Τα τέσσερα «όπλα» του φορολογούμενου όταν ξεκινά ο έλεγχος της εφορίας
Οι κρίσιμες προθεσμίες, οι δυνατότητες διόρθωσης και οι κινήσεις που μπορούν να ανατρέψουν έναν καταλογισμό πριν γίνει οριστικός
Η έναρξη ενός φορολογικού ελέγχου δεν σημαίνει ότι το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο. Από τη στιγμή που κοινοποιείται η εντολή μέχρι την έκδοση της οριστικής πράξης, ο φορολογούμενος διαθέτει συγκεκριμένα δικαιώματα που λειτουργούν ως γραμμές άμυνας. Σε αυτά τα «παράθυρα» μπορεί να διορθώσει λάθη, να αντικρούσει ευρήματα, να ζητήσει πρόσβαση στον φάκελο και να αμφισβητήσει τον καταλογισμό μέσα από θεσμικές διαδικασίες.
Το πρώτο στάδιο αφορά τη δυνατότητα υποβολής δήλωσης ακόμη και μετά την έναρξη του ελέγχου. Η κοινοποίηση εντολής ή πρόσκλησης παροχής πληροφοριών δεν κλείνει τον δρόμο για εκπρόθεσμη αρχική ή τροποποιητική δήλωση, εφόσον αυτή υποβληθεί πριν από τον προσωρινό διορθωτικό προσδιορισμό φόρου. Ένα λάθος ή μια παράλειψη μπορεί επομένως να διορθωθεί, αρκεί η κίνηση να γίνει εγκαίρως, πριν η υπόθεση περάσει στο επόμενο στάδιο.
Το δεύτερο κρίσιμο σημείο είναι το 20ήμερο που ακολουθεί την κοινοποίηση του σημειώματος διαπιστώσεων και του προσωρινού προσδιορισμού φόρου ή προστίμου. Σε αυτό το διάστημα ο φορολογούμενος έχει δικαίωμα να καταθέσει εγγράφως τις απόψεις του και να προσκομίσει στοιχεία που αντικρούουν τα ευρήματα του ελέγχου. Οι αντιρρήσεις αυτές πρέπει να ληφθούν υπόψη πριν συνταχθεί η τελική έκθεση, γεγονός που καθιστά το συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο καθοριστικό για την εξέλιξη της υπόθεσης.
Παράλληλα, ο φορολογούμενος μπορεί να ζητήσει πρόσβαση στον διοικητικό φάκελο και αντίγραφα των εγγράφων στα οποία βασίζεται ο προσωρινός προσδιορισμός. Η Φορολογική Διοίκηση οφείλει μέσα σε 20 ημέρες να χορηγήσει τα στοιχεία ή να αιτιολογήσει την απόρριψη του αιτήματος. Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει στον ελεγχόμενο να γνωρίζει με ακρίβεια τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν και να οργανώσει τεκμηριωμένα τις αντιρρήσεις του.
Αν, παρά τις ενστάσεις, εκδοθεί οριστική πράξη διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου, ενεργοποιείται η τέταρτη γραμμή άμυνας: η ενδικοφανής προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών. Η προσφυγή υποβάλλεται συνήθως μέσα σε 30 ημέρες για φορολογικούς κατοίκους Ελλάδας και 60 ημέρες για κατοίκους εξωτερικού, με εξαίρεση τον Αύγουστο που δεν προσμετράται. Η ΔΕΔ εξετάζει εκ νέου την υπόθεση και, υπό προϋποθέσεις, αναστέλλεται η καταβολή του 50% του αμφισβητούμενου ποσού.
Η διαδικασία του φορολογικού ελέγχου εξελίσσεται σε διαδοχικά στάδια, καθένα με τη δική του προθεσμία και σημασία. Από τη δυνατότητα διόρθωσης πριν τον προσωρινό προσδιορισμό, στο 20ήμερο των αντιρρήσεων, στην πρόσβαση στον φάκελο και στη συνέχεια στη ΔΕΔ, ο φορολογούμενος έχει εργαλεία που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά το τελικό αποτέλεσμα. Το κλειδί βρίσκεται στον χρόνο και στην έγκαιρη ενεργοποίηση κάθε δικαιώματος.
