Ελληνική ετικέτα, ξένο προϊόν: Το σχέδιο της ΑΑΔΕ για να σταματήσουν οι ελληνοποιήσεις
Ψηφιακή ιχνηλάτηση για γάλα και κρέας από τον στάβλο έως το ράφι σχεδιάζει η ΑΑΔΕ, με στόχο να εντοπίζονται οι παράνομες αλλαγές στην προέλευση των προϊόντων
Στο επίκεντρο της προσπάθειας για την αντιμετώπιση των παράνομων ελληνοποιήσεων αγροτικών προϊόντων βρίσκεται η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η οποία σχεδιάζει ηλεκτρονικό σύστημα ιχνηλάτησης για το γάλα και το κρέας. Στόχος είναι να καταγράφεται η διαδρομή των προϊόντων από την παραγωγή έως την τελική διάθεσή τους, ώστε να περιοριστούν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες εισαγόμενα προϊόντα πωλούνται ως ελληνικά. Η λειτουργία του συστήματος προγραμματίζεται έως το τέλος του 2026.
Η ένδειξη «ελληνικό» στη συσκευασία επηρεάζει τις επιλογές των καταναλωτών και συχνά δικαιολογεί υψηλότερη τιμή, καθώς συνδέεται με την εγχώρια παραγωγή, τη φρεσκάδα και την εμπιστοσύνη στην προέλευση. Ωστόσο, η διαφορά τιμής μεταξύ ελληνικών και εισαγόμενων προϊόντων δημιουργεί κίνητρα για παράνομες πρακτικές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι πατάτες, για τις οποίες φορείς της αγοράς έχουν καταγγείλει ότι εισαγόμενες ποσότητες αλλάζουν ετικέτα και εμφανίζονται ως εγχώριας παραγωγής, χωρίς να υπάρχουν επίσημα στοιχεία που να τεκμηριώνουν το σύνολο αυτών των εκτιμήσεων.
Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη στον κτηνοτροφικό τομέα. Η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει περιορίσει τα διαθέσιμα κοπάδια, επηρεάζοντας την παραγωγή και τις τιμές του πρόβειου γάλακτος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο δημοσίευμα, οι παραδόσεις πρόβειου γάλακτος στο επτάμηνο του 2026 ήταν μειωμένες κατά 7,4% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, ενώ η τιμή παραγωγού αυξήθηκε περισσότερο από 13%. Παράλληλα, οι εισαγωγές πρόβειου κρέατος από τη Ρουμανία υπερτριπλασιάστηκαν το 2025.
Οι εισαγωγές αποτελούν νόμιμο μέσο κάλυψης των αναγκών της αγοράς. Το πρόβλημα προκύπτει όταν αλλοιώνεται η δηλωμένη προέλευση των προϊόντων, με αποτέλεσμα να παραπλανώνται οι καταναλωτές και να δημιουργούνται συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των Ελλήνων παραγωγών. Η συζήτηση για την ενίσχυση των ελέγχων έχει επεκταθεί και στην τιμολόγηση της σκόνης γάλακτος, καθώς οι κτηνοτρόφοι έχουν θέσει σχετικά ζητήματα στις επαφές τους με την ΑΑΔΕ.
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί έχουν ήδη καταγράψει παραβάσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, οι υπηρεσίες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων πραγματοποίησαν περισσότερους από 1.800 ελέγχους κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους, εντοπίζοντας πάνω από 250 παραβάσεις. Σε ξεχωριστούς ελέγχους εντοπίστηκαν επίσης πατάτες αιγυπτιακής προέλευσης που διατίθεντο ως ελληνικές. Ωστόσο, οι περιορισμένες χρηματικές κυρώσεις και ο δειγματοληπτικός χαρακτήρας των ελέγχων εγείρουν ερωτήματα για το κατά πόσο λειτουργούν αποτρεπτικά απέναντι σε επιχειρήσεις που διακινούν μεγάλες ποσότητες προϊόντων.
Το νέο σύστημα φιλοδοξεί να αλλάξει τη μεθοδολογία των ελέγχων, αξιοποιώντας το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής και την πλατφόρμα «Άρτεμις 2». Μέσω της ψηφιακής καταγραφής θα είναι δυνατή η διασταύρωση των ποσοτήτων που παράγονται, αγοράζονται και πωλούνται από κάθε επιχείρηση. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορούν να εντοπίζονται ασυμφωνίες μεταξύ των δηλωμένων εισροών και των ποσοτήτων που διατίθενται στην αγορά, χωρίς να εξαρτάται ο εντοπισμός παραβάσεων αποκλειστικά από επιτόπιους ελέγχους.
Σύμφωνα με εκπροσώπους του κλάδου, η σχετική φόρμα δήλωσης θα πρέπει να είναι έτοιμη έως τα Χριστούγεννα, γεγονός που μεταθέτει στην πράξη τη δοκιμασία του συστήματος για την πασχαλινή περίοδο του 2027. Παράλληλα, ζητούμενο είναι η διασύνδεση των υφιστάμενων κρατικών βάσεων δεδομένων, ώστε οι παραγωγοί να μην επιβαρύνονται με επαναλαμβανόμενες δηλώσεις και πρόσθετες γραφειοκρατικές διαδικασίες. Στο επίκεντρο παραμένει η δημιουργία ενός αποτελεσματικού μηχανισμού ελέγχου, με κυρώσεις που θα λαμβάνουν υπόψη την έκταση της παράβασης και τον όγκο των προϊόντων που διακινήθηκαν.
