Κληρονομιές χωρίς διαθήκη: Ριζική αλλαγή στη διανομή περιουσιών από τον Σεπτέμβριο
Οι νέες «κληρονομικές συμβάσεις» μειώνουν γραφειοκρατία και χρόνους για χιλιάδες οικογένειες
Σημαντικές ανατροπές στον τρόπο με τον οποίο μοιράζονται οι περιουσίες όταν δεν υπάρχει διαθήκη φέρνει ο νέος Νόμος 5303/2026, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα και αναμορφώνει το Κληρονομικό Δίκαιο. Η πιο καθοριστική αλλαγή αφορά την εισαγωγή των «κληρονομικών συμβάσεων», ενός θεσμού που μέχρι σήμερα απαγορευόταν. Με τη νέα ρύθμιση, κάθε πολίτης θα μπορεί όσο βρίσκεται στη ζωή να συμφωνεί με τους μελλοντικούς κληρονόμους του για τον τρόπο διανομής της περιουσίας του μετά τον θάνατό του, δημιουργώντας ένα πλαίσιο μεγαλύτερης ασφάλειας και προβλεψιμότητας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δεύτερη μεγάλη αλλαγή, που αφορά τις κληρονομιές χωρίς διαθήκη. Μέχρι σήμερα, οι συγκληρονόμοι έπρεπε πρώτα να ολοκληρώσουν τη διαδικασία αποδοχής κληρονομιάς και στη συνέχεια να προχωρήσουν σε διανομή, συχνά με πολλαπλές πράξεις, μεταβιβάσεις και επισκέψεις σε συμβολαιογράφους, εφορίες και Κτηματολόγιο. Η διαδικασία αυτή μπορούσε να διαρκέσει χρόνια, επιβαρύνοντας οικονομικά και γραφειοκρατικά τις οικογένειες.
Με το νέο πλαίσιο, οι κληρονόμοι θα μπορούν να υπογράφουν μία ενιαία συμφωνία διανομής, η οποία θα λειτουργεί ταυτόχρονα και ως αποδοχή κληρονομιάς. Έτσι, θα είναι δυνατή η άμεση κατανομή των περιουσιακών στοιχείων χωρίς ενδιάμεσες πράξεις. Η συμφωνία θα πρέπει να γίνεται υποχρεωτικά με συμβολαιογραφική πράξη, να συμμετέχουν όλοι οι νόμιμοι κληρονόμοι και θα μπορεί να αφορά είτε το σύνολο είτε μέρος της κληρονομιάς. Επιπλέον, θα θεωρείται ότι ισχύει αναδρομικά από την ημερομηνία θανάτου του κληρονομούμενου.
Οι νέες ρυθμίσεις τίθενται σε ισχύ στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, αλλά θα μπορούν να εφαρμοστούν και σε παλαιότερες υποθέσεις, αρκεί να μην έχει ξεκινήσει ήδη δικαστική διαδικασία διανομής. Η ΠΟΜΙΔΑ, που είχε εισηγηθεί τη συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, κάνει λόγο για σημαντικό βήμα απλοποίησης και ζητά παράλληλα φορολογική προσαρμογή, ώστε οι κληρονομικές συμβάσεις να αντιμετωπίζονται όπως οι γονικές παροχές και οι δωρεές, με αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ.
Οι αλλαγές αυτές αναμένεται να μειώσουν δραστικά τη γραφειοκρατία και να διευκολύνουν χιλιάδες οικογένειες που βρίσκονται αντιμέτωπες με πολύπλοκες διαδικασίες διανομής περιουσίας.
