Απαγορεύσεις–μπαλώματα σε μια αγορά Airbnb που φουσκώνει…
Τα νέα μέτρα της κυβέρνησης για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις μοιάζουν περισσότερο με «σταγόνα στον ωκεανό», καθώς η αγορά συνεχίζει να φουσκώνει ανεξέλεγκτα. Παρά την αναστολή έκδοσης νέων αδειών στην Αθήνα, οι ενεργές καταχωρίσεις αυξήθηκαν κατά 11% το 2025, ακόμη και μέσα στις «απαγορευμένες» ζώνες. Από την 1η Μαρτίου το μέτρο επεκτείνεται στην Α’ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, όμως η εμπειρία της πρωτεύουσας δείχνει ότι η αποτελεσματικότητά του είναι περιορισμένη.
Η καθυστέρηση της Ε.Ε. να εφαρμόσει ενιαίο σύστημα καταγραφής –που θα τεθεί σε ισχύ τον Μάιο– έχει επιτρέψει στις πλατφόρμες Airbnb, Booking, Expedia και Tripadvisor να ενισχύσουν τη χρηματιστηριοποίηση της κατοικίας. Το 2025, πάνω από 860 εκατομμύρια τουρίστες διανυκτέρευσαν σε τέτοια καταλύματα, μειώνοντας δραματικά τη διαθεσιμότητα κατοικιών σε μεγάλες πόλεις. Στην Ελλάδα, η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη σε Αθήνα, Πειραιά, Κρήτη και νησιά, όπου εργαζόμενοι όπως εκπαιδευτικοί και υγειονομικοί αναγκάζονται να μένουν σε ξενοδοχεία λόγω έλλειψης προσιτής στέγης.
Η απαγόρευση μεταβίβασης αριθμού μητρώου ακινήτου στις υπάρχουσες ζώνες θεωρείται το μόνο μέτρο που μπορεί να πιέσει πραγματικά τους εκμισθωτές, προκαλώντας ήδη αντιδράσεις από την ΠΟΜΙΔΑ. Αντίθετα, η απλή αναστολή νέων αδειών φαίνεται να ενισχύει την επαγγελματοποίηση της αγοράς, καθώς οι ιδιοκτήτες έσπευσαν να εκδώσουν άδειες πριν την εφαρμογή των περιορισμών.
Ο ερευνητής αστικής γεωγραφίας Δημήτρης Πέττας επισημαίνει ότι οι ρυθμίσεις «παγιώνουν τη συγκέντρωση της αγοράς προς όφελος μεγάλων εταιρειών και ιδιοκτητών πολλαπλών ακινήτων», χωρίς να αντιμετωπίζουν τον πυρήνα του προβλήματος: τη μετατροπή της κατοικίας σε επενδυτικό προϊόν. Τονίζει ότι πραγματική προστασία της στέγης απαιτεί πλαφόν στα ενοίκια, ενίσχυση των δικαιωμάτων των ενοικιαστών και δημιουργία αποθέματος κοινωνικής κατοικίας – μέτρα που εφαρμόζονται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Πράγματι, πολλές πόλεις της Ευρώπης έχουν υιοθετήσει πολύ αυστηρότερα πλαίσια. Στο Παρίσι και το Βερολίνο οι βραχυχρόνιες μισθώσεις θεωρούνται τουριστική δραστηριότητα και απαιτούν ειδική αδειοδότηση. Στη Βιέννη και στο Λονδίνο επιτρέπονται μόνο για 90 ημέρες τον χρόνο χωρίς άδεια, ενώ στη Βαρκελώνη η ειδική αδειοδότηση θα καταργηθεί πλήρως το 2028. Στην Ισπανία εξετάζεται ΦΠΑ 21% για μισθώσεις κάτω των 30 ημερών, ενώ στην Ιταλία ο νέος προϋπολογισμός επιβάλλει αυξημένη φορολογία και αυστηρότερους κανόνες αδειοδότησης.
Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: η Ελλάδα κινείται με αποσπασματικά μέτρα, την ώρα που άλλες χώρες εφαρμόζουν στοχευμένες, γεωγραφικά διαφοροποιημένες και φορολογικά αυστηρές πολιτικές για να προστατεύσουν το οικιστικό τους απόθεμα. Χωρίς συνολική στρατηγική για την κατοικία, η στεγαστική κρίση όχι μόνο δεν αντιμετωπίζεται, αλλά βαθαίνει.
