Κηφισός: «Πάγια τακτική» η ρύπανση
Σημαντικές ποσότητες βιομηχανικών αλλά και αστικών λυμάτων έχουν εντοπιστεί σε όλο το μήκος του Κηφισού, ιδιαίτερα στα ανοιχτά τμήματά του, σύμφωνα με τα ευρήματα ερευνητικού προγράμματος που παρακολούθησε συστηματικά επί τέσσερα χρόνια την κατάσταση του ποταμού και του υπόγειου υδροφορέα.
Όπως αποκαλύπτει με σημερινό της άρθρο η «Καθημερινή», οι επιστήμονες κατέγραψαν στο πλαίσιο της έρευνας τόσο ρύπους που συνδέονται με αστικά λύματα όσο και ουσίες βιομηχανικής προέλευσης, εκτιμώντας ότι το φαινόμενο της ρύπανσης συνεχίζεται.
«Καταγράψαμε συγκεκριμένους ρύπους των οποίων η διάθεση γίνεται εκουσίως ή από διαρροές με τελικό αποδέκτη τη θάλασσα», αναφέρει στην «Καθημερινή» ο καθηγητής του ΕΜΠ Ανδρέας Καλλιώρας.
Η τετραετής έρευνα του ΕΜΠ
Το Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας και Υδρογεωλογίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου ασχολείται ερευνητικά με τον Κηφισό από το 2016. Την περίοδο 2022-2026, σε συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ, υλοποίησε ερευνητικό πρόγραμμα που χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση και επέτρεψε, για πρώτη φορά, τη συστηματική παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά, του ποταμού και του υπόγειου υδροφορέα.
Στο πλαίσιο της έρευνας εγκαταστάθηκαν πέντε σταθμοί παρακολούθησης της στάθμης του Κηφισού.
Όπως εξηγεί ο κ. Καλλιώρας, ένα από τα στοιχεία που προέκυψαν είναι ότι, όταν βρέχει, ο Κηφισός παρουσιάζει μεγαλύτερη ποσότητα νερού από αυτήν που θα αναμενόταν με βάση το ύψος της βροχόπτωσης.
Το στοιχείο αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, υποδεικνύει ότι στον ποταμό καταλήγουν νερά διαφορετικής προέλευσης, μεταξύ άλλων μέσω αγωγών ομβρίων από διάφορες περιοχές, αλλά και από πιθανές παράνομες διαθέσεις υγρών λυμάτων.
PFAS, βαρέα μέταλλα και φαρμακευτικές ενώσεις
Η συνεχής παρακολούθηση του Κηφισού και των υπόγειων υδάτων επέτρεψε στους ερευνητές να εντοπίσουν διαφορετικές κατηγορίες ρύπων.
Σύμφωνα με τον καθηγητή του ΕΜΠ, καταγράφηκαν αζωτούχες ενώσεις, οι οποίες συνδέονται κυρίως με αστικά λύματα, αλλά και βιομηχανικοί ρύποι, όπως PFAS (πολυφθοροαλκυλικές ουσίες), βαρέα μέταλλα, φαρμακευτικές ενώσεις και οργανικοί διαλύτες.
Οι επιστήμονες εντόπισαν επίσης μικροβιακά φορτία που, σύμφωνα με την έρευνα, συνδέονται με οικιακά αστικά λύματα και παραπέμπουν σε πρόσφατες διαρροές του δικτύου αποχέτευσης ή σε παράνομη απόρριψη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι βιομηχανικοί ρύποι που εντοπίζονται στα υπόγεια ύδατα, καθώς ορισμένες από τις συγκεκριμένες ουσίες μπορούν να παραμείνουν στο περιβάλλον για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο κ. Καλλιώρας επισημαίνει πάντως ότι ορισμένες από τις ουσίες που καταγράφηκαν είναι τυπικές για ένα ευρωπαϊκό αστικό περιβάλλον και υπογραμμίζει ότι η παράνομη διάθεση αποβλήτων δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο.
Η πρόσφατη υπόθεση με τα απόβλητα από πρατήριο
Τα ευρήματα της έρευνας αποκτούν ιδιαίτερη επικαιρότητα μετά την πρόσφατη υπόθεση παράνομης απόρριψης βιομηχανικών αποβλήτων στο δίκτυο ομβρίων, μέσω φρεατίου σε πρατήριο καυσίμων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ήρθαν στο φως, η εταιρεία που είχε παραλάβει τα βιομηχανικά απόβλητα είχε πραγματοποιήσει τουλάχιστον τέσσερις απορρίψεις μέσα σε διάστημα 20 ημερών.
