Στουρνάρας για στεγαστική κρίση: Πώς οι κεντρικές τράπεζες μπορούν και δεν μπορούν…να βοηθήσουν
Η οικονομική προσιτότητα της στέγασης αναδεικνύεται σε μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις διεθνώς, όπως τόνισε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, μιλώντας στο συνέδριο της Κεντρικής Τράπεζας της Κροατίας .
Η αύξηση των τιμών κατοικιών και ενοικίων ξεπερνά σταθερά την άνοδο των εισοδημάτων, πιέζοντας τα νοικοκυριά και περιορίζοντας την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού.
Ο κ. Στουρνάρας εξήγησε ότι η άνοδος των τιμών δεν είναι «μυστήριο», αλλά αποτέλεσμα θεμελιωδών παραγόντων: υψηλότερα εισοδήματα και συσσωρευμένος πλούτος, δημογραφικές αλλαγές, αστικοποίηση και περιορισμένη προσφορά λόγω κόστους κατασκευής, πολεοδομικών περιορισμών και καθυστερήσεων. Η μακρά περίοδος χαμηλών επιτοκίων ενίσχυσε την επενδυτική ζήτηση για ακίνητα, συχνά από αγοραστές που δεν χρειάζονται τραπεζικό δανεισμό, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα της νομισματικής πολιτικής.
Στο ελληνικό παράδειγμα, ο διοικητής περιέγραψε μια αγορά με έντονη ανισορροπία: υψηλή ζήτηση, περιορισμένη προσφορά, γηρασμένο οικιστικό απόθεμα και αυξημένα κόστη ενέργειας και συντήρησης. Παρά τα υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης, η προσιτότητα επιδεινώνεται, ενώ η κατασκευαστική δραστηριότητα δεν έχει επανέλθει στα προ κρίσης επίπεδα. Η ζήτηση ενισχύεται από ξένες επενδύσεις, τουρισμό και την αντίληψη του ακινήτου ως ασφαλούς επενδυτικού καταφυγίου.
Ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η στεγαστική κρίση δεν είναι μόνο κοινωνικό ζήτημα, αλλά και μακροοικονομικό: όταν οι εργαζόμενοι δεν μπορούν να ζήσουν κοντά στα κέντρα οικονομικής δραστηριότητας, μειώνεται η παραγωγικότητα και επιβραδύνεται η ανάπτυξη. Παράλληλα, η δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία επηρεάζει τις δημογραφικές τάσεις, καθυστερώντας τη δημιουργία νέων νοικοκυριών και επιβαρύνοντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της οικονομίας.
Σε ό,τι αφορά τον ρόλο των κεντρικών τραπεζών, ο διοικητής ξεκαθάρισε ότι δεν μπορούν να λύσουν το πρόβλημα μόνες τους. Ωστόσο, μπορούν να συμβάλουν μέσω μακροπροληπτικών εργαλείων, όπως όρια LTV και DSTI, διαφοροποιημένα για πρώτη κατοικία και επενδυτικά ακίνητα, καθώς και μέσω στοχευμένων εξαιρέσεων για κοινωνική στέγαση ή ενεργειακές αναβαθμίσεις. Παράλληλα, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών θα μπορούσε να μειώσει την υπερβολική προτίμηση των νοικοκυριών για επενδύσεις σε ακίνητα.
Ο κ. Στουρνάρας κατέληξε ότι η λύση βρίσκεται κυρίως στην πλευρά της προσφοράς: αύξηση νέων κατοικιών, απλοποίηση πολεοδομικών διαδικασιών και καλύτερη αξιοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος. Η στεγαστική κρίση, όπως είπε, δεν αφορά μόνο τις τιμές, αλλά το αν οι οικονομίες μπορούν να προσφέρουν στις νέες γενιές μια σταθερή και βιώσιμη προοπτική.
