Οι Έλληνες ζητούν κανόνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη – Το 90% θέλει σαφές και αυστηρό πλαίσιο
Η νέα μελέτη της διαΝΕΟσις αποκαλύπτει το ισχυρό κοινωνικό αίτημα για ηθική, ασφαλή και ελεγχόμενη ανάπτυξη της AI.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται με ρυθμούς που αλλάζουν βαθιά την καθημερινότητα, επηρεάζοντας την εργασία, τη δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση, την εκπαίδευση και το περιβάλλον. Μέσα σε αυτή τη μεταβαλλόμενη πραγματικότητα, η ελληνική κοινωνία εμφανίζεται ξεκάθαρα υπέρ της θέσπισης κανόνων. Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα της διαΝΕΟσις, το 90% των πολιτών θεωρεί απαραίτητη την ύπαρξη σαφών περιορισμών, μετατρέποντας τη ρύθμιση της AI σε κοινωνική προτεραιότητα.
Η νέα εκτενής μελέτη του οργανισμού, υπό τον συντονισμό της καθηγήτριας Λίλιαν Μήτρου, εξετάζει πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παραμείνει ηθική και σύννομη. Η έρευνα αναλύει τις προκλήσεις και τις κανονιστικές πρωτοβουλίες σε Ελλάδα και Ευρώπη, εστιάζοντας σε κρίσιμους τομείς όπως η δημόσια διοίκηση, η έρευνα και η δημιουργικότητα. Παρά τη δημοφιλία εφαρμογών όπως το ChatGPT, η AI δεν περιορίζεται στα γλωσσικά μοντέλα: περιλαμβάνει συστήματα πρόβλεψης, ταξινόμησης, αναγνώρισης προτύπων και λήψης αποφάσεων, με διαφορετικά επίπεδα αυτονομίας.
Η μελέτη αναδεικνύει τρεις βασικές κατηγορίες κινδύνων: σκόπιμες ανθρώπινες χρήσεις που παραβιάζουν δικαιώματα, ακούσια τεχνικά ατυχήματα και απώλεια ελέγχου όταν τα συστήματα αποκλίνουν από τις ανθρώπινες προθέσεις. Η AI, όπως τονίζουν οι ειδικοί, δεν είναι απλώς ένα εργαλείο αλλά ένας μηχανισμός με κοινωνικές προεκτάσεις, που αντανακλά αξίες και πιθανές προκαταλήψεις των δημιουργών του.
Παράλληλα, η μελέτη επισημαίνει ότι οι ηθικές διακηρύξεις δεν αρκούν. Απαιτείται ένα δεσμευτικό θεσμικό πλαίσιο με ελέγχους, κυρώσεις και μηχανισμούς λογοδοσίας, ώστε η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης να ενισχύει την κοινωνική ευημερία και να προστατεύει τα δικαιώματα των πολιτών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Κανονισμός AI Act, που τέθηκε σε ισχύ το 2024 και εφαρμόζεται πλήρως από τον Αύγουστο του 2026, αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη προσπάθεια ρύθμισης παγκοσμίως. Βασίζεται στη διαβάθμιση κινδύνου, επιβάλλοντας αυστηρές υποχρεώσεις για εφαρμογές υψηλού ρίσκου, όπως στην εκπαίδευση, την εργασία και τις δημόσιες υπηρεσίες. Ωστόσο, η εφαρμογή του συναντά τεχνικές και διοικητικές δυσκολίες, ενώ η συζήτηση για την απλοποίηση διαδικασιών μέσω του Digital Omnibus on AI εγείρει ανησυχίες για πιθανή αποδυνάμωση της προστασίας των πολιτών.
Παρά τον διεθνή ανταγωνισμό, η Ευρώπη επιδιώκει να θέσει τους κανόνες για την ασφαλή και υπεύθυνη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ισορροπώντας ανάμεσα στην καινοτομία και την προστασία των δικαιωμάτων.
