«Πράσινο φως» από την Κομισιόν για έκτακτο φόρο στα υπερκέρδη των εταιρειών καυσίμων
Η ενεργειακή κρίση λόγω Ορμούζ φέρνει νέα φορολογικά μέτρα – Τι εξετάζει η ΕΕ και ποιες χώρες πιέζουν για συντονισμένη δράση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άναψε επίσημα το «πράσινο φως» στα κράτη‑μέλη που επιθυμούν να επιβάλουν έκτακτο φόρο στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, καθώς η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή έχει εκτοξεύσει τις τιμές καυσίμων. Ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο για την εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου σε εθνικό επίπεδο, ενώ η Κομισιόν εξετάζει το ενδεχόμενο μιας πιο συντονισμένης ευρωπαϊκής προσέγγισης .
Η πρωτοβουλία έρχεται ως απάντηση στην κοινή επιστολή Αυστρίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Πορτογαλίας και Ισπανίας, οι οποίες ζητούν δίκαιη κατανομή των υπερκερδών που προκύπτουν από την αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ. Το κλείσιμο του περάσματος από το Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρή αναστάτωση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, επηρεάζοντας άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ΕΕ .
Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ευρώπη στρέφεται σε τέτοιου είδους μέτρα. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, είχε επιβληθεί προσωρινός φόρος στα υπερκέρδη των ενεργειακών ομίλων, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η εκτίναξη των τιμών. Παράλληλα, η Επιτροπή προετοιμάζει νέο πακέτο μέτρων που θα μειώνει τη φορολογία στην ηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα και θα τροποποιεί το σύστημα εμπορίας εκπομπών, ώστε να αποφευχθεί νέα άνοδος στην τιμή του άνθρακα .
Ο Ντομπρόβσκις απέρριψε πάντως πιο ακραίες λύσεις, όπως την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής που θα επέτρεπε χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων. Όπως τόνισε, η ΕΕ δεν βρίσκεται σε ύφεση που να δικαιολογεί τέτοιο μέτρο, παρά τις πιέσεις χωρών όπως η Ιταλία, η οποία ζητά μεγαλύτερη ευελιξία εάν η κρίση επιδεινωθεί .
Η Επιτροπή αναμένεται να ενσωματώσει τον αντίκτυπο της κρίσης στις επόμενες οικονομικές προβλέψεις της, με πιθανή αναθεώρηση της ανάπτυξης έως και 0,6 μονάδες. Τα δημόσια οικονομικά των κρατών‑μελών βρίσκονται ήδη υπό πίεση, λόγω υψηλών ελλειμμάτων, αυξημένων επιτοκίων και της ανάγκης για ενίσχυση των αμυντικών δαπανών. Γι’ αυτό και η Κομισιόν επιμένει ότι τυχόν μειώσεις φόρων πρέπει να είναι προσωρινές και στοχευμένες .
Η συζήτηση για τα υπερκέρδη αναμένεται να ενταθεί τις επόμενες εβδομάδες, καθώς η Ευρώπη αναζητά τρόπους να θωρακιστεί απέναντι σε μια από τις μεγαλύτερες ενεργειακές αναταράξεις των τελευταίων δεκαετιών.
