Πόλεμος στο Ιράν: Ποιοι πληρώνουν το 1 τρισ. δολάρια και ποιοι θησαυρίζουν
Η παγκόσμια οικονομία βυθίζεται στο κόστος της ενεργειακής κρίσης, ενώ οι πετρελαϊκές καταγράφουν εκρηκτικά κέρδη
Ο πόλεμος στο Ιράν και το παρατεταμένο μπλοκάρισμα του Στενού του Ορμούζ έχουν προκαλέσει ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά σοκ των τελευταίων δεκαετιών. Σύμφωνα με ανάλυση που επικαλείται ο Guardian, το συνολικό κόστος για την παγκόσμια οικονομία μπορεί να ξεπεράσει το 1 τρισ. δολάρια, επιβαρύνοντας νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Ακόμη και στο αισιόδοξο σενάριο άμεσης ομαλοποίησης, το κόστος υπολογίζεται στα 600 δισ. δολάρια, χωρίς να συνυπολογίζονται οι επιπτώσεις του πληθωρισμού και της μειωμένης οικονομικής δραστηριότητας .
Την ίδια στιγμή, οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες καταγράφουν εντυπωσιακά κέρδη. Η BP ανακοίνωσε ότι τα κέρδη του πρώτου τριμήνου υπερδιπλασιάστηκαν, αποτέλεσμα της εκτόξευσης των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οργανώσεις όπως η 350.org κάνουν λόγο για «αισχρή κερδοφορία» σε μια περίοδο που εκατομμύρια άνθρωποι δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες όπως καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα και τρόφιμα .
Η κρίση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις διεθνώς. Στη Σάντα Μάρτα της Κολομβίας, όπου πραγματοποιείται το πρώτο συνέδριο για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα, δεκάδες χώρες και χιλιάδες ακτιβιστές ζητούν άμεση ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Διαδηλώσεις, αποκλεισμοί λιμανιών και συμβολικές δράσεις –όπως το τεράστιο μήνυμα της Greenpeace στην Καραϊβική– αναδεικνύουν την ανάγκη για αλλαγή πορείας.
Οι φτωχότερες χώρες είναι αυτές που πλήττονται περισσότερο. Από τα Νησιά Μάρσαλ μέχρι το Μαλάουι, κυβερνήσεις αναγκάζονται να μειώσουν υπηρεσίες, να περικόψουν προϋπολογισμούς και να εξετάσουν αναδιάρθρωση χρέους. Η αύξηση του κόστους καυσίμων συμπαρασύρει τις τιμές τροφίμων και μεταφορών, επιδεινώνοντας τη φτώχεια και απειλώντας την κοινωνική σταθερότητα. Αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη κρίση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε αναρχία σε ορισμένες περιοχές της Αφρικής .
Παράλληλα, οι επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα –που φτάνουν τα 1,05 τρισ. δολάρια ετησίως– ευνοούν κυρίως τα πλουσιότερα νοικοκυριά, ενώ το φτωχότερο 20% λαμβάνει μόλις το 8% των ωφελημάτων. Οργανώσεις όπως οι Planetary Guardians υπογραμμίζουν ότι η κατάργηση αυτών των επιδοτήσεων θα μπορούσε να αποτρέψει δεκάδες χιλιάδες πρόωρους θανάτους από ατμοσφαιρική ρύπανση και να απελευθερώσει πόρους για την ενεργειακή μετάβαση.
Η κρίση λειτουργεί ως καμπανάκι για το μέλλον. Ακόμη κι αν το Στενό του Ορμούζ ανοίξει άμεσα, η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα αφήνει τον πλανήτη εκτεθειμένο σε νέες αναταράξεις. Πολλές χώρες δηλώνουν ότι η τρέχουσα κατάσταση αποτελεί σημείο καμπής και επιταχύνει την ανάγκη για καθαρές, ασφαλείς και οικονομικά βιώσιμες ενεργειακές λύσεις.
