Έρχονται αλλαγές στο εφάπαξ
Αλλαγές στον υπολογισμό του εφάπαξ από το 2027
Σημαντικές παρεμβάσεις στον τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ βοηθήματος εξετάζει το υπουργείο Εργασίας, με στόχο να διορθωθούν στρεβλώσεις που έχουν δημιουργηθεί από το ισχύον σύστημα και να ενισχυθεί η ανταποδοτικότητα για χιλιάδες ασφαλισμένους. Οι αλλαγές εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό αναμόρφωσης του ασφαλιστικού πλαισίου και εκτιμάται ότι θα τεθούν σε εφαρμογή από το 2027, μετά την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας.
Το σημερινό μοντέλο υπολογισμού εφαρμόζεται από το 2014 και βασίζεται σε δύο διαφορετικές μεθόδους. Για τα έτη ασφάλισης έως το τέλος του 2013, το εφάπαξ προκύπτει από τον μέσο όρο αποδοχών μιας συγκεκριμένης περιόδου αναφοράς. Από το 2014 και μετά, χρησιμοποιείται ένα νέο σύστημα που συνδέει περισσότερο το ύψος της παροχής με τις εισφορές που έχουν καταβληθεί. Η διπλή αυτή προσέγγιση έχει οδηγήσει σε μεγάλες αποκλίσεις στα τελικά ποσά, ιδιαίτερα για όσους έχουν μεγάλο μέρος του ασφαλιστικού τους βίου μετά το 2014.
Στελέχη της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν ότι το ισχύον μοντέλο δεν αποτυπώνει πάντα με δίκαιο τρόπο τη σχέση εισφορών και παροχών. Σε αρκετές περιπτώσεις, εργαζόμενοι που κατέβαλαν υψηλότερες εισφορές τα τελευταία χρόνια δεν βλέπουν αντίστοιχη αύξηση στο εφάπαξ που λαμβάνουν κατά τη συνταξιοδότηση. Η εικόνα αυτή έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό τόσο στους ασφαλισμένους όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες, οι οποίες αναζητούν μια πιο ισορροπημένη λύση.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η αναθεώρηση της περιόδου αναφοράς που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του πρώτου τμήματος του εφάπαξ. Η πρόθεση είναι να αντικατασταθεί το υφιστάμενο σύστημα, που βασίζεται σε αποδοχές παλαιότερων ετών, με έναν μηχανισμό που θα αποτυπώνει πιο αντιπροσωπευτικά τη συνολική ασφαλιστική πορεία του εργαζομένου. Με αυτόν τον τρόπο εκτιμάται ότι θα περιοριστούν οι αδικίες που έχουν επισημανθεί από ασφαλισμένους και επαγγελματικούς φορείς.
Οι αλλαγές αναμένεται να επηρεάσουν κυρίως όσους αποχωρούν από την εργασία αρκετά χρόνια μετά το 2014. Πρόκειται για ασφαλισμένους των οποίων μεγάλο μέρος του εργασιακού βίου έχει διανυθεί με το νέο καθεστώς εισφορών, γεγονός που σήμερα οδηγεί σε χαμηλότερα ποσά εφάπαξ σε σχέση με το προηγούμενο σύστημα. Σύμφωνα με ειδικούς, σε ορισμένες περιπτώσεις οι απώλειες μπορεί να είναι ιδιαίτερα αισθητές, ενισχύοντας την ανάγκη επανεξέτασης του τρόπου υπολογισμού.
Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις εντάσσονται στη γενικότερη προσπάθεια ενίσχυσης της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος, χωρίς να διαταράσσεται η δημοσιονομική ισορροπία. Η κυβέρνηση επιδιώκει να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που θα συνδυάζει τη δίκαιη ανταπόδοση των εισφορών με τη δυνατότητα των ασφαλιστικών ταμείων να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους. Οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν μετά την ολοκλήρωση των αναλογιστικών μελετών και των διαβουλεύσεων με τους εμπλεκόμενους φορείς, οι οποίες θα αξιολογήσουν τόσο το δημοσιονομικό κόστος όσο και τις επιπτώσεις στις μελλοντικές παροχές.
Για χιλιάδες εργαζόμενους στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, οι εξελίξεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς το εφάπαξ αποτελεί βασικό οικονομικό στήριγμα στη μετάβαση προς τη συνταξιοδότηση. Η ενδεχόμενη βελτίωση του τρόπου υπολογισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες παροχές για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων και να ενισχύσει το αίσθημα δικαιοσύνης απέναντι σε όσους έχουν καταβάλει εισφορές επί σειρά ετών.
