Γιατί πρέπει να σταματήσετε να αγγίζετε τις αποδείξεις
Οι κρυμμένοι κίνδυνοι του θερμικού χαρτιού και η τοξική ουσία που περνά στο δέρμα
Οι χάρτινες αποδείξεις που όλοι κρατάμε καθημερινά κρύβουν έναν αόρατο αλλά υπαρκτό κίνδυνο για την υγεία. Πίσω από το αθώο κομμάτι θερμικού χαρτιού βρίσκεται η δισφαινόλη Α (BPA), μια χημική ένωση που μπορεί να απορροφηθεί από το δέρμα ακόμη και με ένα απλό άγγιγμα. Η ουσία αυτή, που χρησιμοποιείται για την εκτύπωση στο θερμικό χαρτί, έχει συνδεθεί με σοβαρές επιπτώσεις στην αναπαραγωγική λειτουργία, ερεθισμούς στο αναπνευστικό και τοξικότητα για την υδρόβια ζωή.
Η επαφή με τις αποδείξεις γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνη όταν τα χέρια είναι υγρά ή όταν μετά το άγγιγμα αγγίζουμε τρόφιμα ή το στόμα. Η BPA λειτουργεί ως ενδοκρινικός διαταράκτης, επηρεάζοντας το ορμονικό σύστημα και προκαλώντας προβλήματα που μπορεί να αφορούν την ανάπτυξη, τη γονιμότητα και άλλες βασικές λειτουργίες του οργανισμού. Για επαγγελματίες που χειρίζονται καθημερινά μεγάλο όγκο αποδείξεων, όπως οι ταμίες, συστήνεται η χρήση γαντιών νιτριλίου, τα οποία εμποδίζουν τη μεταφορά της ουσίας στο δέρμα.
Οι δισφαινόλες χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε πλήθος προϊόντων: από πλαστικά σκεύη και μπουκάλια μέχρι σωληνώσεις ύδρευσης, κονσέρβες, δάπεδα και επιστρώσεις αυτοκινήτων. Η παρουσία τους στο θερμικό χαρτί αποτελεί μία ακόμη πηγή έκθεσης, η οποία έχει οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση να λάβει αυστηρά μέτρα. Από το 2020, η χρήση BPA στις αποδείξεις έχει απαγορευθεί, ενώ ήδη από το 2015 είχαν τεθεί περιορισμοί σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Παράλληλα, η ουσία έχει αποκλειστεί από μπιμπερό και συσκευασίες για βρέφη και μικρά παιδιά.
Ωστόσο, η απαγόρευση της BPA δεν έλυσε το πρόβλημα. Πολλές εταιρείες αντικατέστησαν την ουσία με τη δισφαινόλη S (BPS), η οποία χρησιμοποιείται συχνά σε προϊόντα που φέρουν την ένδειξη «BPA‑free». Παρά τη φήμη της ως ασφαλέστερης επιλογής, η BPS εμφανίζει παρόμοια τοξικότητα και μπορεί επίσης να περάσει στα τρόφιμα ή να απορροφηθεί από το δέρμα, επηρεάζοντας την ορμονική και αναπαραγωγική λειτουργία. Μελέτες δείχνουν ότι η χρήση αποδείξεων με BPS έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, αντικαθιστώντας σχεδόν πλήρως τη BPA.
Η επιστημονική κοινότητα προειδοποιεί ότι η BPS δεν αποτελεί αθώα εναλλακτική. Έρευνα του 2025 από το ΕΚΠΑ έδειξε ότι ακόμη και ελάχιστες ποσότητες της ουσίας μπορούν να μειώσουν δραστικά την επιβίωση εμβρύων ποντικών, γεγονός που εγείρει ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις της στον άνθρωπο. Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη για περαιτέρω μελέτη και για αυστηρότερη ρύθμιση των δισφαινολών συνολικά.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων ετοιμάζει νέα έκθεση για τις επικίνδυνες δισφαινόλες, η οποία αναμένεται το 2027 και θα αξιολογεί την ασφάλεια των ουσιών αυτών όταν χρησιμοποιούνται σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα. Μέχρι τότε, η στροφή προς τις ψηφιακές αποδείξεις θεωρείται η πιο ασφαλής επιλογή, τόσο για την προστασία της υγείας όσο και για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
