Αέριο και ρεύμα σε τροχιά ανόδου: Τα δύο σενάρια για τον χειμώνα και οι επιπτώσεις στην Ευρώπη
Οι ενεργειακές αγορές στέλνουν προειδοποιητικά σήματα για δύσκολο χειμώνα, με αυξήσεις στα προθεσμιακά συμβόλαια και αβεβαιότητα λόγω Ελ Νίνιο και γεωπολιτικών εντάσεων.
Οι ενδείξεις από τις ευρωπαϊκές ενεργειακές αγορές δείχνουν ότι η κρίση όχι μόνο παραμένει, αλλά ενδέχεται να ενταθεί τους χειμερινούς μήνες. Η άνοδος του φυσικού αερίου, που ξεπέρασε τα 75 ευρώ/MWh και κινείται σε υψηλά 3,5 ετών, σε συνδυασμό με τα προθεσμιακά συμβόλαια ρεύματος που αυξήθηκαν χθες κατά 3%-4% σε όλες τις μεγάλες αγορές της Ευρώπης, ενισχύουν τις ανησυχίες για ένα ακριβό ενεργειακό τρίμηνο. Τα futures δείχνουν αποκλιμάκωση όχι πριν από τον Μάρτιο του 2027, γεγονός που αποτυπώνει τη διάρκεια της αβεβαιότητας.
Η εικόνα είναι κοινή σε όλη την Ευρώπη. Στην Ισπανία, το προθεσμιακό συμβόλαιο για το τελευταίο τρίμηνο έκλεισε στα 132,52 ευρώ/MWh, αυξημένο κατά 33% μέσα σε έναν μήνα. Στην Ιταλία διαμορφώθηκε στα 195,56 ευρώ/MWh, ενώ στη Γερμανία – τη μεγαλύτερη ενεργειακή αγορά της Ευρώπης – έκλεισε στα 159,39 ευρώ/MWh, υψηλότερα από τη σημερινή χονδρική τιμή. Στην Ουγγαρία, που λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τη ΝΑ Ευρώπη, τα futures έφτασαν τα 189,39 ευρώ/MWh, επηρεάζοντας άμεσα και την Ελλάδα, όπου το αντίστοιχο συμβόλαιο ανέβηκε στα 170,31 ευρώ/MWh.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Ευρώπη «βλέπει» χειμώνα με υψηλές τιμές στο ρεύμα, οι οποίες ενδέχεται να παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα ή και να αυξηθούν, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Αν οι εκτιμήσεις επιβεβαιωθούν, η Ελλάδα πιθανότατα θα χρειαστεί να επαναφέρει επιδοτήσεις, οι οποίες έχουν να εμφανιστούν από τον Μάρτιο του 2025.
Στο καλό σενάριο, το φυσικό αέριο παραμένει υψηλό έως τον Δεκέμβριο, λόγω της χαμηλής πληρότητας των ευρωπαϊκών αποθηκών που βρίσκονται μόλις στο 65%, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2011. Αν υπάρξει αποκλιμάκωση στην ένταση στη Μέση Ανατολή και τα αποθέματα αυξηθούν, τότε οι τιμές του αερίου θα μπορούσαν να πέσουν στα 35-40 ευρώ/MWh από τον Δεκέμβριο και μετά. Καθοριστικό ρόλο θα παίξει το φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να φέρει θερμότερες αέριες μάζες στη ΝΔ Ευρώπη τον Οκτώβριο και στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη τον Νοέμβριο, μειώνοντας τις ανάγκες θέρμανσης.
Στο κακό σενάριο, το αέριο σταθεροποιείται πάνω από τα 70 ευρώ/MWh μέσα στον χειμώνα, οδηγώντας τις τιμές χονδρικής στο ρεύμα στα 140-150 ευρώ/MWh σε όλη την Ευρώπη. Αυτό θα επηρεάσει όχι μόνο την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη, αλλά και τη Σκανδιναβία και την Ιβηρική. Ακόμη και μήνες με χαμηλή κατανάλωση, όπως το φθινόπωρο, θα καταγράψουν υψηλές τιμές, ενώ κάθε συγκυριακό γεγονός – απότομη κακοκαιρία ή βλάβη σε ενεργειακή υποδομή – μπορεί να προκαλέσει έντονη νευρικότητα και νέα άνοδο.
Η ΝΑ Ευρώπη είναι η πιο ευάλωτη περιοχή σε ακραίες τιμές και ενδοημερήσια «spikes». Ουγγαρία και Ρουμανία θεωρούνται ιδιαίτερα ευαίσθητες λόγω περιορισμένης ευελιξίας σε μονάδες φυσικού αερίου και εξάρτησης από διασυνδέσεις. Αντίστοιχα, η Ισπανία επηρεάζεται από τις περιορισμένες διασυνδέσεις με τη Γαλλία και τη μειωμένη χειμερινή παραγωγή ΑΠΕ. Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται η Φινλανδία και οι Βαλτικές χώρες, όπου απρόοπτα γεγονότα μπορούν να εκτοξεύσουν τις τιμές.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετοί αναλυτές θεωρούν πιθανή άνοδο των τιμών ακόμη και σε έναν «ζεστό» χειμώνα. Παρά τις υψηλές θερμοκρασίες που μπορεί να φέρει το Ελ Νίνιο, εκτιμήσεις που δημοσιεύθηκαν στο Montel κάνουν λόγο για αύξηση έως 19%, με την τιμή να αγγίζει τα 90 ευρώ/MWh, ενώ η Goldman Sachs προβλέπει ακόμη και τα 100 ευρώ/MWh, λόγω ανησυχιών για την πλήρωση των αποθηκών και της έντονης κερδοσκοπίας.
