Στα ύψη τα φοιτητικά ενοίκια – Πάνω από 60% οι αυξήσεις στην Αθήνα σε πέντε χρόνια
Τα τελευταία στοιχεία για την αγορά της φοιτητικής κατοικίας αποτυπώνουν με σαφήνεια μια κατάσταση που βιώνουν καθημερινά χιλιάδες φοιτητές και οι οικογένειές τους. Όσοι καλούνται να σπουδάσουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους βρίσκονται αντιμέτωποι με ιδιαίτερα υψηλά ενοίκια, περιορισμένες επιλογές και ένα συνολικό κόστος διαβίωσης που σε αρκετές περιπτώσεις καθιστά δύσκολη ακόμη και την παραμονή τους στην πόλη όπου βρίσκεται το πανεπιστήμιό τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της πλατφόρμας Spitogatos, οι μέσες ζητούμενες τιμές για φοιτητικά ακίνητα στην Ελλάδα αυξήθηκαν μέσα σε έναν χρόνο κατά 5,2%. Σε περιοχές με έντονη παρουσία πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, οι αυξήσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες και κυμαίνονται περίπου από 9% έως 12%.
Ο μέσος όρος σε πανελλαδικό επίπεδο, ωστόσο, δεν αποτυπώνει πλήρως την εικόνα. Η πραγματική επιβάρυνση για έναν φοιτητή εξαρτάται από την περιοχή, το μέγεθος του ακινήτου, την ηλικία και την κατάσταση του διαμερίσματος, αλλά και από το πόσα διαθέσιμα σπίτια υπάρχουν κάθε περίοδο. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν οι όροι των μισθώσεων, καθώς και οι αυξήσεις που έχουν συσσωρευτεί τα προηγούμενα χρόνια.
Ενδεικτική είναι η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία του Δικτύου E-Real Estates. Σε ορίζοντα πενταετίας, οι ζητούμενες τιμές για φοιτητικές κατοικίες έχουν αυξηθεί περισσότερο από 55% στην Πάτρα και πάνω από 62% στην Αθήνα. Έτσι, ακόμη και όταν ένας φοιτητής ή μια οικογένεια είναι σε θέση να ανταποκριθεί οικονομικά, η εύρεση ενός κατάλληλου ακινήτου δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση.
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο εξαιτίας της περιορισμένης διαθεσιμότητας φοιτητικών εστιών. Οι υφιστάμενες δομές δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες του φοιτητικού πληθυσμού, ενώ καταγράφονται παράλληλα προβλήματα συντήρησης και λειτουργίας. Την ίδια στιγμή, στην αγορά έχουν κάνει την εμφάνισή τους ιδιωτικές φοιτητικές εστίες με υπηρεσίες τύπου all inclusive, έναν τομέα που προσελκύει ολοένα και περισσότερο επενδυτικό ενδιαφέρον.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Κρήτη, όπου οι τιμές της φοιτητικής κατοικίας βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Στα Χανιά, η μέση ζητούμενη τιμή φτάνει τα 13,3 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, επίπεδο που συγκρίνεται ακόμη και με ακριβές περιοχές της Αττικής. Το γεγονός ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν καταγράφεται νέα ετήσια αύξηση δεν σημαίνει ότι η αγορά έχει γίνει προσιτή. Αντίθετα, δείχνει ότι οι τιμές έχουν ήδη φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα.
Στα Χανιά, σύμφωνα με καταγγελίες φοιτητών του Πολυτεχνείου Κρήτης, η κατάσταση είναι ακόμη δυσκολότερη λόγω της περιορισμένης χωρητικότητας των εστιών. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι οι διαθέσιμες θέσεις καλύπτουν μόλις ένα μικρό ποσοστό του συνολικού φοιτητικού πληθυσμού. Με βάση τις εκτιμήσεις τους, μια οικογένεια χρειάζεται περίπου 800 έως 1.000 ευρώ τον μήνα για να καλύψει τα έξοδα διαμονής και διαβίωσης ενός φοιτητή στην πόλη.
