Φοροδιαφυγή: Στο μικροσκόπιο τα φοροκίνητρα για ηλεκτρονικές συναλλαγές
Ποια κίνητρα δεν απέδωσαν και τι εισηγείται η Τράπεζα της Ελλάδος
Με τις ηλεκτρονικές πληρωμές να έχουν παγιωθεί στην καθημερινότητα των πολιτών και να έχουν πολλαπλασιαστεί σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα, το οικονομικό επιτελείο ανοίγει ξανά τον φάκελο των φορολογικών κινήτρων που συνδέονται με τη χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών. Παρά τη σημαντική πρόοδο στη μείωση του κενού ΦΠΑ, η παραοικονομία στην Ελλάδα παραμένει υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που οδηγεί σε επαναξιολόγηση των υφιστάμενων μέτρων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το φορομπόνους για πληρωμές σε επαγγελματίες υψηλού κινδύνου φοροδιαφυγής, το οποίο ισχύει έως το τέλος του 2026. Το μέτρο προβλέπει έκπτωση από το φορολογητέο εισόδημα ίση με το 30% των ηλεκτρονικών δαπανών σε 20 επαγγέλματα, έως 5.000 ευρώ ετησίως. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά του κρίνεται περιορισμένη, καθώς όσοι έχουν εισοδήματα κάτω από το αφορολόγητο δεν ωφελούνται, ενώ για χαμηλότερα εισοδήματα το όφελος είναι μικρό και καθυστερημένο. Παράλληλα, οι άμεσες εκπτώσεις για πληρωμές με μετρητά χωρίς απόδειξη εξακολουθούν να λειτουργούν ανταγωνιστικά προς το μέτρο.
Υπό εξέταση βρίσκεται και η διάταξη που διπλασιάζει τις ιατρικές, οδοντιατρικές και κτηνιατρικές δαπάνες όταν εξοφλούνται ηλεκτρονικά, ώστε να καλύπτεται ευκολότερα το απαιτούμενο 30% του εισοδήματος σε ηλεκτρονικές πληρωμές. Το βασικό δίλημμα για την κυβέρνηση είναι αν τα κίνητρα πρέπει να παραταθούν, να τροποποιηθούν ή να αντικατασταθούν από πιο στοχευμένες παρεμβάσεις σε κλάδους όπου η φοροδιαφυγή παραμένει υψηλή.
Η Τράπεζα της Ελλάδος υποστηρίζει ότι τα κίνητρα πρέπει να διατηρηθούν, καθώς συμβάλλουν στην αποκάλυψη συναλλαγών που διαφορετικά θα έμεναν αδήλωτες. Η φοροδιαφυγή εξακολουθεί να συγκεντρώνεται κυρίως σε δραστηριότητες ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, όπου η χρήση μετρητών παραμένει εκτεταμένη.
Την ίδια στιγμή, η χρήση καρτών συνεχίζει να αυξάνεται. Στο τέλος Μαρτίου 2026 κυκλοφορούσαν 23,6 εκατομμύρια ενεργές κάρτες, αυξημένες κατά 6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι συναλλαγές με κάρτα έφτασαν τα 658,3 εκατομμύρια το πρώτο τρίμηνο, σημειώνοντας άνοδο 11,7%, ενώ η συνολική αξία τους ανήλθε σε 18,45 δισ. ευρώ. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στην τρίτη θέση στην Ευρώπη ως προς το ποσοστό ηλεκτρονικών συναλλαγών που γίνονται με κάρτα, πίσω μόνο από την Πορτογαλία και την Κύπρο.
Παρά την πρόοδο, το μερίδιο των καρτών στις ηλεκτρονικές συναλλαγές μειώθηκε οριακά, καθώς αυξάνεται η χρήση ηλεκτρονικού χρήματος και μεταφορών πιστώσεων. Η κυβέρνηση καλείται τώρα να αποφασίσει αν τα υφιστάμενα κίνητρα μπορούν να προσαρμοστούν ώστε να ενισχύσουν περαιτέρω τη φορολογική συμμόρφωση ή αν απαιτούνται πιο στοχευμένες λύσεις για τους κλάδους με υψηλή παραβατικότητα.