Κλιμάκιο της ΕΥΔΑΠ που κλήθηκε στο σημείο χρησιμοποίησε ειδική κάμερα, καθώς και χρωματισμένο υγρό, προκειμένου να διαπιστώσει τη διαδρομή που ακολουθούσαν τα απόβλητα.
Από τον έλεγχο προέκυψε ότι ο αγωγός του πρατηρίου κατέληγε στο δίκτυο ομβρίων υδάτων της ΕΥΔΑΠ. Μέσω του συγκεκριμένου δικτύου, τα απόβλητα διοχετεύονταν στον Κηφισό και από εκεί κατέληγαν στη θάλασσα, στο παραλιακό μέτωπο της Αθήνας.
Για την υπόθεση, το Τμήμα Περιβαλλοντικής Προστασίας της ΓΑΔΑ σχημάτισε δικογραφία σε βάρος τεσσάρων ατόμων, για παραβάσεις της νομοθεσίας περί περιβαλλοντικής προστασίας και διαχείρισης αποβλήτων.
«Ο Κηφισός γίνεται μια άσπρος, μια κόκκινος, μια καφέ»
Ο σπηλαιολόγος Δημήτρης Θεοδοσόπουλος, μέλος της ομάδας «Γεωμυθική», η οποία έχει ασχοληθεί με την κατάσταση της υπόγειας κοίτης του Κηφισού και άλλων εγκιβωτισμένων ποταμών, χαρακτηρίζει την πρόσφατη υπόθεση θετικό παράδειγμα λειτουργίας των αρμόδιων μηχανισμών.
Όπως αναφέρει στην «Καθημερινή», προηγήθηκε παρακολούθηση και οι υπεύθυνοι εντοπίστηκαν επ’ αυτοφώρω, γεγονός που, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί μια διαφορετική πρακτική σε σχέση με προηγούμενες καταγγελίες.
«Η κατάσταση είναι γνωστή: σε κάθε βροχή, ανοίγουν οι αντλίες με τις παράνομες συνδέσεις και ο Κηφισός γίνεται μια άσπρος, μια κόκκινος, μια καφέ, ανάλογα με το τι έχουν ρίξει μέσα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι έλεγχοι πραγματοποιούνται αρκετές ημέρες μετά τις καταγγελίες, όταν πλέον είναι δύσκολο να εντοπιστεί το ίχνος της απόρριψης. Για τον λόγο αυτό χαρακτηρίζει ενθαρρυντικό το γεγονός ότι στην πρόσφατη υπόθεση υπήρξε άμεση κινητοποίηση.
Τα σημεία όπου έχουν καταγραφεί καταγγελίες
Σύμφωνα με τον κ. Θεοδοσόπουλο, περιστατικά παράνομης απόρριψης λυμάτων έχουν καταγγελθεί και σε άλλα σημεία του λεκανοπεδίου.
Σε ό,τι αφορά τον Κηφισό, αναφέρεται στο ανοιχτό τμήμα του ποταμού από τον Κόκκινο Μύλο και προς τα ανάντη, το οποίο δέχεται νερά από περιοχές με έντονη βιομηχανική δραστηριότητα, μεταξύ άλλων από τη Μεταμόρφωση και την Κηφισιά.
Παράλληλα, αναφέρει καταγγελίες για απορρίψεις στο ρέμα του Κοκκιναρά, στον Ποδονίφτη, κοντά στη γέφυρα της οδού Χαλκίδος και στον σταθμό του Περισσού, αλλά και στον Ιλισό και στο ρέμα της Πικροδάφνης.
Για την τελευταία περιοχή, ο ίδιος αναφέρεται στα αντλιοστάσια της ΕΥΔΑΠ, τα οποία, όπως υποστηρίζει, σε περιπτώσεις βροχοπτώσεων μπορεί να υπερχειλίσουν.
Μια διαχρονική περιβαλλοντική πρόκληση
Τα στοιχεία της τετραετούς έρευνας του ΕΜΠ, σε συνδυασμό με την πρόσφατη υπόθεση παράνομης απόρριψης αποβλήτων, επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της επιβάρυνσης του Κηφισού.
Η συστηματική παρακολούθηση δείχνει την παρουσία διαφορετικών κατηγοριών ρύπων τόσο στα επιφανειακά όσο και στα υπόγεια νερά, ενώ οι πρόσφατες έρευνες των αρμόδιων αρχών καταδεικνύουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις παράνομης διοχέτευσης αποβλήτων στο δίκτυο που καταλήγει στον ποταμό.
Το ζήτημα αφορά, επομένως, όχι μόνο την κατάσταση του ίδιου του Κηφισού, αλλά και τη διαδρομή των ρύπων από το αστικό και βιομηχανικό περιβάλλον μέχρι τον ποταμό και τελικά τη θάλασσα.
