«Χαμένοι στα πτυχία»: Πώς η Ελλάδα γεμίζει επιστήμονες ενώ η αγορά ζητά τεχνικούς
Το εκπαιδευτικό μοντέλο που επιμένει στο πανεπιστήμιο, η κοινωνική απαξίωση των τεχνικών επαγγελμάτων και οι επιχειρήσεις που δεν βρίσκουν προσωπικό
Η ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά αντίφαση: την ώρα που ένας στους τέσσερις πτυχιούχους παραμένει άνεργος, εκατοντάδες επιχειρήσεις δηλώνουν ότι δεν μπορούν να καλύψουν θέσεις σε τεχνικά επαγγέλματα. Η εικόνα αυτή, που παρουσιάστηκε στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, αποτυπώνει ένα εκπαιδευτικό σύστημα που εξακολουθεί να παράγει περισσότερους επιστήμονες απ’ όσους μπορεί να απορροφήσει η οικονομία.
Παρά το γεγονός ότι οι μισθοί σε ειδικότητες όπως ηλεκτρολόγοι, μηχανικοί εφαρμογών ή οξυγονοκολλητές είναι σημαντικά υψηλότεροι, η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τα τεχνικά επαγγέλματα ως «δεύτερη επιλογή». Το 90% των μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης επιδιώκει την είσοδο στο πανεπιστήμιο, με το 82% να τα καταφέρνει – ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Ωστόσο, περίπου το 30% των αποφοίτων καταλήγει σε θέσεις για τις οποίες είναι υπερπροσοντούχοι, ενώ σχεδόν ένας στους τέσσερις μένει εκτός αγοράς.
Όπως επισημάνθηκε στο Φόρουμ, το πρόβλημα δεν είναι ο αριθμός των πτυχιούχων, αλλά η αποσύνδεση των σπουδών από τις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας. Η πρακτική άσκηση εφαρμόζεται οργανωμένα σε ελάχιστα πανεπιστημιακά τμήματα, παρότι όπου λειτουργεί, το 72% των φοιτητών προσλαμβάνεται από τις ίδιες τις εταιρείες. Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Βρετανία αντιμετωπίζουν τεράστια κενά σε τεχνικές ειδικότητες, γεγονός που δείχνει ότι η τάση είναι ευρωπαϊκή – όμως η Ελλάδα προσαρμόζεται με πολύ πιο αργούς ρυθμούς.
Η αποβιομηχάνιση της χώρας επιτείνει το πρόβλημα. Όπως τόνισε ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος, η έλλειψη εξειδικευμένων τεχνικών δυσκολεύει ακόμη και την εγκατάσταση νέων βιομηχανικών μονάδων, καθώς οι επιχειρήσεις λαμβάνουν υπόψη τη διαθεσιμότητα προσωπικού πριν επενδύσουν. Η εικόνα αυτή δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: λιγότερη παραγωγή, λιγότερες ευκαιρίες, ακόμη μεγαλύτερη πίεση για πανεπιστημιακές σπουδές.
Παράλληλα, τα παραδοσιακά επαγγέλματα «λευκού κολάρου» δεν προσφέρουν πλέον την ασφάλεια του παρελθόντος. Η τεχνητή νοημοσύνη, ο κορεσμός και οι νέες ανάγκες της οικονομίας αλλάζουν τα δεδομένα. Όπως σημείωσε η CEO της Credia Bank Ελένη Βρεττού, η επιτυχία σήμερα δεν εξαρτάται από τον τίτλο σπουδών, αλλά από την προσαρμοστικότητα και τη συνεχή εξέλιξη.
Σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ελβετία και η Αυστρία, η επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί ισότιμη διαδρομή με το πανεπιστήμιο. Στην Ελλάδα, όμως, η συζήτηση μόλις ξεκινά. Οι ειδικοί τονίζουν ότι υπάρχουν παιδιά με έμφυτες δεξιότητες που δεν πρέπει να αγνοούνται, ενώ η κοινωνία καλείται να ξεπεράσει στερεότυπα δεκαετιών. Όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος της PeopleCert Βύρων Νικολαΐδης, οι οικογένειες συχνά προτιμούν να δουν το παιδί τους δικηγόρο ή δάσκαλο, ακόμη κι αν οι προοπτικές είναι περιορισμένες, αντί να στραφεί σε ένα τεχνικό επάγγελμα με υψηλή ζήτηση και καλύτερες απολαβές.
