Τράπεζες: Μόνο 1 στα 4 ενέχυρα επαρκώς ασφαλισμένα απέναντι σε φυσικές καταστροφές
Μόνο ένα στα τέσσερα ενέχυρα που χρησιμοποιούνται ως εξασφαλίσεις δανείων διαθέτει επαρκή ασφαλιστική κάλυψη έναντι φυσικών καταστροφών, σύμφωνα με έρευνα της EIOPA. Το εύρημα αυτό αυξάνει τον πιστωτικό κίνδυνο για τις τράπεζες, σε μια περίοδο όπου τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα και πιο καταστροφικά — ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα.
Αυξανόμενος κίνδυνος και πίεση στο κόστος ασφάλισης
Οι οικονομικές απώλειες από πλημμύρες, πυρκαγιές και άλλα κλιματικά φαινόμενα αυξάνονται σταθερά. Ο τελικός κίνδυνος, όπως επισημαίνεται, είναι η ασφάλιση να γίνει τόσο ακριβή ώστε να μην είναι πλέον προσιτή για μεγάλο μέρος των πολιτών.
Ο Κανονισμός Κεφαλαιακών Απαιτήσεων της ΕΕ υποχρεώνει τις τράπεζες να διασφαλίζουν ότι τα ακίνητα που λειτουργούν ως εγγυήσεις είναι επαρκώς ασφαλισμένα. Ωστόσο, η εφαρμογή του κανόνα συναντά σημαντικές δυσκολίες, καθώς δεν υπάρχει τυποποίηση στα ασφαλιστήρια συμβόλαια ούτε ενιαίο σύστημα παρακολούθησης.
Τι ανέδειξε το εργαστήριο της ΕΚΤ
Σε πρόσφατο εργαστήριο με τράπεζες, την EIOPA και την Banca d’Italia, εντοπίστηκαν βασικά προβλήματα:
1. Ασφάλιση νέων δανείων
- Τα ασφαλιστήρια έχουν συνήθως διάρκεια ενός έτους, ενώ τα δάνεια πολυετή.
- Μεγάλη διαφοροποίηση στους όρους κάλυψης, που δυσκολεύει τράπεζες και πελάτες.
- Οι καλύψεις κατοικιών συχνά δεν περιλαμβάνουν φυσικούς κινδύνους όπως πλημμύρες.
- Στα εμπορικά ακίνητα οι απαιτήσεις είναι αυστηρότερες και η μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη δανείου.
- Τα προσωπικά δεδομένα δυσκολεύουν τη συλλογή ασφαλιστικών πληροφοριών.
2. Παρακολούθηση υφιστάμενων δανείων
- Οι τράπεζες δυσκολεύονται να παρακολουθούν αν η κάλυψη παραμένει ενεργή.
- Συχνά βασίζονται στους δανειολήπτες για ενημέρωση.
- Στα εμπορικά ακίνητα υπάρχει καλύτερη ροή δεδομένων, όχι όμως στα οικιστικά.
Λύσεις που προτάθηκαν
- Δημιουργία κεντρικών συστημάτων αποθήκευσης ασφαλιστικών δεδομένων.
- Διαδικασίες έγκαιρης ανίχνευσης λήξης ή αλλαγών στα συμβόλαια.
- Συστηματική επικοινωνία με δανειολήπτες για ενημερωμένα στοιχεία.
- Ενσωμάτωση δεικτών ασφαλιστικής επάρκειας στα συστήματα πιστωτικού κινδύνου.
- Πρόταση για εθνική ή ευρωπαϊκή βάση δεδομένων ασφαλισμένων ακινήτων.
- Στενότερη συνεργασία τραπεζών–ασφαλιστικών για τυποποίηση προϊόντων.
Κίνητρα για ανθεκτικότητα
Προτάθηκε επίσης το «δανεισμό με βάση τις επιπτώσεις»: οικονομικά κίνητρα για δανειολήπτες που θωρακίζουν τα ακίνητά τους απέναντι σε ακραία φαινόμενα. Αυτό θα μείωνε ζημιές, θα βελτίωνε την ασφαλισιμότητα και θα περιόριζε το κενό κάλυψης.
Η θέση της ΕΚΤ
Η ΕΚΤ αναγνωρίζει ότι η κλιματική αλλαγή και τα κενά ασφάλισης αυξάνουν τον πιστωτικό κίνδυνο. Γι’ αυτό στηρίζει την ενίσχυση της συνεργασίας και τη βελτίωση της διαθεσιμότητας δεδομένων. Οι πρακτικές αυτές θα ενσωματωθούν στην επικαιροποιημένη έκδοση των «Καλών πρακτικών για τη διαχείριση κλιματικών και περιβαλλοντικών κινδύνων».
