Δικαστής δίκασε την ίδια υπόθεση σε ποινικό και αστικό επίπεδο: Καταδίκη από το Στρασβούργο για έλλειψη αμεροληψίας
Η συμμετοχή ανώτατης δικαστού σε ποινική και μετέπειτα αστική διαδικασία οδήγησε το ΕΔΔΑ να αναγνωρίσει παραβίαση του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη
Μια σοβαρή περίπτωση δικαστικής ασυμβατότητας ανέδειξε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, επιδικάζοντας αποζημίωση για ηθική βλάβη σε δύο προσφεύγοντες από τα Σκόπια. Η υπόθεση αφορούσε ανώτατη δικαστή, η οποία συμμετείχε στην τελική κρίση αστικής διαφοράς, παρότι λίγα χρόνια νωρίτερα είχε καταδικάσει τους ίδιους διαδίκους σε ποινική δίκη για υπόθεση ξεπλύματος χρήματος.
Η αρχική ποινική διαδικασία ξεκίνησε το 2007, όταν η Εισαγγελία Οργανωμένου Εγκλήματος άσκησε διώξεις σε 21 άτομα, μεταξύ των οποίων συμβολαιογράφος και η μητέρα του, για συμμετοχή σε δίκτυο εικονικών δανειακών συμβάσεων. Το 2008, το Εφετείο Σκοπίων επικύρωσε τις καταδίκες με εκτενή απόφαση 114 σελίδων, στην οποία συμμετείχε η δικαστής M.S., εξετάζοντας λεπτομερώς το παράνομο υπόβαθρο των συναλλαγών.
Πέντε χρόνια αργότερα, το 2013, η ίδια υπόθεση μεταφέρθηκε στο αστικό επίπεδο, με τους διαδίκους να προσφεύγουν στο Ανώτατο Δικαστήριο για ζητήματα γνησιότητας των δανείων. Οι αντίδικοι επικαλέστηκαν ρητά την προηγούμενη ποινική καταδίκη ως απόδειξη απάτης. Παρά την υποχρέωση αυτοεξαίρεσης σε περιπτώσεις όπου δικαστής έχει κρίνει την ίδια υπόθεση σε άλλο βαθμό ή διαδικασία, η M.S. συμμετείχε εκ νέου στη σύνθεση, χωρίς να ενημερώσει για την προηγούμενη εμπλοκή της.
Το ΕΔΔΑ, εξετάζοντας το αντικειμενικό κριτήριο αμεροληψίας, έκρινε ότι οι φόβοι των προσφευγόντων ήταν δικαιολογημένοι, καθώς η δικαστής είχε ήδη διαμορφώσει άποψη επί της ουσίας της υπόθεσης από την ποινική διαδικασία. Το Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό της κυβέρνησης ότι η συμμετοχή της δεν επηρέασε το αποτέλεσμα λόγω της πενταμελούς σύνθεσης, επισημαίνοντας ότι η μυστικότητα των διασκέψεων δεν επιτρέπει έλεγχο της επιρροής της.
Στην απόφαση υπογραμμίστηκε ότι η προηγούμενη ποινική δίκη ήταν ιδιαίτερα εκτεταμένη και προβεβλημένη, γεγονός που καθιστούσε αδύνατο για τη δικαστή να μην αναγνωρίζει τα πρόσωπα και τα πραγματικά περιστατικά. Το Στρασβούργο κατέληξε ότι παραβιάστηκε το δικαίωμα των προσφευγόντων σε δίκαιη δίκη, αναγνωρίζοντας την έλλειψη αμεροληψίας στη σύνθεση του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
