Καταθέσεις δύο ταχυτήτων: Ρευστότητα για τις επιχειρήσεις, οικονομική ασφυξία για τα νοικοκυριά
Η αύξηση των καταθέσεων κατά 5,3 δισ. ευρώ προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από τις επιχειρήσεις, ενώ τα νοικοκυριά συνεχίζουν να πιέζονται από ακρίβεια, χρέη και μειωμένη αποταμίευση.
Οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκαν τον τελευταίο μήνα κατά 5,3 δισ. ευρώ, μια εξέλιξη που μοιάζει αντιφατική σε σχέση με την καθημερινότητα των ελληνικών νοικοκυριών. Παρά τη συνεχιζόμενη ακρίβεια και την πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα, η νέα ρευστότητα δεν προήλθε από την αποταμίευση των οικογενειών, αλλά σχεδόν αποκλειστικά από τις επιχειρήσεις. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι περίπου 5 δισ. ευρώ προήλθαν από μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, αποτυπώνοντας την ενίσχυση της επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Την ίδια στιγμή, η οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών παραμένει δύσκολη. Η ακρίβεια συνεχίζει να απορροφά μεγάλο μέρος του εισοδήματος, με τα τρόφιμα, τη στέγαση και τις υπηρεσίες να αποτελούν τις βασικές πηγές πίεσης. Παρά τη σταδιακή αποκλιμάκωση του γενικού πληθωρισμού, οι τιμές των ενοικίων και πολλών βασικών αγαθών παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από το κύμα ανατιμήσεων, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα αποταμίευσης.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την αποταμίευση των νοικοκυριών. Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν αρνητική καθαρή αποταμίευση, γεγονός που σημαίνει ότι οι οικογένειες συνολικά καταναλώνουν περισσότερα από όσα μπορούν να αποταμιεύσουν. Αντίστοιχα, το ΙΟΒΕ καταγράφει ότι η μεγάλη πλειονότητα των νοικοκυριών δεν αναμένει να μπορέσει να αποταμιεύσει μέσα στους επόμενους μήνες, καθώς το διαθέσιμο εισόδημα εξαντλείται σε βασικές ανάγκες.
Σημαντικό μέρος του εισοδήματος κατευθύνεται επίσης στην εξυπηρέτηση χρεών. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΑΑΔΕ ξεπερνούν τα 110 δισ. ευρώ, οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ υπερβαίνουν τα 50 δισ. ευρώ, ενώ μεγάλο μέρος των παλαιών «κόκκινων» δανείων παραμένει στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Η εξυπηρέτηση αυτών των υποχρεώσεων περιορίζει ακόμη περισσότερο την αποταμίευση των νοικοκυριών.
Αντίθετα, η εικόνα στις επιχειρήσεις είναι εντελώς διαφορετική. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των επιχειρηματικών καταθέσεων έφτασε το 18,7%, αντανακλώντας την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας. Η ισχυρή τουριστική περίοδος, η υλοποίηση έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και οι υψηλότεροι ονομαστικοί τζίροι που δημιούργησε ο πληθωρισμός τα τελευταία χρόνια ενισχύουν τη ρευστότητα των επιχειρήσεων και οδηγούν σε αύξηση των καταθέσεων.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας οικονομίας δύο ταχυτήτων. Από τη μία πλευρά, οι επιχειρήσεις ενισχύουν τις καταθέσεις τους και εμφανίζουν αυξημένη ρευστότητα. Από την άλλη, τα νοικοκυριά συνεχίζουν να πιέζονται από το αυξημένο κόστος ζωής, περιορίζουν την αποταμίευση και δυσκολεύονται να δημιουργήσουν ένα οικονομικό «μαξιλάρι», παρά τη βελτίωση των βασικών μακροοικονομικών δεικτών.
