Σε είδος πολυτελείας εξελίσσεται σταδιακά και το καφεδάκι μας
Ίσως χρειαστεί να συνηθίσουμε στην ιδέα ότι το αγαπημένο μας ρόφημα δεν θα είναι πλέον ένα φτηνό αγαθό, αλλά ένας πολύτιμος καρπός που η απόκτησή του θα απαιτεί όλο και μεγαλύτερες θυσίες
Ο καφές, από προσιτή και αυτονόητη καθημερινή απόλαυση, εξελίσσεται ολοένα και σε μια ακριβότερη συνήθεια, καθώς η κλιματική κρίση, η μειωμένη παραγωγή, η αυξημένη ζήτηση και το κόστος των μεταφορών πιέζουν τις τιμές του διεθνώς.
Για δεκαετίες, ο πρωινός καφές αποτελούσε μια από τις πιο αυτονόητες, προσιτές και καθημερινές απολαύσεις. Ένα γρήγορο πέρασμα από το συνοικιακό καφέ ή το άναμμα της μηχανής στο σπίτι ήταν κινήσεις ρουτίνας που ελάχιστα επιβάρυναν τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Σήμερα, η εικόνα αυτή αλλάζει δραματικά. Ο καφές μετατρέπεται σταδιακά σε είδος πολυτελείας, με τις τιμές του στην παγκόσμια αλλά και στην ελληνική αγορά να καλπάζουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Το ερώτημα που βασανίζει εκατομμύρια καταναλωτές είναι απλό: Πώς φτάσαμε ως εδώ και γιατί προαναγγέλλεται ένα νέο κύμα ανατιμήσεων;
Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη, αλλά αποτελεί το αποτέλεσμα μιας «τέλειας καταιγίδας» που πλήττει την εφοδιαστική αλυσίδα από το χωράφι μέχρι το φλιτζάνι. Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται, εκ των πραγμάτων, η κλιματική κρίση. Οι δύο μεγαλύτεροι παραγωγοί καφέ στον κόσμο, η Βραζιλία (που κυριαρχεί στην ποικιλία Arabica) και το Βιετνάμ (που κρατά τα «σκήπτρα» στην ποικιλία Robusta), δοκιμάζονται σκληρά από ακραία καιρικά φαινόμενα. Η παρατεταμένη ξηρασία και οι ασυνήθιστοι καύσωνες στη Λατινική Αμερική, σε συνδυασμό με τις ακανόνιστες βροχοπτώσεις στην Ασία, αποδεκάτισαν τις σοδειές των τελευταίων ετών. Όταν η προσφορά δύο βασικών ποικιλιών μειώνεται δραματικά, η παγκόσμια χρηματιστηριακή τιμή του πράσινου κόκκου αναπόφευκτα εκτοξεύεται.
Την ίδια στιγμή, η ζήτηση όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά αυξάνεται αλματωδώς. Νέες τεράστιες αγορές, όπως η Κίνα, όπου παραδοσιακά κυριαρχούσε το τσάι, ανακαλύπτουν την κουλτούρα του καφέ, δημιουργώντας εκατομμύρια νέους καταναλωτές που διεκδικούν μερίδιο από μια ήδη περιορισμένη παραγωγή.
Παράλληλα, το διεθνές εμπόριο επιβαρύνεται από τις γεωπολιτικές εντάσεις και το αυξημένο μεταφορικό κόστος. Οι διαταραχές στις θαλάσσιες οδούς, οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων, αλλά και το υψηλό κόστος ενέργειας για τη βιομηχανική καβουρδιστική διαδικασία προσθέτουν συνεχώς νέους κρίκους επιβάρυνσης στην τελική τιμή. Οι εισαγωγείς και οι καφεκόπτες αγοράζουν την πρώτη ύλη σε τιμές ρεκόρ και αυτό το αυξημένο κόστος είναι αδύνατον να απορροφηθεί εξ ολοκλήρου από τις επιχειρήσεις.
Στην Ελλάδα, η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο αισθητή λόγω των επιπλέον επιβαρύνσεων, όπως ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, αλλά και το υψηλό λειτουργικό κόστος των καταστημάτων εστίασης. Ο καφές στο χέρι, ο στιγμιαίος στο σούπερ μάρκετ και οι κάψουλες για το σπίτι καταγράφουν διψήφια ποσοστά αυξήσεων, μετατρέποντας μια καθημερινή συνήθεια σε υπολογίσιμο μηνιαίο έξοδο.
Η προοπτική για το άμεσο μέλλον παραμένει δυσοίωνη. Όσο η παραγωγή εξαρτάται από ένα ασταθές κλίμα και το κόστος μεταφοράς παραμένει υψηλό, ο καφές θα συνεχίσει να ακριβαίνει. Ίσως χρειαστεί να συνηθίσουμε στην ιδέα ότι το αγαπημένο μας ρόφημα δεν είναι πλέον ένα φτηνό, αυτονόητα προς καθημερινή κατανάλωση αγαθό, αλλά ένας πολύτιμος καρπός που η απόκτησή του απαιτεί όλο και μεγαλύτερες θυσίες.
