Nord Stream, ρωσικό αέριο και Lukoil: Το μεγάλο ενεργειακό σχέδιο που συζητούν Ουάσινγκτον και Μόσχα
Σε μια νέα διάσταση φαίνεται να περνούν οι επαφές Ουάσινγκτον και Μόσχας, καθώς στο παρασκήνιο εξετάζονται επιχειρηματικές συμφωνίες με επίκεντρο την ενέργεια και, ειδικότερα, τους αγωγούς Nord Stream. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν συζητήσει το ενδεχόμενο συμμετοχής Αμερικανού επενδυτή στην εταιρεία που ελέγχει τους Nord Stream 1 και 2.
Στις επαφές φέρονται να έχουν πρωταγωνιστήσει ο ειδικός απεσταλμένος της Ρωσίας Κίριλ Ντμίτριεφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ και πρόσωπο που συμμετέχει στις προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Οι δύο άνδρες έχουν πραγματοποιήσει συναντήσεις στη Μόσχα και τη Νέα Υόρκη το τελευταίο διάστημα, ενώ το ζήτημα της ενεργειακής συνεργασίας παραμένει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στο τραπέζι.
Οι Nord Stream είχαν αποτελέσει για χρόνια βασικό δίαυλο μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Γερμανία και κατ’ επέκταση την ευρωπαϊκή αγορά. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι ροές σταμάτησαν και τον Σεπτέμβριο του 2022 οι υποδομές υπέστησαν σοβαρές ζημιές από υποθαλάσσιες εκρήξεις. Η υπόθεση των εκρήξεων αποτέλεσε αντικείμενο ερευνών στη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η λογική πίσω από τις συζητήσεις που περιγράφονται από τις πηγές είναι ότι η οικονομική συνεργασία θα μπορούσε να λειτουργήσει παράλληλα με τις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου. Ο Κούσνερ έχει υποστηρίξει δημοσίως την ιδέα συμφωνιών που θα δημιουργούν οικονομικά κίνητρα για την ειρήνη, υποστηρίζοντας ότι οι μελλοντικές επενδύσεις μπορούν να δώσουν στις εμπλεκόμενες πλευρές λόγους να επιδιώξουν μια σταθερότερη σχέση.
Αμερικανός αξιωματούχος, πάντως, υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να περάσει μέσα από διαπραγματεύσεις με την αμερικανική International Development Finance Corporation και το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, με βασική προϋπόθεση να προκύπτουν οφέλη για Αμερικανούς φορολογουμένους και επιχειρήσεις. Η ίδια πλευρά έχει αφήσει να εννοηθεί ότι οι δυσκολίες παραμένουν σημαντικές και ότι μια συμφωνία δεν θεωρείται άμεσα εφικτή.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι το ισχύον καθεστώς κυρώσεων. Οι υποδομές και το ρωσικό φυσικό αέριο βρίσκονται υπό αμερικανικούς και ευρωπαϊκούς περιορισμούς, γεγονός που σημαίνει ότι η επανέναρξη των ροών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς σημαντικές πολιτικές αποφάσεις. Ο Τραμπ θα μπορούσε να προχωρήσει σε αλλαγές στις αμερικανικές κυρώσεις, όμως μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να συναντήσει μεγαλύτερες αντιστάσεις εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Στο Βερολίνο, πάντως, δεν φαίνεται να υπάρχει διάθεση για επιστροφή στο προηγούμενο ενεργειακό μοντέλο. Η γερμανική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι οι Nord Stream και οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου υπόκεινται στις ευρωπαϊκές κυρώσεις, ενώ η χώρα έχει στραφεί σε άλλες πηγές προμήθειας. Για οποιαδήποτε επαναλειτουργία θα απαιτούνταν, επιπλέον, κυβερνητική έγκριση, την οποία η σημερινή γερμανική κυβέρνηση δεν επιθυμεί να δώσει.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, η εξάρτηση της Γερμανίας από το ρωσικό φυσικό αέριο ήταν ιδιαίτερα υψηλή, καθώς περισσότερο από το μισό των αναγκών της καλυπτόταν από τη Ρωσία. Η διακοπή των συγκεκριμένων ροών άλλαξε ριζικά τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης και οδήγησε τις χώρες της ηπείρου σε αναζήτηση εναλλακτικών προμηθευτών.
Στη Γερμανία, η προοπτική επαναφοράς του Nord Stream προκαλεί ήδη αντιδράσεις. Ο Μίχαελ Κέλνερ, ο οποίος είχε την ευθύνη για την ενεργειακή πολιτική της χώρας μετά τη ρωσική εισβολή, προειδοποίησε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μετατραπεί σε συμφωνία από την οποία η Ευρώπη θα επωμιζόταν σημαντικό κόστος, ενώ οι ΗΠΑ και η Ρωσία θα μοιράζονταν τα οικονομικά οφέλη.
Την ίδια ώρα, η γερμανική AfD έχει εκφράσει διαφορετική θέση και τάσσεται υπέρ της επανέναρξης των ρωσικών ενεργειακών προμηθειών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, ο Ντμίτριεφ αναμένεται να έχει επαφές με την ηγεσία του κόμματος με αντικείμενο την πιθανή επιστροφή του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά.
Παράλληλα, σημαντικό ζήτημα αποτελεί και η ιδιοκτησιακή δομή της εταιρείας που συνδέεται με τους αγωγούς. Η Gazprom κατέχει το 51%, ενώ γερμανικές εταιρείες ελέγχουν συνολικά περίπου το 31%. Τα υπόλοιπα ποσοστά βρίσκονται στα χέρια γαλλικής και ολλανδικής εταιρείας. Οι Γερμανοί μέτοχοι φέρονται να επιδιώκουν να διατηρήσουν τις συμμετοχές τους, ώστε να εξασφαλίσουν γερμανική επιρροή σε περίπτωση που η ρωσική πλευρά αποφασίσει να διαθέσει το μερίδιό της.
Το ενεργειακό παζλ, ωστόσο, δεν περιορίζεται στους Nord Stream. Στις συζητήσεις μεταξύ Κούσνερ και Ντμίτριεφ φέρεται να έχει συμπεριληφθεί και η πιθανή πώληση περιουσιακών στοιχείων της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Lukoil. Το χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει από διυλιστήρια μέχρι πρατήρια καυσίμων στην Ευρώπη και σε άλλες αγορές.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, ένα πιθανό σχήμα θα μπορούσε να περιλαμβάνει την αμερικανική DFC μαζί με επενδυτές από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η ολοκλήρωση μιας τέτοιας συμφωνίας θα συνδεόταν με την άρση αμερικανικών κυρώσεων.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ έχουν συνεργαστεί με την DFC στις σχετικές διαπραγματεύσεις, με στόχο μια σημαντική προκαταβολική καταβολή και συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών στα μελλοντικά κέρδη.
Έτσι, οι συνομιλίες Ουάσινγκτον–Μόσχας φαίνεται να αποκτούν και έντονη οικονομική διάσταση, με την ενέργεια να βρίσκεται στο επίκεντρο. Ωστόσο, οι κυρώσεις, η στάση της Γερμανίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών, αλλά και οι ευρύτερες γεωπολιτικές αντιθέσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν, αποτελούν σημαντικά εμπόδια για την υλοποίηση οποιουδήποτε σχεδίου επαναφοράς των ρωσικών ενεργειακών ροών στην Ευρώπη.
