Η μεσαία τάξη «αδειάζει» : Μόλις 2 εκατ. Έλληνες κινούν το 44% της οικονομίας…
Νέα στοιχεία του World Data Lab αποκαλύπτουν τη διεύρυνση της ανισορροπίας στην κατανάλωση, τη γήρανση του καταναλωτικού πυρήνα και τα όρια της αγοραστικής δύναμης παρά την ανάκαμψη.
Ο πυρήνας της ελληνικής μεσαίας τάξης αριθμεί 3,9 εκατομμύρια πολίτες και στηρίζει το 38% της συνολικής κατανάλωσης, όμως η πραγματική δύναμη της αγοράς βρίσκεται σε ένα πολύ στενότερο τμήμα του πληθυσμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία του World Data Lab, μόλις 2 εκατομμύρια Έλληνες –το ανώτερο τμήμα της μεσαίας τάξης και τα υψηλά εισοδήματα– ευθύνονται για το 44% της κατανάλωσης αγαθών και υπηρεσιών. Με άλλα λόγια, το 19% του πληθυσμού σηκώνει σχεδόν το μισό της εγχώριας ζήτησης, αναδεικνύοντας το βάρος των οικονομικά ισχυρότερων και τα όρια της αγοραστικής δύναμης των υπολοίπων.
Η μέση ημερήσια κατά κεφαλήν δαπάνη αναμένεται να φτάσει τα 54 δολάρια το 2026, με συνολική κατανάλωση 203 δισ. δολαρίων – αύξηση 8% σε σχέση με το 2025. Ωστόσο, από το 2027 και μετά ο ρυθμός προβλέπεται να επιβραδυνθεί γύρω στο 4% ετησίως, υποδηλώνοντας ότι η δυναμική της ανάκαμψης σταδιακά εξασθενεί. Παράλληλα, ο ηλικιακός χάρτης της κατανάλωσης αποτυπώνει τη δημογραφική πραγματικότητα: οι ηλικίες 45-65 και 65+ συγκεντρώνουν πάνω από το 61% της συνολικής δαπάνης, ενώ οι Baby Boomers και η Γενιά Χ αντιπροσωπεύουν μόνες τους το 50% της ζήτησης. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία καταναλωτές ξοδεύουν σημαντικά περισσότερα, με την ομάδα 65+ να φτάνει τα 62 δολάρια ημερησίως και τη Σιωπηλή Γενιά να δαπανά 40% περισσότερα από τη Γενιά Ζ.
Η αγοραστική δύναμη έχει βελτιωθεί σε σχέση με την περίοδο της κρίσης –από 18.700 δολάρια ανά άτομο το 2015 σε 22.500 το 2025– όμως παραμένει χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα. Το ονομαστικό διαθέσιμο εισόδημα του 2024 ήταν ακόμη 9,3% κάτω από το 2009, ενώ το πραγματικό υστερούσε κατά 20,5%. Παρά τις δυσκολίες, ο δείκτης ανισότητας βάσει κατανάλωσης έχει βελτιωθεί: η αναλογία δαπανών μεταξύ του πλουσιότερου 10% και του φτωχότερου 50% μειώθηκε από 6,4 το 2015 σε 5,2 το 2025, χάρη στην αύξηση της απασχόλησης, τις παρεμβάσεις στον κατώτατο μισθό, τις κοινωνικές μεταβιβάσεις και τις φοροελαφρύνσεις. Ωστόσο, το γεγονός ότι το πλουσιότερο 10% εξακολουθεί να ξοδεύει πέντε φορές περισσότερα από το φτωχότερο μισό του πληθυσμού κατατάσσει την Ελλάδα στην 5η θέση ανισότητας στην ΕΕ.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα δεδομένα του World Data Lab δείχνουν ότι η ανισότητα στην κατανάλωση μειώνεται τις τελευταίες δεκαετίες, κυρίως λόγω της ταχύτερης ανάπτυξης των χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος χωρών. Η αναλογία δαπανών του πλουσιότερου 10% προς το φτωχότερο 50% έχει πέσει από 40 το 2000 σε περίπου 18 σήμερα. Ωστόσο, αρκετές ανεπτυγμένες οικονομίες –όπως η Ιαπωνία, η Δανία και η Σουηδία– έχουν γίνει πιο άνισες στο εσωτερικό τους, παρά τη συνολική παγκόσμια βελτίωση.
