Μητρώο Lobbying: Τέσσερα χρόνια στασιμότητας και μια διαφάνεια που μένει στα χαρτιά…
Η ετήσια έκθεση του Vouliwatch αποκαλύπτει κενά, παραλείψεις και έναν νόμο που δεν εφαρμόζεται στην πράξη
Η νέα ετήσια έκθεση του Vouliwatch για το Μητρώο Lobbying φέρνει ξανά στο προσκήνιο τις σοβαρές αδυναμίες του θεσμικού πλαισίου που θεσπίστηκε το 2021. Παρά την ψήφιση του νόμου Βορίδη, ο οποίος υποτίθεται ότι θα ενίσχυε τη διαφάνεια στις επαφές δημόσιων αξιωματούχων με εκπροσώπους συμφερόντων, η εφαρμογή του παραμένει ουσιαστικά διακοσμητική. Τέσσερα χρόνια μετά, η οργανωμένη άσκηση επιρροής εξακολουθεί να λειτουργεί χωρίς ουσιαστικούς κανόνες, αφήνοντας ανοιχτό το πεδίο για παρεμβάσεις που επηρεάζουν τη χάραξη δημόσιας πολιτικής.
Τα στοιχεία της έκθεσης για το 2025 είναι αποκαλυπτικά: μόλις 409 θεσμικοί φορείς εμφανίζονται στο Μητρώο, αριθμός εξαιρετικά μικρός σε σχέση με τους χιλιάδες που έχουν σχετική υποχρέωση. Από αυτούς, μόνο 11 είναι βουλευτές και 288 μέλη της τοπικής αυτοδιοίκησης, παρότι οι δήμοι και οι περιφέρειες διαθέτουν συνολικά 1.500 υπόχρεους. Η εικόνα επιδεινώνεται από το γεγονός ότι μόλις τέσσερις φορείς δήλωσαν συναντήσεις με λομπίστες, ενώ 26 εκπρόσωποι συμφερόντων δεν υπέβαλαν καν ετήσια δήλωση, παρά τη νομική τους υποχρέωση.
Η μοναδική εταιρεία που κατέγραψε συναντήσεις ήταν η Effectus, η οποία γνωστοποίησε τρεις επαφές με κυβερνητικά στελέχη για ζητήματα που αφορούσαν το τέλος κρουαζιέρας και επενδύσεις. Η περιορισμένη αυτή δραστηριότητα δεν επιτρέπει την ουσιαστική καταγραφή των φορέων που επιχειρούν να επηρεάσουν δημόσιες αποφάσεις, ούτε των αξιωματούχων που δέχονται τέτοιες παρεμβάσεις. Σε μια περίοδο όπου διεθνώς αυξάνεται η εξάρτηση από ιδιωτικούς δρώντες και η διαμεσολάβηση μέσω lobbying, η ελληνική πραγματικότητα δείχνει να μένει πίσω, αφήνοντας χώρο για πρακτικές που μπορούν να οδηγήσουν σε υφαρπαγή πόρων και δημόσιων αγαθών.
Το Vouliwatch επισημαίνει ότι η απόσταση ανάμεσα στη θεωρητική ενίσχυση της διαφάνειας και την πρακτική εφαρμογή της παραμένει μεγάλη. Η ανεπαρκής εποπτεία από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, η απουσία κυρώσεων και η περιορισμένη συμμετοχή των υπόχρεων φορέων συνθέτουν ένα πλαίσιο που δεν λειτουργεί όπως είχε σχεδιαστεί. Η οργάνωση, που είχε πρωτοστατήσει στη δημιουργία του νόμου, ζητά πλέον την αναθεώρησή του ώστε να καταστεί ουσιαστικός και αποτελεσματικός.
Μεταξύ των προτάσεων που καταθέτει περιλαμβάνονται η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής ώστε να καλύπτει όλες τις μορφές lobbying, η υποχρεωτική εγγραφή όλων των φορέων που ασκούν επιρροή – ανεξαρτήτως αμοιβής ή ρόλου –, η καταγραφή κάθε συνάντησης σε πραγματικό χρόνο, η ενίσχυση των ελέγχων από την ΕΑΔ και η επιβολή κυρώσεων σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης. Παράλληλα, ζητείται η βελτίωση της λειτουργικότητας του Μητρώου και η εκπαίδευση των υπόχρεων, ώστε να ενισχυθεί η κουλτούρα διαφάνειας.
Η έκθεση αναδεικνύει ένα κρίσιμο ζήτημα: όταν η πολιτική υποχωρεί, το κράτος κινδυνεύει να μετατραπεί σε όχημα μεταβίβασης ιδιωτικών συμφερόντων. Η ενίσχυση της διαφάνειας δεν αποτελεί απλώς θεσμική υποχρέωση, αλλά προϋπόθεση για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος και την εμπιστοσύνη των πολιτών στη λειτουργία της δημοκρατίας.