Παράλληλα, οι φοιτητές που διαμένουν στις εστίες έχουν καταγγείλει προβλήματα με την καθαριότητα και την απεντόμωση. Όπως υποστηρίζουν, σε ορισμένα κτίρια το πρόβλημα με τις κατσαρίδες έχει παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ η διοίκηση του ιδρύματος φέρεται να αποδίδει τις καθυστερήσεις σε γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Την ίδια ώρα, η γενικότερη αύξηση του κόστους στέγασης δημιουργεί πρόσθετη πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Τα μέτρα οικονομικής στήριξης δεν επαρκούν, σύμφωνα με τις επικρίσεις που διατυπώνονται από φορείς και ενοικιαστές, για να αντισταθμίσουν το συνολικό κόστος. Το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα προσφέρει οικονομική βοήθεια, όμως το ύψος του δεν καλύπτει σε όλες τις περιπτώσεις το πραγματικό κόστος της ενοικίασης και της διαβίωσης.
Στην αγορά υπάρχουν πλέον αγγελίες που προκαλούν έντονες αντιδράσεις, κυρίως εξαιτίας της σχέσης ανάμεσα στο ζητούμενο ενοίκιο και τα χαρακτηριστικά του ακινήτου. Μέσα από τη σελίδα «Ξεσπιτόγατος», όπου ενοικιαστές μοιράζονται αγγελίες, εμπειρίες και σχόλια για την αγορά κατοικίας, παρουσιάζονται κατά καιρούς περιπτώσεις που αναδεικνύουν τις ακραίες απαιτήσεις της αγοράς.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται μικρά διαμερίσματα ή ημιυπόγεια στην Αθήνα με ιδιαίτερα υψηλό κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο, καθώς και κατοικίες κοντά σε πανεπιστήμια που διαφημίζονται με ενοίκια τα οποία είναι δυσβάσταχτα για έναν νέο εργαζόμενο ή έναν φοιτητή χωρίς σημαντική οικονομική στήριξη από την οικογένειά του.
Ένα ενοίκιο της τάξης των 700 ευρώ για ένα μικρό διαμέρισμα στο κέντρο της Αθήνας μπορεί να απορροφήσει μεγάλο μέρος του εισοδήματος ενός εργαζομένου που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό. Μετά την πληρωμή του ενοικίου απομένουν ελάχιστα χρήματα για ηλεκτρικό ρεύμα, θέρμανση, κοινόχρηστα, μετακινήσεις και διατροφή. Για έναν φοιτητή, το κόστος αυτό μεταφέρεται συνήθως στην οικογένεια, η οποία καλείται να καλύψει όχι μόνο το ενοίκιο αλλά και τα υπόλοιπα καθημερινά έξοδα.
Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση σε περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα. Εκεί, αρκετοί φοιτητές βρίσκονται αντιμέτωποι με μισθώσεις που δεν καλύπτουν ολόκληρο το ακαδημαϊκό έτος. Σε ορισμένες περιπτώσεις ζητείται από τους ενοικιαστές να αποχωρήσουν πριν από την έναρξη της τουριστικής περιόδου και να επιστρέψουν μετά το τέλος της.
Για έναν φοιτητή αυτό σημαίνει ότι η κατοικία δεν είναι διαθέσιμη καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών, παρότι οι εξετάσεις και οι ακαδημαϊκές υποχρεώσεις συνεχίζονται και τους θερινούς μήνες. Έτσι, η ανάγκη για οικονομική στέγη μετατρέπεται σε διαρκή αναζήτηση προσωρινών λύσεων, με τη συγκατοίκηση, τη φιλοξενία από φίλους ή συγγενείς και άλλες προσωρινές επιλογές να αποτελούν συχνά τη μοναδική διέξοδο.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι το ζήτημα της φοιτητικής στέγης δεν περιορίζεται πλέον στην εύρεση ενός οικονομικού διαμερίσματος. Για πολλές οικογένειες αποτελεί βασικό παράγοντα στον συνολικό προϋπολογισμό των σπουδών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις επηρεάζει ακόμη και την απόφαση για το αν ένας νέος θα μπορέσει τελικά να φοιτήσει σε πανεπιστήμιο μακριά από τον τόπο κατοικίας του.
