H Ευρώπη σε σταυροδρόμι: Κυρώσεις, ενέργεια και η «σωστή πλευρά της Ιστορίας»
Πώς οι επιθέσεις σε Ιράν–Κατάρ και η ενεργειακή ασφυξία επαναφέρουν στο τραπέζι το ενδεχόμενο επαναπροσέγγισης με τη Ρωσία
Η συζήτηση για τη «σωστή πλευρά της Ιστορίας» και την αταλάντευτη προσήλωση στο διεθνές δίκαιο μοιάζει σήμερα πιο περίπλοκη από ποτέ. Οι καταιγιστικές εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, μετά τα πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές φυσικού αερίου σε Ιράν και Κατάρ, ανατρέπουν δεδομένα και επαναφέρουν στο προσκήνιο σενάρια που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητα. Η απόφαση των G7, μόλις στις 11 Μαρτίου, ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή δεν δικαιολογεί άρση κυρώσεων κατά της Ρωσίας ίσως αποδειχθεί βραχύβια.
Ήδη, ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ κάλεσε την ΕΕ να λάβει εντολή για διαπραγμάτευση με τη Μόσχα, θέση που φαίνεται να συμμερίζονται και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο Εμανουέλ Μακρόν. Σύμφωνα με το Euractiv, αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιχειρούν να αναθερμάνουν τις επαφές με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, επιδιώκοντας να μη μείνει αποκλειστικά στον Ντόναλντ Τραμπ η δυνατότητα διαμόρφωσης λύσης για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η ενεργειακή κρίση λειτουργεί ως καταλύτης. Όπως προειδοποιεί ο Νίκος Καραμούζης, η Ευρώπη ίσως αναγκαστεί να «ξαναγαπήσει» τη Ρωσία, διαφορετικά θα υποστεί βαριές συνέπειες. Αν οι επιθέσεις συνεχιστούν και πληγούν κρίσιμες υποδομές φυσικού αερίου και διυλιστήρια που επεξεργάζονται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής, οι τιμές πρώτων υλών και παραγώγων πετρελαίου θα εκτοξευθούν. Το σενάριο αυτό, αν και ακραίο, δεν απέχει πλέον από την πραγματικότητα.
Το μεγάλο ερώτημα είναι κατά πόσο η Ευρώπη θα πρέπει να επανεξετάσει τη στάση της απέναντι στη Ρωσία, έστω τμηματικά ή μερικώς. Η απάντηση ίσως γίνει πιο ξεκάθαρη όταν το κόστος της βενζίνης στην αντλία προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις και όταν η ενεργειακή πίεση οδηγήσει την ήδη εύθραυστη ευρωπαϊκή οικονομία σε ύφεση. Στο ζύγι βρίσκονται από τη μία η τήρηση του διεθνούς δικαίου και από την άλλη η κυνική προσαρμογή στις απαιτήσεις των καιρών.
Ωστόσο, η συζήτηση δεν μπορεί να αγνοήσει την ευρωπαϊκή στάση απέναντι στις ΗΠΑ όταν εκείνες παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο σε Βενεζουέλα, Ιράν ή αλλού. Χωρίς αυτή την αναγκαία αυτοκριτική, ο κίνδυνος υποκρισίας είναι προφανής και τεράστιος.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι δηλώσεις του Μακρόν ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή «δεν δικαιολογεί» άρση κυρώσεων κατά της Ρωσίας μοιάζουν μεν συνεπείς με τη γραμμή των G7, αλλά ενέχουν μια εμφανή αντίφαση. Αν η Ευρώπη επιμένει σε αυτή τη θέση, οφείλει να απαντήσει στο κρίσιμο ερώτημα: πόσο θα της κοστίσει αυτή η επιλογή και για πόσο μπορεί να την αντέξει.
