Ελεγκτικό Συνέδριο: Επιστροφή 559.000 ευρώ από την Περιφέρεια Αττικής για αναποτελεσματικό σύστημα πυροπροστασίας
Μια πολύχρονη δικαστική διαδρομή γύρω από την υλοποίηση ενός συγχρηματοδοτούμενου έργου της περιόδου του ΕΣΠΑ 2007–2013 έφτασε στο τέλος της με απόφαση της Γ΄ Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Το ανώτατο δικαστήριο απέρριψε την αίτηση αναίρεσης της Περιφέρειας Αττικής και επικύρωσε την υποχρέωσή της να επιστρέψει στο ελληνικό Δημόσιο το ποσό των 559.407,10 ευρώ ως «αχρεωστήτως καταβληθέν».
Η υπόθεση ξεκίνησε την περίοδο 2007–2013, όταν εντάχθηκε προς χρηματοδότηση (με 85% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και 15% από εθνικούς πόρους) το έργο «Ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης πυροπροστασίας και πυρόσβεσης στην περιοχή της ΝΑ Ανατολικής Αττικής». Αρχικός φορέας υλοποίησης την περίοδο εκείνη ήταν η τότε Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ανατολικής Αττικής, στη θέση της οποίας υπεισήλθε αργότερα (από το 2011) η Περιφέρεια Αττικής ως καθολική διάδοχος.
Σκοπός του έργου ήταν η δημιουργία ενός ψηφιακού δικτύου με κάμερες ασύρματης επόπτευσης, μετεωρολογικούς σταθμούς και γεωγραφικές βάσεις δεδομένων, για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.
Σύστημα πυροπροστασία στην Περιφέρεια Αττικής: Οι έλεγχοι
Κατά τους ελέγχους και τις επιτόπιες επαληθεύσεις που διενεργήθηκαν σταδιακά κατά τα έτη 2011 και 2012 από τα αρμόδια κλιμάκια, διαπιστώθηκαν «σημαντικές αποκλίσεις». Το κεντρικό ζήτημα που ανέδειξε το δικαστήριο αφορά τη μη συμμετοχή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και του οικείου Δασαρχείου στο έργο με τον τρόπο που προέβλεπε ο επιχειρησιακός σχεδιασμός. Συγκεκριμένα, διαπιστώθηκε ότι δεν εγκαταστάθηκαν οι προβλεπόμενοι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ο εξοπλισμός εντοπισμού θέσης και το αντίστοιχο λογισμικό στις εν λόγω υπηρεσίες, ούτε υπήρξε η προβλεπόμενη εκπαίδευση του προσωπικού τους.
Όπως επισημαίνεται στο σκεπτικό της απόφασης, «η συμμετοχή τόσο της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας όσο και του οικείου Δασαρχείου… στο ως άνω έργο (σύστημα) ήταν αναγκαία και ουσιώδης, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος του έργου, που ήταν η αποτελεσματική προστασία της περιοχής υλοποίησής του (Ανατολική Αττική) κυρίως από τις πυρκαγιές».
Το δικαστήριο έκρινε ότι εξαιτίας αυτών των ελλείψεων προκύπτει «αδυναμία του συστήματος (έργου) να αντιμετωπίσει φαινόμενα πυρκαγιών» οπουδήποτε στην περιοχή.
Επιπλέον, οι έλεγχοι της περιόδου κατέγραψαν ζητήματα γύρω από τη συνεχή λειτουργία του εξοπλισμού. Οι κάμερες επόπτευσης «δεν λειτουργούσαν συνεχώς ούτε καν κατά τις αντιπυρικές περιόδους», ενώ καταγράφηκαν περιπτώσεις όπου τμήματα του εξοπλισμού σε ορεινά σημεία είχαν κλαπεί ή καταστραφεί χωρίς να το έχει εντοπίσει εγκαίρως η υπηρεσία. Παράλληλα, τα παραδοτέα των επιμέρους φάσεων, όπως τα γεωγραφικά δεδομένα και τα μοντέλα εκτίμησης, κρίθηκαν από τα ελεγκτικά όργανα ως ελλιπή.
Απαντώντας στους ισχυρισμούς της Περιφέρειας περί δυσανάλογου μέτρου, το Ελεγκτικό Συνέδριο αποφάνθηκε ότι η ανάκτηση του συνόλου της χρηματοδότησης δεν βασίστηκε σε επουσιώδεις τυπικές παραλείψεις, αλλά στη «συνεκτίμηση της παράβασης επιμέρους αυτοτελών υποχρεώσεων» σε συνδυασμό με τη μη λειτουργικότητα του έργου.
Με βάση τα δεδομένα αυτά, το Ελεγκτικό Συνέδριο απέρριψε την αναίρεση και επικύρωσε οριστικά την υποχρέωση της Περιφέρειας να επιστρέψει το ποσό των 559.407,10 ευρώ.
