Συρρίκνωση των ΑΤΜ στην Ευρώπη και την Ελλάδα
Σε σταθερή τροχιά συρρίκνωσης βρίσκεται το δίκτυο των ΑΤΜ τόσο στην Ευρωζώνη όσο και στην Ελλάδα, καθώς το αυξημένο κόστος συντήρησης, οι τεχνολογικές αναβαθμίσεις και ο τακτικός ανεφοδιασμός με μετρητά πιέζουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να περιορίσουν τις φυσικές υποδομές τους.
Η ραγδαία εξάπλωση των ηλεκτρονικών πληρωμών και η στροφή των καταναλωτών στις καθημερινές συναλλαγές μέσω mobile και web banking έχουν αλλάξει ριζικά το τοπίο, καθιστώντας τη συντήρηση εκτεταμένων δικτύων οικονομικά ασύμφορη. Η τάση αυτή αποτυπώνεται καθαρά στα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, σύμφωνα με τα οποία ο συνολικός αριθμός των ΑΤΜ στην Ευρωζώνη υποχώρησε από τις 300.000 το 2018 σε περίπου 248.900, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή μετάβαση σε ένα περιβάλλον λιγότερων φυσικών σημείων εξυπηρέτησης.
Τα διεθνή παραδείγματα κοινών δικτύων και η ελληνική πραγματικότητα
Προκειμένου να αναχαιτίσουν το υψηλό λειτουργικό κόστος, τράπεζες σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιλέξει τη συνένωση των υποδομών τους μέσα από τη δημιουργία κοινών δικτύων. Στην Πορτογαλία, το πολυτραπεζικό δίκτυο Multibanco λειτουργεί από το 1985 υπό τη διαχείριση της SIBS, διαθέτοντας περίπου 13.000 μηχανήματα που παρέχουν δωρεάν αναλήψεις, πληρωμές και μεταφορές χρημάτων ανεξάρτητα από την εκδότρια τράπεζα.
Αντίστοιχα στη Γαλλία, μεγάλοι όμιλοι όπως η Société Générale, η BNP Paribas, η CIC και η Crédit Mutuel ίδρυσαν την Cash Services για την κοινή διαχείριση των ΑΤΜ τους. Στην Ελλάδα, αν και το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός κοινού δικτύου συζητήθηκε έντονα το 2025 μετά την κατάργηση των χρεώσεων στις διατραπεζικές αναλήψεις και την επιβολή πλαφόν 1,50 ευρώ στα ιδιωτικά μηχανήματα, το σχέδιο δεν τελεσφόρησε εξαιτίας των διαφορετικών στρατηγικών προτεραιοτήτων μεταξύ των συστημικών ιδρυμάτων.
Η εικόνα της αγοράς στην Ελλάδα και η επιμονή των μετρητών
Στην ελληνική αγορά, τα αμιγώς τραπεζικά ΑΤΜ σημείωσαν μείωση της τάξης του 9% το 2025, υποχωρώντας στα 5.625 μηχανήματα από 6.167 το προηγούμενο έτος, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών. Ωστόσο, αν υπολογιστούν τα μηχανήματα των συνεταιριστικών τραπεζών και τα περίπου 3.500 ΑΤΜ ιδιωτικών εταιρειών όπως η Euronet, η Cashzone και η Cashflex, ο συνολικός αριθμός των διαθέσιμων σημείων στη χώρα εξακολουθεί να ξεπερνά τις 9.000.
Παρά τη συρρίκνωση των τραπεζικών υποδομών, η ανάγκη για μετρητά παραμένει ιδιαίτερα υψηλή στην ελληνική οικονομία, καθώς στοιχεία της ΕΚΤ αποκαλύπτουν ότι τα μετρητά αποτελούν το προτιμητέο μέσο πληρωμής για τις εγχώριες μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με το 99% αυτών να τα αποδέχεται κανονικά, ενώ τα δεδομένα της ΔΙΑΣ δείχνουν ότι η κατάργηση των προμηθειών δεν επηρέασε αισθητά τις συνήθειες των χρηστών, αφού οι διατραπεζικές αναλήψεις καλύπτουν μόλις το 4% του συνολικού όγκου.
