταναλωτές, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις. Παράλληλα, οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά στη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Ασία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα, καθώς διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για την αγορά τροφίμων. Την ίδια ώρα, οι φόβοι για περιορισμούς στις εξαγωγές από μεγάλες παραγωγούς χώρες ενισχύουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές και δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για την προσφορά βασικών αγαθών.
