Το νέο πετρελαϊκό σοκ: Γιατί η κρίση του 2026 είναι πιο επικίνδυνη από όλες τις προηγούμενες
Υπερχρεωμένα κράτη, κεντρικές τράπεζες και αγορές ομολόγων που εκπέμπουν προειδοποιητικά σήματα
Το πετρελαϊκό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν αποκαλύπτει μια πρωτοφανή αδυναμία της παγκόσμιας οικονομίας: ποτέ στο παρελθόν οι χώρες δεν είχαν εισέλθει σε ενεργειακή κρίση με τόσο υψηλά ελλείμματα και τόσο διογκωμένο δημόσιο χρέος. Όπως σημειώνεται στο άρθρο , τα κράτη των G7 έχουν δει το χρέος τους να εκτοξεύεται από το 20% στο 100% του ΑΕΠ, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα λήψης μέτρων στήριξης.
Σε αντίθεση με τα σοκ της δεκαετίας του 1970, όταν οι κυβερνήσεις μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν επιδοτήσεις και δελτία καυσίμων, σήμερα οι αγορές ομολόγων αντιδρούν έντονα σε κάθε προσπάθεια αύξησης δαπανών. Οι αποδόσεις ανεβαίνουν όχι λόγω φόβων για πληθωρισμό, αλλά εξαιτίας της ανησυχίας ότι τα ήδη διογκωμένα ελλείμματα θα ξεφύγουν ακόμη περισσότερο. Το παγκόσμιο χρέος έφτασε τα 348 τρισ. δολάρια, πάνω από τρεις φορές το παγκόσμιο ΑΕΠ.
Οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται επίσης σε δύσκολη θέση. Η Fed έχει αποτύχει να πετύχει τον στόχο του 2% επί πέντε συνεχόμενα χρόνια, ενώ τρεις στις τέσσερις κεντρικές τράπεζες των ανεπτυγμένων οικονομιών χάνουν επίσης τους στόχους τους. Ακόμη και αν η οικονομική δραστηριότητα επιβραδυνθεί λόγω του ενεργειακού σοκ, η άνοδος των τιμών πετρελαίου περιορίζει τη δυνατότητα χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.
Οι πιο ευάλωτες χώρες είναι εκείνες με υψηλό χρέος, μεγάλα ελλείμματα και αδύναμες κεντρικές τράπεζες. Στον ανεπτυγμένο κόσμο, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται στην κορυφή της λίστας κινδύνου, ενώ στις αναδυόμενες οικονομίες ξεχωρίζουν η Βραζιλία, η Αίγυπτος και η Ινδονησία. Αντίθετα, λίγες μικρότερες οικονομίες –όπως η Ταϊβάν, το Βιετνάμ και η Σουηδία– εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.
Στις ΗΠΑ, η ενεργειακή αυτάρκεια δεν αρκεί για να προστατεύσει την οικονομία από έναν παρατεταμένο πόλεμο. Το έλλειμμα πλησίασε το 6% του ΑΕΠ, ενώ οι πληρωμές τόκων έχουν ξεπεράσει τον αμυντικό προϋπολογισμό. Οι πρόσφατες αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες και οι νέες φοροαπαλλαγές απειλούν να εκτινάξουν το έλλειμμα κοντά στο 7% του ΑΕΠ.
Η παγκόσμια οικονομία έχει γίνει πιο αποδοτική στη χρήση ενέργειας, όμως αυτή η πρόοδος δεν αρκεί για να αντισταθμίσει την έλλειψη «πολιτικών πυρομαχικών». Με τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες να έχουν εξαντλήσει τα περιθώριά τους, ακόμη και μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές του πετρελαίου μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και μακροχρόνιες επιπτώσεις.
