Θησαυρίζουν οι ιδιώτες: Απέτυχε η πολυδιαφημισμένη αποιδρυματοποίηση

Η πολυδιαφημισμένη αποϊδρυματοποίηση αποδεικνύεται κενό γράμμα, καθώς χιλιάδες άνθρωποι με αναπηρία παραμένουν εγκλωβισμένοι σε δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα, συχνά σε συνθήκες που καταγγέλλονται ως κακοποιητικές. Παρά τις εξαγγελίες για μεταρρυθμίσεις, η κοινωνική ένταξη προχωρά με βασανιστικά αργούς ρυθμούς, ενώ η πίεση στις δομές ανηλίκων αποκαλύπτει ένα βαθύ θεσμικό κενό: όσοι ενηλικιώνονται δεν βρίσκουν θέση σε υποστηριζόμενες δομές και συχνά μεταφέρονται σε μονάδες χρονίως πασχόντων μαζί με ηλικιωμένους. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση νεαρού άνδρα που καλείται να εγκαταλείψει το Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Αττικής, επειδή οι διαθέσιμες δομές δεν επαρκούν.

Ο προβληματισμός εντείνεται από τις μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν σε ιδρύματα και περιγράφουν συνθήκες πλήρους εγκατάλειψης, έλλειψης ιδιωτικότητας, υπερβολικής χρήσης φαρμάκων και περιστατικά βίας. Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά επαναλαμβανόμενο μοτίβο, όπως δείχνουν και οι πρόσφατες αποκαλύψεις για το Παράρτημα ΑμεΑ στον Άγιο Νικόλαο Λασιθίου. Παράλληλα, οργανώσεις αναπηρίας καταγγέλλουν ότι το κράτος εξακολουθεί να μην διαθέτει ενιαίο σύστημα εποπτείας, αφήνοντας χώρο για αυθαιρεσία και παραβιάσεις δικαιωμάτων.

Οι Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης παραμένουν ελάχιστες σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, λειτουργούν 158 ΣΥΔ με συνολική δυναμικότητα 853 ατόμων, αριθμός που δεν επαρκεί ούτε για στοιχειώδη αποσυμφόρηση. Την ίδια στιγμή, οι ιδιωτικές δομές κυριαρχούν, φιλοξενώντας πάνω από 4.500 ενήλικες και απορροφώντας δεκάδες εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Η αναδοχή, που θα μπορούσε να αποτελέσει διέξοδο για πολλά παιδιά, παραμένει στάσιμη, με σημαντικές καθυστερήσεις στην εκπαίδευση φορέων και υποψήφιων γονέων.

Την κατάσταση επιβαρύνει το γεγονός ότι δύο κρίσιμα προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης –ημιαυτόνομη διαβίωση και πρώιμη παιδική παρέμβαση– ολοκληρώνονται χωρίς να έχουν επιτύχει τους στόχους τους. Η απορροφητικότητα του πρώτου δεν ξεπέρασε το 40%, ενώ στο δεύτερο ενεργοποιήθηκε μόλις η μισή δυναμικότητα των διαθέσιμων vouchers. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει την αδυναμία του συστήματος να αξιοποιήσει χρηματοδοτικά εργαλεία που θα μπορούσαν να αλλάξουν την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων.

Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι η κατάσταση βελτιώνεται, τα στοιχεία δείχνουν ότι η αποϊδρυματοποίηση παραμένει περισσότερο εξαγγελία παρά πραγματικότητα. Η έλλειψη δομών, η υποστελέχωση, η απουσία εποπτείας και η εξάρτηση από ιδιωτικές μονάδες συνθέτουν ένα τοπίο που αφήνει ευάλωτους ανθρώπους χωρίς ουσιαστικές επιλογές. Οι μαρτυρίες πρώην φιλοξενούμενων λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι η αλλαγή δεν μπορεί να περιμένει άλλο.

ΠΗΓΗ