«Σπίτι Μου»: Οι τράπεζες ζητούν μόνιμο στεγαστικό μηχανισμό
Περιορισμένη προσφορά, αυξημένες τιμές και γραφειοκρατικά εμπόδια οδηγούν σε νέο σχεδιασμό για τη στήριξη νέων και ευάλωτων νοικοκυριών
Οι ελληνικές τράπεζες τάσσονται ξεκάθαρα υπέρ της μονιμοποίησης ενός κρατικού μηχανισμού στήριξης για την απόκτηση πρώτης κατοικίας, στη βάση ενός πιο σταθερού και βιώσιμου πλαισίου. Όπως προκύπτει από το εθνικό σχέδιο δράσης για τη στεγαστική πολιτική, που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, οι δύο πρώτοι κύκλοι του προγράμματος «Σπίτι Μου» βοήθησαν περίπου 20.000 νοικοκυριά να αποκτήσουν κατοικία με επιδότηση τόκων από 50% έως 100%. Παρά την επιτυχία, οι τράπεζες επισημαίνουν ότι το πρόγραμμα δημιούργησε στρεβλώσεις στην αγορά.
Η μεγάλη ζήτηση για επιλέξιμα ακίνητα, σε συνδυασμό με την περιορισμένη προσφορά, οδήγησε σε αύξηση των ζητούμενων τιμών, με αποτέλεσμα πολλές συναλλαγές να μην ολοκληρωθούν. Επιπλέον, τα στενά χρονοδιαγράμματα και οι γραφειοκρατικές διαδικασίες απέκλεισαν δικαιούχους που δεν κατάφεραν να εντοπίσουν εγκαίρως κατάλληλο ακίνητο. Παρά τα προβλήματα, οι τράπεζες χαρακτηρίζουν τη δράση επιτυχημένη και ζητούν τη συνέχισή της με πιο ευέλικτους όρους.
Στο νέο πλαίσιο που προτείνεται, αντί της άμεσης επιδότησης επιτοκίου από κρατικούς ή ευρωπαϊκούς πόρους, εξετάζεται η παροχή φορολογικών κινήτρων προς τις τράπεζες, ώστε να προσφέρουν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε νέους και νοικοκυριά χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος. Το μοντέλο αυτό θα επιτρέπει ευρύτερα κριτήρια για τα επιλέξιμα ακίνητα και θα καταργεί τους αυστηρούς χρονικούς περιορισμούς που επιβάλλουν τα κοινοτικά κονδύλια.
Η πρόταση βασίζεται στο γαλλικό σύστημα Prêt à Taux Zéro (PTZ), το οποίο προβλέπει άτοκη χρηματοδότηση για μέρος της αξίας αγοράς κατοικίας, λειτουργώντας συμπληρωματικά στο κλασικό στεγαστικό δάνειο. Στη Γαλλία, οι τράπεζες αναπληρώνουν την απώλεια τόκων μέσω φορολογικών συμψηφισμών, μειώνοντας το κόστος εξυπηρέτησης για τους δανειολήπτες. Οι ελληνικές τράπεζες θεωρούν ότι ένα αντίστοιχο μοντέλο θα ενισχύσει τη στεγαστική πίστη και θα διευρύνει τον αριθμό των υποψήφιων δανειοληπτών.
Τα στοιχεία της αγοράς δείχνουν ότι η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια βρίσκεται σε ανοδική πορεία. Το 2025 οι εκταμιεύσεις άγγιξαν τα 2 δισ. ευρώ – ρεκόρ 11 ετών – εκ των οποίων περίπου 400 εκατ. ευρώ αφορούσαν το πρόγραμμα «Σπίτι Μου». Για το 2026 οι τράπεζες προβλέπουν ακόμη μεγαλύτερη άνοδο, με εκταμιεύσεις 2,4–2,5 δισ. ευρώ. Το πρώτο τετράμηνο του έτους οι συμβασιοποιήσεις έφτασαν τα 974 εκατ. ευρώ, το υψηλότερο επίπεδο από το 2013.
Η συζήτηση για το νέο μοντέλο στήριξης της ιδιοκατοίκησης συνδέεται και με άλλες πολιτικές, όπως ο Λογαριασμός Στέγασης Νέων, που θα μπορούσε να καλύψει την απαιτούμενη ίδια συμμετοχή. Στόχος είναι η δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου που θα διευκολύνει τους νέους να αποκτήσουν κατοικία χωρίς να διαταράσσεται η ισορροπία της κτηματαγοράς.
