Η «αύξηση των αποταμιεύσεων» που παρουσιάζεται ως επιτυχία είναι στην πραγματικότητα βαθιά παραπλανητική…

Η «αύξηση των αποταμιεύσεων» που παρουσιάζεται ως επιτυχία είναι στην πραγματικότητα βαθιά παραπλανητική και κρύβει μια σοβαρή αύξηση της ανισότητας.

Γράφει ο Γεώργιος Αναβαλόγλου

Σύμφωνα με την Απολογιστική Έκθεση του ΤΕΚΕ για το 2025 (σύγκριση με 2020):

– Το 70,6% των καταθετών έχει ακόμα καταθέσεις έως 1.000 € (σχεδόν αμετάβλητο από 71,9% το 2020). Μαζί με την κατηγορία 1.001-5.000 € φτάνουν σχεδόν το 84% των καταθετών. Δηλαδή η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων έχει ουσιαστικά μηδαμινά υπόλοιπα.
– Αντίθετα, το 0,9% των καταθετών (όσοι έχουν πάνω από 100.000 €) κατέχει πλέον το 45,7% της συνολικής αξίας των καταθέσεων (από 36,5% το 2020). Σε μόλις 5 χρόνια το μερίδιό τους αυξήθηκε κατά +9,2 ποσοστιαίες μονάδες.
– Οι μεσαίες κατηγορίες χάνουν έδαφος: η ομάδα 5.001-50.000 € αύξησε ελαφρά τον αριθμό της (+1,5%), αλλά το μερίδιο αξίας της έπεσε από 38,9% σε 33,4% (-5,5%). Αντίστοιχα έχασαν μερίδιο και οι 50.000-100.000 €.

Συνολικά: το 2,4% των καταθετών κατέχει πλέον το 60,7% της αξίας. Οι μικροί καταθέτες γίνονται λίγο λιγότεροι και κρατούν ακόμα μικρότερο κομμάτι της πίτας, ενώ οι πολύ μεγάλοι γίνονται λίγο περισσότεροι και αρπάζουν όλο και μεγαλύτερο μερίδιο.

Άρα η «αύξηση» δεν είναι αύξηση αποταμίευσης για τον μέσο πολίτη. Είναι συγκέντρωση πλούτου στους λίγους. Όσοι έχουν πραγματικά λεφτά στις τράπεζες είναι μια μικρή ελίτ, ενώ η μεγάλη μάζα παραμένει με λογαριασμούς που δεν καλύπτουν ούτε έναν μήνα βασικών αναγκών.

Αυτά τα στοιχεία είναι επίσημα από το ΤΕΚΕ – όχι «αφηγήματα». Όταν κάποιος μιλάει για «αύξηση αποταμιεύσεων» χωρίς να αναφέρει την κατανομή, απλώς αποκρύπτει την πραγματικότητα που ζουν καθημερινά τα νοικοκυριά.

Η κρίσιμη μέτρηση δεν είναι ο αριθμός των «καταθετών», αλλά η κατανομή της αξίας.

Ακόμα και με την παραπάνω επιφύλαξη, το 0,9 % των (ανά τράπεζα) καταθετών κατέχει το 45,7 % της συνολικής αξίας των καταθέσεων (από ~36,5 % το 2020). Το μερίδιο των πολύ μεγάλων αυξήθηκε σημαντικά σε 5 χρόνια.

Η συγκέντρωση του χρήματος στους λίγους παραμένει ακλόνητη – και αυτό το ποσοστό αξίας είναι πολύ πιο ανθεκτικό στη διπλή καταμέτρηση.

Οι χαμηλές κατηγορίες κυριαρχούν ακόμα και μετά τη διόρθωση.

Το ΤΕΚΕ και οι αναλύσεις της ΤτΕ σημειώνουν ότι στην κατηγορία έως 1.000 € περιλαμβάνονται πολλοί αδρανείς / μηδενικοί λογαριασμοί και δευτερεύοντες.
Ακόμα όμως και με συντηρητικές προσεγγίσεις (ΤτΕ για την περίοδο της πανδημίας και νεότερες εκτιμήσεις), εκατομμύρια μοναδικά φυσικά πρόσωπα παραμένουν με πολύ χαμηλά πραγματικά υπόλοιπα.

Η εικόνα «η μεγάλη μάζα δεν έχει ουσιαστικό μαξιλάρι» δεν εξαφανίζεται.

Η συνολική αύξηση των καταθέσεων δεν ισοδυναμεί με αύξηση της αποταμίευσης των νοικοκυριών.

Οι καταθέσεις φυσικών προσώπων έχουν πράγματι αυξηθεί (π.χ. από ~106 δισ. το 2018 σε υψηλότερα επίπεδα το 2025). Όμως η Ελλάδα παραμένει η μόνη χώρα της ΕΕ με αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης νοικοκυριών (Κομισιόν). Πολλοί καταναλώνουν περισσότερο από το διαθέσιμο εισόδημα, τρώγοντας αποταμιεύσεις ή δανειζόμενοι.

Η αύξηση των συνολικών καταθέσεων μπορεί να προέρχεται από λίγους μεγάλους, από επιχειρήσεις ή από μετακινήσεις κεφαλαίων, όχι από πλατιά βελτίωση της ικανότητας αποταμίευσης του μέσου νοικοκυριού.

Η τάση 2020-2025 δείχνει ενίσχυση της ανισότητας, όχι διόρθωση.
Ακόμα και αν διορθώσουμε για πολλαπλή καταμέτρηση, οι μεσαίες κατηγορίες (5.000-50.000 € και 50.000-100.000 €) έχασαν μερίδιο στην αξία, ενώ οι πάνω από 100.000 € κέρδισαν. Αυτό είναι το ουσιαστικό μήνυμα των στοιχείων ΤΕΚΕ.

Η συντριπτική πλειοψηφία των λογαριασμών έχει πολύ χαμηλά υπόλοιπα, η αξία συγκεντρώνεται όλο και περισσότερο στους λίγους, και η πραγματική ικανότητα αποταμίευσης της μεγάλης μάζας παραμένει αδύναμη.

Αυτό δεν είναι «στατιστική παγίδα» που εξαλείφει το πρόβλημα. Είναι η πραγματική εικόνα της κατανομής του πλούτου στις ελληνικές τράπεζες.