Κομισιόν προς Eurogroup: Καμία ρήτρα διαφυγής
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκλείει το ενδεχόμενο ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής, τονίζοντας ότι οι συνθήκες δεν δικαιολογούν μια τόσο έκτακτη παρέμβαση. Στο έγγραφο που κατέθεσε στο Eurogroup, με αντικείμενο τα μέτρα για την αντιμετώπιση της νέας ενεργειακής κρίσης λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η Κομισιόν ζητά από τα κράτη-μέλη να κινηθούν με στοχευμένες δράσεις, περιορισμένο δημοσιονομικό κόστος και πλήρη ευθυγράμμιση με την πράσινη μετάβαση.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η κρίση έχει ήδη αυξήσει σημαντικά το κόστος εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, με την ΕΕ να δαπανά 6 δισ. ευρώ επιπλέον μέσα στις πρώτες 17 ημέρες της έντασης στο Ιράν. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η μετάβαση στον ηλεκτρισμό απαιτεί μεγάλες επενδύσεις και ότι η επίδραση στις τιμές θα χρειαστεί χρόνο για να αποτυπωθεί, αφήνοντας περιθώριο μόνο για προσωρινά και αυστηρά στοχευμένα μέτρα στήριξης.
Οι βασικές αρχές που θέτει η Κομισιόν στα κράτη-μέλη
Η Επιτροπή καθορίζει ένα πλαίσιο πέντε κανόνων για οποιαδήποτε δημόσια παρέμβαση:
- Τα μέτρα πρέπει να ευθυγραμμίζονται με την απανθρακοποίηση και να ενισχύουν την εξοικονόμηση ενέργειας.
- Η στήριξη δεν πρέπει να συντηρεί μοντέλα που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα.
- Δεν επιτρέπονται παρεμβάσεις που αυξάνουν τεχνητά τη ζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου.
- Το δημοσιονομικό κόστος πρέπει να παραμένει απολύτως ελεγχόμενο.
- Η στήριξη πρέπει να στοχεύει τους πιο ευάλωτους καταναλωτές και τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Η Κομισιόν υπενθυμίζει ότι τα οριζόντια μέτρα της περιόδου 2022–2023 αποδείχθηκαν δαπανηρά και αναποτελεσματικά, καλώντας τις κυβερνήσεις να αποφύγουν την επανάληψη τέτοιων επιλογών.
Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις για την ενεργειακή κρίση
Η λίστα μέτρων που προτείνει η Επιτροπή περιλαμβάνει:
- Εκστρατείες εξοικονόμησης ενέργειας και κίνητρα για χρήση δημόσιων μεταφορών.
- Εισοδηματική στήριξη αντί παρεμβάσεων στις τιμές, με αυστηρή στόχευση.
- Αλλαγές στη δομή φόρων και τελών ηλεκτρικής ενέργειας, με προσοχή στον κίνδυνο απώλειας εσόδων.
- Κλιμακωτή τιμολόγηση για ευάλωτους καταναλωτές και επιχειρήσεις, με διατήρηση κινήτρων εξοικονόμησης.
- Προσωρινή στήριξη ενεργοβόρων επιχειρήσεων, με σαφή ημερομηνία λήξης.
- Χρηματοδότηση μέτρων μέσω εσόδων από το ETS και πιθανής φορολόγησης υπερκερδών.
Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι οριζόντια παρέμβαση στις τιμές ενέργειας μπορεί να γίνει μόνο αν κηρυχθεί πανευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση, κάτι που δεν ισχύει σήμερα.
Γιατί απορρίπτεται η ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής
Η Επιτροπή τονίζει ότι η Γενική Ρήτρα Διαφυγής ενεργοποιείται μόνο σε περίπτωση σοβαρής ύφεσης στην ΕΕ ή στη ζώνη του ευρώ. Παρά την αυξημένη αβεβαιότητα, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις. Επιπλέον, η ενεργοποίηση θα έθετε σε κίνδυνο τη δημοσιονομική βιωσιμότητα, ειδικά για χώρες με υψηλό χρέος.
Η Κομισιόν υπενθυμίζει ότι η εθνική ρήτρα διαφυγής έχει ήδη ενεργοποιηθεί για αμυντικές δαπάνες σε αρκετά κράτη-μέλη και ότι οποιαδήποτε περαιτέρω χαλάρωση θα καθυστερούσε την αποκλιμάκωση του χρέους για χρόνια.
