Αντικαταβολές: Ανατροπή με τα μετρητά στις παραδόσεις μέσω courier
Οι έντονες αντιδράσεις καταναλωτών και αγοράς οδηγούν το οικονομικό επιτελείο σε επανεξέταση της ρύθμισης που προέβλεπε υποχρεωτικές ηλεκτρονικές πληρωμές για όλες τις αντικαταβολές, ανεξαρτήτως ποσού
Στην επανεξέταση της διάταξης που προβλέπει την κατάργηση των μετρητών στις αντικαταβολές μέσω εταιρειών ταχυμεταφορών φαίνεται να προχωρά το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσε η σχεδιαζόμενη αλλαγή. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ρύθμιση αναμένεται να αποσυρθεί από το πολυνομοσχέδιο πριν από την κατάθεσή του στη Βουλή, διατηρώντας τη δυνατότητα των καταναλωτών να εξοφλούν με μετρητά τις παραγγελίες τους κατά την παράδοση.
Η επίμαχη πρόταση προέβλεπε ότι οι αγορές που παραδίδονται μέσω courier και εξοφλούνται με αντικαταβολή θα έπρεπε να πληρώνονται αποκλειστικά με ηλεκτρονικά μέσα, όπως κάρτες ή άλλες διαθέσιμες ηλεκτρονικές μεθόδους. Ο περιορισμός θα ίσχυε ανεξάρτητα από την αξία της συναλλαγής, ακόμη και για παραγγελίες λίγων ευρώ. Έτσι, ένας καταναλωτής που θα αγόραζε προϊόν αξίας 10 ή 20 ευρώ από ηλεκτρονικό κατάστημα θα ήταν υποχρεωμένος να διαθέτει ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής κατά την παραλαβή.
Η προτεινόμενη αλλαγή προκάλεσε ερωτήματα σχετικά με τη διαφορετική μεταχείριση των συναλλαγών. Με βάση το ισχύον καθεστώς, οι αγορές κάτω των 500 ευρώ μπορούν να εξοφλούνται με μετρητά, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι προβλεπόμενες φορολογικές υποχρεώσεις. Ωστόσο, με τη νέα ρύθμιση, η δυνατότητα αυτή θα καταργούνταν στις παραδόσεις μέσω courier, ενώ θα παρέμενε διαθέσιμη για αντίστοιχες αγορές από φυσικά καταστήματα. Η διάκριση αυτή προκάλεσε ενστάσεις για πιθανές στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό μεταξύ ηλεκτρονικού και παραδοσιακού εμπορίου.
Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσαν και οι κυρώσεις που προβλέπονταν για τις εταιρείες ταχυμεταφορών. Ειδικότερα, η διάταξη προέβλεπε πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής για τις εταιρείες courier που θα δέχονταν πληρωμές με μετρητά. Για μια αντικαταβολή 50 ευρώ, για παράδειγμα, το πρόστιμο θα έφτανε τα 100 ευρώ. Παράλληλα, οι εταιρείες θα έπρεπε να προσαρμόσουν τις υπηρεσίες και τα συστήματά τους, ώστε να υποστηρίζουν ηλεκτρονικές πληρωμές κατά την παράδοση, με πιθανές πρόσθετες λειτουργικές δαπάνες.
Σημαντικό ρόλο στις αντιδράσεις διαδραμάτισε η δημοφιλία της αντικαταβολής στην ελληνική αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, περίπου τέσσερις στις δέκα ηλεκτρονικές αγορές πραγματοποιούνται με αυτόν τον τρόπο. Πολλοί καταναλωτές επιλέγουν να πληρώνουν όταν παραλαμβάνουν τα προϊόντα τους, καθώς δεν επιθυμούν να προκαταβάλουν χρήματα σε ηλεκτρονικά καταστήματα που δεν γνωρίζουν ή δεν εμπιστεύονται πλήρως. Η υποχρεωτική χρήση κάρτας ή άλλου ηλεκτρονικού μέσου θα άλλαζε αυτή την πρακτική, χωρίς να καταργεί τυπικά την ίδια την υπηρεσία της αντικαταβολής.
Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε εξαιρέσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών και περιοχών, μεταξύ των οποίων άτομα άνω των 70 ετών, κάτοικοι μικρών οικισμών και νησιωτικών περιοχών, καθώς και ορισμένες κατηγορίες παραδόσεων. Ωστόσο, οι εξαιρέσεις δεν φαίνεται να αντιμετώπιζαν τις βασικές ενστάσεις για την αναλογικότητα του μέτρου και τις επιπτώσεις του στις καθημερινές συναλλαγές.
Η προώθηση των ηλεκτρονικών πληρωμών εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής και ενίσχυσης της διαφάνειας στις συναλλαγές. Ωστόσο, η υποχρέωση έκδοσης των προβλεπόμενων φορολογικών παραστατικών ισχύει ανεξάρτητα από τον τρόπο εξόφλησης, είτε πρόκειται για μετρητά είτε για ηλεκτρονική πληρωμή. Η τελική στάση του υπουργείου αναμένεται να αποσαφηνιστεί με την κατάθεση του νομοσχεδίου στη Βουλή, καθώς η σχεδιαζόμενη αλλαγή βρίσκεται υπό επανεξέταση μετά τις αντιδράσεις της αγοράς.
