ΔΝΤ: Καμπανάκι για το δημόσιο χρέος της Ευρώπης – Ανάπτυξη ή περιορισμός του δανεισμού
Το Ταμείο ζητά διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική προσαρμογή, προειδοποιώντας για τις πιέσεις από τη γήρανση του πληθυσμού, τις αμυντικές δαπάνες και την ενεργειακή μετάβαση.
Οι ευρωπαϊκές οικονομίες πρέπει να επιταχύνουν την ανάπτυξή τους ή να περιορίσουν τον δανεισμό τους, προκειμένου να διατηρήσουν το δημόσιο χρέος σε βιώσιμα επίπεδα, προειδοποιεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Σύμφωνα με την έκθεσή του για τις οικονομικές προοπτικές της Ευρώπης, η αδράνεια δεν αποτελεί επιλογή, καθώς οι αυξανόμενες δημοσιονομικές ανάγκες και οι περιορισμένες αναπτυξιακές επιδόσεις δυσχεραίνουν τη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, περίπου τα τρία τέταρτα των ευρωπαϊκών χωρών θα χρειαστεί να συνδυάσουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανάπτυξης και τον περιορισμό των πιέσεων στις δημόσιες δαπάνες με μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής. Η απαιτούμενη μείωση των ελλειμμάτων υπολογίζεται κατά μέσο όρο στο 3,5% του ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Ωστόσο, τα δημοσιονομικά σχέδια που έχουν συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπουν προσαρμογή περίπου 2% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο, επίπεδο που ενδέχεται να μην επαρκεί για ορισμένες χώρες.
Οι δυσκολίες είναι ακόμη μεγαλύτερες για περίπου το ένα τέταρτο των ευρωπαϊκών κρατών, τα οποία, σύμφωνα με την ανάλυση του Ταμείου, θα χρειαστούν δημοσιονομική προσαρμογή που θα υπερβαίνει το 5% του ΑΕΠ για να διατηρήσουν το χρέος τους σε βιώσιμη τροχιά. Πρόκειται για ιδιαίτερα απαιτητικό στόχο, καθώς τέτοιου μεγέθους προσαρμογές έχουν αποδειχθεί δύσκολο να επιτευχθούν στο παρελθόν. Για τον λόγο αυτό, το ΔΝΤ επισημαίνει την ανάγκη επανεξέτασης των κρατικών δραστηριοτήτων και ενίσχυσης του ρόλου του ιδιωτικού τομέα, ώστε να καλυφθούν οι δημοσιονομικές ανάγκες.
Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι το δημόσιο χρέος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να αυξηθεί από το 82,8% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025 στο 84,2% το 2026 και στο 85,3% το 2027. Στην ευρωζώνη, ο αντίστοιχος δείκτης εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 90,2% το 2026, από 88,7% το 2025, και θα φτάσει στο 91,2% το 2027. Παράλληλα, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι, χωρίς αλλαγές στην οικονομική πολιτική, οι μακροπρόθεσμες πιέσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε διπλασιασμό του δημόσιου χρέους κατά μέσο όρο στις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Βασικές πηγές πίεσης είναι η γήρανση του πληθυσμού, η αύξηση των αμυντικών δαπανών και οι ανάγκες χρηματοδότησης της ενεργειακής μετάβασης. Την ίδια στιγμή, το υψηλό κόστος δανεισμού και η χαμηλή παραγωγικότητα περιορίζουν τα περιθώρια των κυβερνήσεων. Το ΔΝΤ θεωρεί ότι η ενίσχυση της παραγωγικότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για ταχύτερη ανάπτυξη και καλεί τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να άρουν τα εμπόδια στην ενιαία αγορά, να ενισχύσουν την καινοτομία και να διευκολύνουν τις επιχειρήσεις να επεκτείνονται σε μεγαλύτερες αγορές.
Στο πεδίο της ενέργειας, το Ταμείο υπογραμμίζει την ανάγκη συνέχισης της μετάβασης από τα ορυκτά καύσιμα προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ ζητά και μεγαλύτερη διαφοροποίηση των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες. Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται στην ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις καλούνται να εξισορροπήσουν τις ανάγκες για επενδύσεις και κοινωνικές δαπάνες με τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
