Συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Το πετρέλαιο, τα Στενά του Ορμούζ και τα «παγωμένα» δισεκατομμύρια
Συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Πώς διαμορφώνεται το νέο γεωπολιτικό τοπίο, τι προβλέπει το μνημόνιο κατανόησης και γιατί το Ισραήλ αντιδρά
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να πλησιάζουν στην πιο κρίσιμη συμφωνία των τελευταίων ετών, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και την αποκλιμάκωση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Σύμφωνα με πληροφορίες της Wall Street Journal , οι δύο πλευρές βρίσκονται ένα βήμα πριν από την επικύρωση μνημονίου κατανόησης που θα ανοίξει τον δρόμο για άμεση χαλάρωση των κυρώσεων στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου. Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η οικονομική ανάσα που θα προσφέρει η άρση των περιορισμών μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για σταθεροποίηση και διατήρηση της εκεχειρίας.
Οι εξελίξεις έχουν ήδη αποτυπωθεί στη ναυτιλιακή δραστηριότητα. Υπερδεξαμενόπλοια όπως το «Diona» και το «Hero II» κατάφεραν να παρακάμψουν τον αμερικανικό αποκλεισμό, μεταφέροντας ιρανικό αργό εκτός της ζώνης επιτήρησης . Πρόκειται για τις πρώτες καταγεγραμμένες διελεύσεις μετά την επιβολή των περιορισμών τον Απρίλιο, γεγονός που ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι η συμφωνία βρίσκεται σε τελική φάση.
Το προσχέδιο του μνημονίου περιλαμβάνει ένα ευρύ πακέτο μέτρων: ελεύθερες πωλήσεις πετρελαίου, σταδιακή άρση κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, χρηματοδότηση ανασυγκρότησης και παράταση της εκεχειρίας σε γειτονικές περιοχές όπως ο Λίβανος. Παράλληλα, προβλέπεται επανεκκίνηση συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, με τις ΗΠΑ να συνδέουν τη διάρκεια των διευκολύνσεων με τη «συμπεριφορά» του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ και στις πυρηνικές του δραστηριότητες .
Το Ισραήλ, ωστόσο, εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτικό. Η ισραηλινή κυβέρνηση ζητά να μην υπάρξει άμεση οικονομική ενίσχυση προς την Τεχεράνη και να μην αρθεί πλήρως ο αποκλεισμός πριν υπάρξουν σαφείς δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα. Η συμφωνία προβλέπει ότι η πλήρης οικονομική ανακούφιση θα εξαρτηθεί από την αποδοχή αμερικανικών όρων για καταστροφή αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και ουσιαστική αποδόμηση των πυρηνικών υποδομών του Ιράν .
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκονται και τα «παγωμένα» κεφάλαια της Τεχεράνης. Οι δύο πλευρές εξετάζουν τη δημιουργία ταμείου ανασυγκρότησης έως 300 δισ. δολαρίων, ενώ συζητείται η σταδιακή πρόσβαση του Ιράν σε δεσμευμένα ποσά που υπολογίζονται σε περίπου 100 δισ. δολάρια και βρίσκονται κυρίως στην Κίνα, το Κατάρ, το Ομάν και το Ιράκ . Η Τεχεράνη ζητά σημαντικό μέρος των χρημάτων προκαταβολικά, ενώ η Ουάσιγκτον φαίνεται να προκρίνει ως πιο πολιτικά «εύκολη» λύση την αύξηση των εξαγωγών πετρελαίου αντί της άμεσης μεταφοράς κεφαλαίων.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η επανένταξη του ιρανικού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές θα μπορούσε να λειτουργήσει διπλά: να ενισχύσει την ιρανική οικονομία και ταυτόχρονα να πιέσει προς τα κάτω τις διεθνείς τιμές ενέργειας. Η συμφωνία, εφόσον ολοκληρωθεί, αναμένεται να αναδιαμορφώσει το γεωπολιτικό σκηνικό της περιοχής και να καθορίσει τις ισορροπίες για τα επόμενα χρόνια.
