ΑΑΔΕ: Τα πρόστιμα εξελίσσονται σε «κρυφό φόρο» – 1,31 δισ. ευρώ προβλέπονται για το 2026
Το ΜΙΔΑ φέρνει νέο κύμα επιβαρύνσεων για ιδιοκτήτες
Η τελευταία τριετία έχει φέρει ένα πρωτοφανές κύμα προστίμων για φορολογούμενους, επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις, καθώς η ψηφιακή μετάβαση της ΑΑΔΕ συνοδεύεται από αυστηρούς κανόνες συμμόρφωσης και υψηλές χρηματικές ποινές. Τα πρόστιμα δεν αφορούν πλέον μόνο κλασικές φορολογικές παραβάσεις, αλλά ένα νέο είδος «ψηφιακών» παραβάσεων που αγγίζουν εκατοντάδες χιλιάδες ΑΦΜ. Το οικονομικό αποτύπωμα αυτής της πολιτικής είναι εντυπωσιακό: ο κρατικός προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει έσοδα 1,31 δισ. ευρώ από πρόστιμα κάθε μορφής, εκ των οποίων 870 εκατ. ευρώ αφορούν καθαρά φορολογικές παραβάσεις .
Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν ότι τα πρόστιμα έχουν εξελιχθεί σε σταθερό και κρίσιμο πυλώνα των δημοσιονομικών εσόδων. Το 2025, τα φορολογικά υπερέσοδα ήταν μόλις 393 εκατ. ευρώ· χωρίς τα πρόστιμα, ο προϋπολογισμός θα εμφάνιζε υστέρηση 737 εκατ. ευρώ. Η εικόνα αυτή αμφισβητεί το κυβερνητικό αφήγημα ότι τα υπερέσοδα οφείλονται κυρίως στην πάταξη της φοροδιαφυγής ή στην καλή πορεία της οικονομίας, καθώς η συμβολή των προστίμων αποδεικνύεται καθοριστική .
Παράλληλα, η ταχύτητα με την οποία υλοποιούνται οι ψηφιακές πλατφόρμες της ΑΑΔΕ αυξάνει τις πιθανότητες λαθών και παραλείψεων, οδηγώντας σε ακόμη περισσότερες παραβάσεις. Η υπερεσπευσμένη ψηφιοποίηση λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής των προστίμων, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου η παραμικρή αστοχία μπορεί να επιφέρει σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τον φορολογούμενο .
Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκεται πλέον το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο ενεργοποιήθηκε μέσα στην πιο φορτωμένη περίοδο των φορολογικών δηλώσεων. Οι ιδιοκτήτες καλούνται να ανεβάσουν αναλυτικά στοιχεία για κάθε ακίνητο, ενώ η πλατφόρμα διασταυρώνει δεδομένα από Ε9, Κτηματολόγιο, Ε2, ΔΕΔΔΗΕ, ΕΥΔΑΠ και μισθωτήρια. Η σύνδεση του ΜΙΔΑ με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ των αγροτών έχει ήδη προκαλέσει καθυστερήσεις και σύγχυση, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για «μπάχαλο» άνευ προηγουμένου .
Η πολυπλοκότητα των δηλώσεων αναμένεται να οδηγήσει σε νέο κύμα προστίμων, καθώς πολλά παλαιά συμβόλαια περιέχουν ασάφειες ή λάθη, ενώ οι ιδιοκτήτες θα χρειαστεί να απευθυνθούν σε συμβολαιογράφους, μηχανικούς και δικηγόρους για να διορθώσουν παρατυπίες. Το κόστος αυτών των διαδικασιών προστίθεται στο ήδη βαρύ φορτίο που δημιουργεί η νέα πλατφόρμα .
Την ίδια στιγμή, η δεύτερη φάση του ψηφιακού τιμολογίου που έρχεται τον Οκτώβριο αναμένεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τον όγκο των παραβάσεων. Η ψηφιακή γραφειοκρατία δεν επιβαρύνει μόνο τους φορολογούμενους, αλλά δημιουργεί και σημαντικά έσοδα για τις εταιρείες πληροφορικής που παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες, καθώς κάθε νέο ψηφιακό βήμα συνεπάγεται και νέες ανάγκες για λογισμικό και υποστήριξη .
