Το παραμύθι των «ρεκόρ»: Γιατί τουρισμός και εξαγωγές δεν μεταφράζονται σε ευημερία για τους πολίτες
Πίσω από τα εντυπωσιακά νούμερα κρύβεται ένα μοντέλο που αδειάζει την οικονομία και επιβαρύνει τα νοικοκυριά
Οι κυβερνητικές ανακοινώσεις για νέα ρεκόρ στον τουρισμό και τις εξαγωγές δημιουργούν την εικόνα μιας οικονομίας που τρέχει με υψηλές ταχύτητες. Ωστόσο, η καθημερινότητα των νοικοκυριών δείχνει ακριβώς το αντίθετο. Παρά τα δισεκατομμύρια που εισρέουν στη χώρα, ο πλούτος δεν μένει στην Ελλάδα, καθώς το παραγωγικό μοντέλο βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε εισαγωγές. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλο μέρος των εσόδων «φεύγει» αμέσως στο εξωτερικό, αφήνοντας πίσω ελλείμματα και αυξανόμενο χρέος.
Η ελληνική οικονομία στηρίζεται σε έναν μηχανισμό που λειτουργεί σαν «τρύπιο δοχείο». Ο τουρισμός, η ενέργεια και η παραγωγή εξαρτώνται από εισαγόμενες πρώτες ύλες, καύσιμα και εξοπλισμό. Έτσι, ακόμη και όταν οι αφίξεις τουριστών αυξάνονται, η εγχώρια προστιθέμενη αξία παραμένει χαμηλή. Τα χρήματα που ξοδεύουν οι επισκέπτες καλύπτουν κυρίως εισαγόμενα προϊόντα, ενώ οι εξαγωγές ενσωματώνουν τόσο υψηλό κόστος εισαγωγών που το καθαρό όφελος για τη χώρα είναι περιορισμένο.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Το εξωτερικό έλλειμμα, που το 2019 ήταν 2,6 δισ. ευρώ, εκτοξεύθηκε στα 14,1 δισ. ευρώ το 2025. Το 2026 η τάση επιδεινώνεται, με το έλλειμμα να φτάνει ήδη τα 8,9 δισ. ευρώ στο πρώτο πεντάμηνο. Παράλληλα, το καθαρό εξωτερικό χρέος της χώρας αγγίζει τα 597 δισ. ευρώ, μια ένδειξη βαθιάς παραγωγικής και δημοσιονομικής στρέβλωσης.
Πίσω από τα πλεονάσματα που παρουσιάζει το κράτος κρύβεται μια αόρατη μεταφορά βαρών προς τα νοικοκυριά. Όταν μια οικονομία έχει εξωτερικό έλλειμμα και ταυτόχρονα δημοσιονομικό πλεόνασμα, η διαφορά καλύπτεται από τη μείωση της αποταμίευσης ή την αύξηση του δανεισμού των πολιτών. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι τα πλεονάσματα επιτυγχάνονται μέσω υπερφορολόγησης και υψηλών έμμεσων φόρων, που πλήττουν δυσανάλογα τους πιο αδύναμους.
Την ίδια στιγμή, ολιγοπωλιακές δομές σε κρίσιμους τομείς — όπως ενέργεια, τράπεζες και εφοδιαστική αλυσίδα — διατηρούν υψηλή κερδοφορία με μικρή φορολογική επιβάρυνση. Έτσι, ενώ οι πολίτες πιέζονται από την ακρίβεια και τη φορολογία, μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι ενισχύουν τη θέση τους χωρίς να συμβάλλουν ουσιαστικά στην ανακούφιση της οικονομίας.
