Το πλήγμα στο South Pars ανοίγει «μαύρα» σενάρια για την παγκόσμια οικονομία
Κίνδυνος παρατεταμένου ενεργειακού σοκ – Πιθανή εκτίναξη του πετρελαίου στα 170 δολάρια και επιβράδυνση του παγκόσμιου ΑΕΠ
Το χτύπημα στο South Pars, το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, προκάλεσε σοκ στις διεθνείς αγορές. Όχι μόνο για τις ζημιές στις εγκαταστάσεις, αλλά κυρίως επειδή κατέστη σαφές ότι ακόμη και οι πιο κρίσιμες ενεργειακές υποδομές δεν είναι πλέον στο απυρόβλητο. Η διαπίστωση αυτή πυροδοτεί ανησυχίες για τις τιμές καυσίμων, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τη συνολική σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας.
Οι επενδυτικές τράπεζες και οι οίκοι αξιολόγησης ενεργοποιούν πλέον τα πιο απαισιόδοξα σενάρια. Η Fitch, στο βασικό της σενάριο, προβλέπει ότι το πετρέλαιο θα κινηθεί στα 90–100 δολάρια έως τον Μάρτιο, όσο το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό, πριν υποχωρήσει στα 65–70 δολάρια στο δεύτερο εξάμηνο του 2026. Ακόμη κι έτσι, η μέση τιμή για το έτος ανεβαίνει στα 70 δολάρια, έναντι 63 στις προηγούμενες εκτιμήσεις. Ωστόσο, ο οίκος προειδοποιεί ότι η αβεβαιότητα είναι τεράστια και οι διαταραχές στις αποστολές πετρελαίου μπορεί να αποδειχθούν πολύ πιο παρατεταμένες.
Το Council on Foreign Relations, αναλύοντας τα δεδομένα της τρίτης εβδομάδας πολέμου, καταγράφει μια γεωοικονομική θύελλα σε εξέλιξη. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, πάνω από 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου διέρχονται καθημερινά από το Στενό του Ορμούζ. Με τον πόλεμο να έχει ουσιαστικά σταματήσει τη ροή, οι χώρες της περιοχής έχουν περιορισμένες εναλλακτικές. Ακόμη και με τη χρήση αγωγών στη Σαουδική Αραβία, η αγορά χάνει περίπου 15 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι έως και 9 εκατ. βαρέλια την ημέρα έχουν ήδη «κλείσει», καθώς τα πηγάδια σταματούν να λειτουργούν όταν δεν υπάρχει διαθέσιμος χώρος αποθήκευσης. Ακόμη και με την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων, ένα παρατεταμένο κλείσιμο του Ορμούζ θα μπορούσε να αφαιρέσει περίπου το 10% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου από την αγορά.
Με βάση τον εμπειρικό κανόνα ότι αύξηση 10 δολαρίων στο πετρέλαιο αντισταθμίζει μείωση 1% στην κατανάλωση, ένα παρατεταμένο μπλοκάρισμα του στενού θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή στα 170 δολάρια το βαρέλι — από τα 70 δολάρια πριν τον πόλεμο. Σε αυτό το επίπεδο, το παγκόσμιο ΑΕΠ θα μπορούσε να μειωθεί κατά 0,4% μέσα σε τέσσερα τρίμηνα, ενώ ο πληθωρισμός σε ΕΕ και ΗΠΑ θα αυξανόταν κατά 1,3–1,5 ποσοστιαίες μονάδες.
Πέρα από το πετρέλαιο, οι διαταραχές επεκτείνονται και σε κρίσιμες αγορές όπως το υγροποιημένο φυσικό αέριο και τα βιομηχανικά αέρια, μεταξύ των οποίων το ήλιο. Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι το ενεργειακό σοκ δεν έχει ολοκληρωθεί — και ενδέχεται να βρισκόμαστε μόνο στην αρχή μιας περιόδου παρατεταμένης αστάθειας.
