Η ΕΕ σε νέα πορεία με τον Νόμο Βιομηχανικής Επιτάχυνσης: Στροφή στο εμπόριο, μήνυμα σε Κίνα και ΗΠΑ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση αναδιαμόρφωσης της βιομηχανικής και εμπορικής της πολιτικής, καθώς προχωρά προς την υιοθέτηση του Νόμου Βιομηχανικής Επιτάχυνσης (Industrial Acceleration Act – IAA). Το προσχέδιο, που δημοσιοποιήθηκε από το Politico, σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στη στάση της ΕΕ απέναντι στις ξένες επενδύσεις — με κύριο αποδέκτη την Κίνα, αλλά και με σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον.

Νέο δόγμα: Ο ορισμός των “έμπιστων εταίρων” και το “Κατασκευασμένο στην ΕΕ”

Ο IAA εισάγει για πρώτη φορά τον όρο «έμπιστοι εταίροι», μια κατηγορία χωρών που θα απολαμβάνουν προνομιακή μεταχείριση στις εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις με την ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιαπωνία ενισχύονται, ενώ παράλληλα η Ένωση θέτει σαφείς φραγμούς σε επενδύσεις από κράτη που κυριαρχούν σε κρίσιμες αλυσίδες παραγωγής — με την Κίνα να βρίσκεται στο επίκεντρο.

Ο περιορισμός αφορά χώρες που ελέγχουν πάνω από 40% της παγκόσμιας παραγωγής σε στρατηγικούς τομείς όπως:

μπαταρίες
ηλεκτρικά οχήματα
τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Η στόχευση είναι ξεκάθαρη: μείωση της εξάρτησης από τρίτες δυνάμεις και ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής αυτονομίας.

Στρατηγικές ισορροπίες και ευρωπαϊκό παρασκήνιο

Οι ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν στον πύργο Alden Biesen στο Βέλγιο για να χαράξουν κοινή γραμμή απέναντι στην οικονομική κάμψη της ΕΕ και την αυξανόμενη κινεζική επιρροή. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα:

στις προστατευτικές τάσεις της Γαλλίας
και στα αιτήματα Γερμανίας και Ιταλίας για πιο ανοιχτή αγορά

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ευθυγράμμιση με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, δείχνοντας μια προσπάθεια συγκρότησης κοινού μετώπου. Ωστόσο, οι εσωτερικές αντιθέσεις παραμένουν, με τη Γαλλία να φοβάται περιθωριοποίηση.

Παράλληλα, το Ηνωμένο Βασίλειο —μέσω της υπουργού Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς— ζητά ενεργό ρόλο στο νέο πλαίσιο «Κατασκευασμένο στην ΕΕ», επιδιώκοντας να διατηρήσει πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ανησυχίες από κινεζικές επιχειρήσεις

Οι πρώτες αντιδράσεις από την κινεζική πλευρά είναι έντονα επιφυλακτικές. Το Κινεζικό Επιμελητήριο Εμπορίου στην ΕΕ προειδοποιεί ότι:

ο IAA μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη των Κινέζων επενδυτών
οι απαιτήσεις για υποχρεωτικές συνεργασίες με τοπικές επιχειρήσεις δημιουργούν πρακτικά εμπόδια
η δημόσια προμήθεια ως εργαλείο πολιτικής ενδέχεται να λειτουργήσει αποτρεπτικά

Η Φον ντερ Λάιεν, πάντως, επιμένει ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να προτιμούν υψηλής ποιότητας εγχώρια προϊόντα έναντι επιδοτούμενων ξένων επιλογών, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή παραγωγή.

Τι έρχεται στη συνέχεια

Η εφαρμογή του IAA θα απαιτήσει στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών‑μελών και προσεκτική παρακολούθηση των επιπτώσεων. Η σύνοδος κορυφής της 19–20 Μαρτίου αναμένεται να καθορίσει:

τις τελικές κατευθύνσεις της νέας βιομηχανικής στρατηγικής
τις διπλωματικές ισορροπίες με ΗΠΑ, Κίνα και άλλους εταίρους
το εύρος της ευρωπαϊκής «προτίμησης» στις δημόσιες πολιτικές

Η ΕΕ επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο μοντέλο οικονομικής ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας, σε έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικές πιέσεις εντείνονται. Το μεγάλο στοίχημα παραμένει εσωτερικό: αν τα κράτη‑μέλη θα καταφέρουν να συμφωνήσουν σε κοινή γραμμή, ώστε η Ευρώπη να παραμείνει ισχυρή και αυτάρκης.

ΠΗΓΗ