Φορολογικά πρόστιμα–«θηλιά»: Πώς η ΑΑΔΕ πιέζει στα όρια μικρές επιχειρήσεις και επαγγελματίες
Η πρόσφατη κινητοποίηση της Ένωσης Φοροτεχνικών Ελεύθερων Επαγγελματιών Αττικής ανέδειξε με τον πιο ηχηρό τρόπο την οργή και την αγωνία χιλιάδων μικρών επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών. Τα πρόστιμα της ΑΑΔΕ, που υποτίθεται ότι στοχεύουν στη φοροδιαφυγή, έχουν εξελιχθεί σε έναν μηχανισμό εξόντωσης των οικονομικά αδύναμων, επιβαρύνοντας ακόμη και τυπικές παραλείψεις ή λάθη που δεν σχετίζονται με πραγματική φορολογική παραβατικότητα. Οι μικρές επιχειρήσεις, χωρίς τεχνική υποστήριξη και με περιορισμένους πόρους, αδυνατούν να παρακολουθήσουν τις συνεχείς ψηφιακές απαιτήσεις, με αποτέλεσμα να παγιδεύονται σε ένα σύστημα που λειτουργεί εις βάρος τους.
Τα παραδείγματα που καταγγέλλουν οι φοροτεχνικοί είναι ενδεικτικά: πρόστιμα χιλιάδων ευρώ για μηδενικές δηλώσεις που ξεχάστηκαν, επιβαρύνσεις 250–500 ευρώ για περιβαλλοντικό τέλος μόλις 3 ευρώ, δεσμεύσεις λογαριασμών επειδή ο λογιστής δεν αντιλήφθηκε ότι τα τιμολόγια πελάτη ήταν εικονικά, ακόμη και υποχρέωση υποβολής δηλώσεων εν μέσω ασθένειας, εκτός αν ο επαγγελματίας έχει νοσηλευτεί σε δημόσιο νοσοκομείο για τρεις ημέρες. Πρόκειται για ένα πλαίσιο που δεν λαμβάνει υπόψη την πραγματικότητα των μικρών επαγγελματιών και λειτουργεί τιμωρητικά αντί για προληπτικά.
Ο νέος «τιμοκατάλογος» προστίμων αποτυπώνει την αυστηρότητα του συστήματος: έως 25.000 ευρώ για μία ημέρα καθυστέρησης στο ΓΕΜΗ, 5.000–10.000 ευρώ για εκπρόθεσμη καταχώριση στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων, δεκαπλασιασμός προστίμων για το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής, 3.000 ευρώ ανά εργαζόμενο για «ορφανά χτυπήματα» στην ψηφιακή κάρτα, 10.000 ευρώ για μη ανάρτηση διαδικασιών κατά της παρενόχλησης, ακόμη και λουκέτο 48 ωρών επειδή μια απόδειξη εκδόθηκε αλλά δεν διαβιβάστηκε λόγω τεχνικού προβλήματος. Συχνά, οι ποινές είναι αυστηρότερες όταν η απόδειξη εκδίδεται αλλά δεν «ανεβαίνει», παρά όταν δεν εκδίδεται καθόλου.
Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον όπου οι μικρές επιχειρήσεις κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Το κόστος συμμόρφωσης με την ψηφιακή γραφειοκρατία είναι δυσανάλογο: σύμφωνα με έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, είναι δέκα φορές υψηλότερο ανά εργαζόμενο σε σχέση με μια μεγάλη επιχείρηση. Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις συνεχείς εγκυκλίους και τις νέες απαιτήσεις που προστίθενται διαρκώς, δημιουργώντας ένα πλαίσιο που μοιάζει περισσότερο με παγίδα παρά με εργαλείο δικαιοσύνης.
Χαρακτηριστικό της παράλογης αυστηρότητας είναι το περιστατικό όπου η ΑΑΔΕ επέβαλε συνολικά 60.000 ευρώ πρόστιμα σε πελάτες λογίστριας επειδή υπέβαλε εκπρόθεσμα προαιρετικές δηλώσεις μηδενικού φόρου. Αν δεν τις είχε υποβάλει καθόλου, δεν θα υπήρχε καμία κύρωση. Το μήνυμα που εκπέμπει το σύστημα είναι σαφές: ακόμη και η υπερβολική συνέπεια μπορεί να τιμωρηθεί.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι τα πρόστιμα και η ψηφιακή γραφειοκρατία δεν λειτουργούν ως εργαλείο καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, αλλά ως μηχανισμός πίεσης που πλήττει δυσανάλογα τους πιο αδύναμους. Σε μια οικονομία όπου οι μικρές επιχειρήσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της αγοράς, η συνέχιση αυτής της πολιτικής κινδυνεύει να οδηγήσει σε μαζικό αποκλεισμό και συρρίκνωση του παραγωγικού ιστού.
