Ταμείο Ανάκαμψης: Η Ελλάδα στο «κόκκινο» λίγο πριν τη λήξη
Με μόλις 1,5 μήνα μέχρι το τέλος του προγράμματος, η χώρα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της Ε.Ε. ως προς τη χρήση των πόρων, ενώ η Κομισιόν προειδοποιεί για πιθανές περικοπές και επιστροφές χρημάτων.
Η αντίστροφη μέτρηση για το Ταμείο Ανάκαμψης έχει ξεκινήσει και η εικόνα που προκύπτει από τα τελευταία στοιχεία της Κομισιόν και της Eurostat είναι ιδιαίτερα πιεστική για την Ελλάδα. Παρά τις διαβεβαιώσεις του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών ότι «η χώρα δεν θα χάσει ούτε ευρώ», τα δεδομένα που δημοσιοποιήθηκαν τον Απρίλιο του 2026 δείχνουν πως η πραγματική αξιοποίηση των πόρων υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Με το πρόγραμμα να ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου 2026, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο περικοπών και επιστροφής χρημάτων που έχουν ήδη εκταμιευθεί.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat , η Ελλάδα κατατάσσεται 23η μεταξύ των 27 κρατών-μελών ως προς τη χρήση των συνολικών πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Από τα περίπου 36 δισ. ευρώ που προβλέπει το σχέδιο «Ελλάδα 2.0», έχουν περάσει στην πραγματική οικονομία μόλις 14,1 δισ. ευρώ, δηλαδή 39,1% του συνόλου, όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. φτάνει το 53,7%. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν 22 δισ. ευρώ παραμένουν ανεκμετάλλευτα λίγους μήνες πριν από τη λήξη του προγράμματος.
Αντίστοιχη υστέρηση καταγράφεται και στις επιχορηγήσεις: η Ελλάδα έχει αξιοποιήσει 48,8% των διαθέσιμων grants (8,9 δισ. ευρώ), έναντι 63,4% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, καταλαμβάνοντας την 21η θέση. Τα στοιχεία υπογραμμίζουν τη διαφορά ανάμεσα στην εκταμίευση και την πραγματική χρήση των πόρων, καθώς μεγάλο μέρος των χρημάτων παραμένει εκτός οικονομίας, χωρίς να έχει μετατραπεί σε έργα, επενδύσεις ή δημόσιες παρεμβάσεις.
Ακόμη πιο ανησυχητικός είναι ο δείκτης παραγωγικών επενδύσεων. Από τα 14 δισ. ευρώ που έχουν χρησιμοποιηθεί, μόλις 4,7 δισ. ευρώ έχουν κατευθυνθεί σε ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου – δηλαδή σε έργα με πραγματικό αναπτυξιακό αποτύπωμα. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 13,3% του συνολικού πακέτου, έναντι 18,5% στην Ε.Ε., τοποθετώντας την Ελλάδα στη 17η θέση. Η χαμηλή επίδοση δείχνει ότι μεγάλο μέρος των πόρων δεν έχει μετατραπεί σε υποδομές ή επενδύσεις που θα ενίσχυαν μακροπρόθεσμα την οικονομία.
Παράλληλα, η υλοποίηση των οροσήμων και στόχων παραμένει προβληματική. Η Ελλάδα έχει ολοκληρώσει μόλις 47% των προβλεπόμενων οροσήμων, ενώ η Κομισιόν προειδοποιεί ότι όσα δεν έχουν υλοποιηθεί μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026 δεν θα ληφθούν υπόψη στις τελικές αιτήσεις πληρωμής. Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες, η μη επίτευξη στόχων θα οδηγήσει σε αναλογική μείωση της χρηματοδότησης, ακόμη και σε επιστροφή πόρων που έχουν ήδη εκταμιευθεί. Στο επίκεντρο βρίσκεται και η προκαταβολή των 4 δισ. ευρώ, η οποία θα εκκαθαριστεί με την τελευταία αίτηση πληρωμής.
Με το πρόγραμμα να εισέρχεται στην τελική του φάση, η Ελλάδα καλείται να καλύψει ένα σημαντικό κενό σε απορρόφηση, παραγωγικότητα και υλοποίηση έργων. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η χώρα βρίσκεται σε οριακό σημείο, με την «ώρα των ποινών» να πλησιάζει και την ανάγκη για επιτάχυνση των διαδικασιών να είναι πλέον επιτακτική.
