«Ψαλίδι» στα επιδόματα: Ψηφιακό φακέλωμα, διασταυρώσεις και αυτόματες περικοπές από την ΑΑΔΕ
Έρχεται ενιαίο μητρώο παροχών – Ποιοι κινδυνεύουν με απώλεια επιδομάτων, ποιες παροχές μπαίνουν πρώτες στο μικροσκόπιο
Η κυβέρνηση προχωρά σε μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές στην επιδοματική πολιτική των τελευταίων ετών, ενεργοποιώντας το νέο Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων. Πρόκειται για μια ψηφιακή πλατφόρμα που θα συγκεντρώνει όλα τα επιδόματα που λαμβάνει κάθε πολίτης, ενώ η ΑΑΔΕ θα τροφοδοτεί το σύστημα με πλήρη εισοδηματικά και περιουσιακά στοιχεία. Με αυτόν τον τρόπο, οι διασταυρώσεις θα γίνονται αυτόματα και θα εντοπίζονται περιπτώσεις όπου οι δικαιούχοι δεν πληρούν τα κριτήρια ή λαμβάνουν πολλαπλές ενισχύσεις για την ίδια ανάγκη.
Παρότι ο νόμος ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2025, η κυβέρνηση έχει προσαρμόσει την εφαρμογή του στα πολιτικά χρονοδιαγράμματα. Το μητρώο θα «φορτωθεί» με τα απαραίτητα δεδομένα έως το τέλος του 2026 και θα τεθεί αρχικά σε πιλοτική λειτουργία, ώστε οι περικοπές να μην ενεργοποιηθούν πριν από τις επόμενες εκλογές. Η πλήρης λειτουργία του συστήματος ανοίγει τον δρόμο για συγχωνεύσεις επιδομάτων, κατάργηση αλληλοεπικαλύψεων και αυστηρότερο έλεγχο των δικαιούχων.
Για κάθε πολίτη θα δημιουργηθεί ένας ψηφιακός φάκελος που θα περιλαμβάνει προσωπικά στοιχεία, πληροφορίες για όλα τα επιδόματα που λαμβάνει, καθώς και πλήρη οικονομικά δεδομένα. Η ΑΑΔΕ θα έχει τη δυνατότητα να παρακάμπτει το φορολογικό απόρρητο, προκειμένου να διασταυρώνει άμεσα εισοδήματα, περιουσία και παροχές. Στόχος είναι να εντοπιστούν περιπτώσεις υψηλών εισοδημάτων που λαμβάνουν ενισχύσεις, αλλά και να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων προγραμμάτων.
Στο πιλοτικό στάδιο εντάσσονται τουλάχιστον 30 βασικές παροχές, μεταξύ των οποίων το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το επίδομα στέγασης, το επίδομα θέρμανσης, τα οικογενειακά επιδόματα, τα επιδόματα ανεργίας, οι ενισχύσεις αναπηρίας και το επίδομα ορεινών και μειονεκτικών περιοχών. Η συγκέντρωση όλων αυτών των δεδομένων σε μία πλατφόρμα θα επιτρέψει στο κράτος να έχει πλήρη εικόνα για το ποιος λαμβάνει τι και γιατί.
Η μεταρρύθμιση έρχεται ως απάντηση στην αυστηρή κριτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία επισημαίνει ότι το ελληνικό σύστημα κοινωνικής προστασίας παραμένει αναποτελεσματικό. Παρά την ανάπτυξη και τη μείωση της ανεργίας, το ποσοστό των πολιτών σε κίνδυνο φτώχειας αυξήθηκε ξανά το 2024, αγγίζοντας το 27%. Η Κομισιόν εντοπίζει τρία βασικά προβλήματα: ελλιπή κάλυψη για αυτοαπασχολούμενους και εργαζόμενους ορισμένου χρόνου, χαμηλή επάρκεια του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και χρόνιες καθυστερήσεις στην απονομή συντάξεων.
Με την πλήρη ενεργοποίηση του μητρώου, η κυβέρνηση φιλοδοξεί να κατευθύνει τους πόρους σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη, περιορίζοντας τις καταχρήσεις και ενισχύοντας τη στόχευση των παροχών. Ωστόσο, οι αυτόματες περικοπές που θα προκύψουν από τις διασταυρώσεις αναμένεται να προκαλέσουν έντονες κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις, καθώς χιλιάδες δικαιούχοι ενδέχεται να χάσουν μέρος ή και το σύνολο των επιδομάτων τους.
