Ουρές, καθυστερήσεις και χαμένες πτήσεις: Το νέο σύστημα ελέγχου συνόρων «φρενάρει» την ευρωπαϊκή τουριστική σεζόν
Το EES της ΕΕ προκαλεί αναστάτωση στα αεροδρόμια εν μέσω θερινής αιχμής
Εννέα μήνες μετά την εφαρμογή του, το νέο ψηφιακό σύστημα εισόδου–εξόδου (EES) της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει μετατραπεί σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους της φετινής τουριστικής περιόδου. Παρά τις δεκαετίες προετοιμασίας και τις διαβεβαιώσεις της Κομισιόν ότι πρόκειται για «το πιο σύγχρονο σύστημα στον κόσμο», οι ουρές στα αεροδρόμια, οι χαμένες πτήσεις και οι έντονες αντιδράσεις από αεροπορικές εταιρείες δείχνουν μια διαφορετική πραγματικότητα. Με την θερινή αιχμή να κορυφώνεται, η πίεση αυξάνεται και οι επιπτώσεις γίνονται πλέον ορατές σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το EES καταγράφει βιομετρικά στοιχεία ταξιδιωτών από χώρες εκτός ΕΕ, αντικαθιστώντας τη σφράγιση διαβατηρίων. Ωστόσο, η μετάβαση από τις χειροκίνητες διαδικασίες σε ένα ενιαίο ψηφιακό σύστημα αποδεικνύεται δύσκολη. Αεροδρόμια όπως αυτά της Ρώμης κάνουν λόγο για «καταστροφή» αν δεν υπάρξει άμεση χαλάρωση των κανόνων, ενώ σε ελληνικά νησιά έχουν ήδη περιοριστεί οι έλεγχοι για να μειωθούν οι ουρές. Η Ελλάδα μάλιστα έχει αναστείλει την πλήρη εφαρμογή του συστήματος σε περιόδους αιχμής, αξιοποιώντας την προσωρινή ευελιξία που λήγει τον Σεπτέμβριο.
Οι αεροπορικές εταιρείες βρίσκονται σε οριακό σημείο. Πτήσεις καθυστερούν ή απογειώνονται με ελάχιστους επιβάτες, καθώς πολλοί παραμένουν μπλοκαρισμένοι στους ελέγχους. Στο Μιλάνο, μια πτήση της easyJet έφυγε με μόλις 34 από τους 156 επιβάτες, ενώ σε άλλη περίπτωση της Ryanair από Αθήνα, 79 ταξιδιώτες έμειναν πίσω. Η κατάσταση δημιουργεί αλυσιδωτές επιπτώσεις στα δρομολόγια, αυξάνει το κόστος και απειλεί την ομαλή λειτουργία των δικτύων.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από τεχνικές δυσλειτουργίες και ασυντόνιστες εθνικές υποδομές. Σε αρκετά αεροδρόμια, μηχανήματα αυτοεξυπηρέτησης παραμένουν εκτός λειτουργίας, ενώ σφάλματα λογισμικού εμποδίζουν τη μεταφορά δεδομένων σε συνοριακές αρχές. Η επιλογή των κρατών-μελών να διατηρήσουν διαφορετικά πληροφοριακά συστήματα έχει δημιουργήσει ένα «τεχνολογικό μωσαϊκό» που δυσκολεύει την εναρμόνιση.
Παρά τα προβλήματα, η Κομισιόν επιμένει ότι το σύστημα λειτουργεί, επικαλούμενη 108 εκατ. καταχωρίσεις και 43.700 αποτροπές εισόδου. Ωστόσο, αεροδρόμια και αεροπορικές ζητούν παράταση των ευελιξιών πέραν του Σεπτεμβρίου, φοβούμενες νέα κρίση κατά την περίοδο των χριστουγεννιάτικων μετακινήσεων. Η συζήτηση πλέον επικεντρώνεται στο πώς θα διασωθεί η θερινή σεζόν και αν το EES μπορεί να λειτουργήσει χωρίς να παραλύσει τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς η ΕΕ και οι αεροπορικές εταιρείες αναζητούν λύσεις που θα αποτρέψουν την επανάληψη των εικόνων χάους. Το στοίχημα είναι μεγάλο: ακόμη και δέκα λεπτά καθυστέρησης ανά πτήση μεταφράζονται σε σημαντική οικονομική ζημιά για έναν κλάδο που στηρίζεται στην ταχύτητα, την ακρίβεια και την εμπιστοσύνη των ταξιδιωτών.
