Ακρίβεια χωρίς επιστροφή: Η εξαετία που «μετέφερε» μόνιμα το κόστος ζωής σε νέα βάση
Τρόφιμα, ενοίκια και υπηρεσίες εκτόξευσαν τις δαπάνες 2020–2025 – Το εισόδημα δεν ακολούθησε, διευρύνοντας το χάσμα με την Ευρώπη
Η εξαετία 2020–2025 άφησε βαθύ αποτύπωμα στην καθημερινότητα των ελληνικών νοικοκυριών, καθώς η ακρίβεια δεν υποχώρησε με την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, αλλά εγκαταστάθηκε σε μόνιμα υψηλότερο επίπεδο . Παρά τη μείωση των ετήσιων αυξήσεων τιμών μετά την ενεργειακή κρίση, το συνολικό κόστος ζωής έχει μετακινηθεί σε νέα βάση, την οποία τα εισοδήματα δεν κατάφεραν να ακολουθήσουν.
Τα τρόφιμα αποτέλεσαν τον πιο χαρακτηριστικό πυλώνα πίεσης: οι τιμές τους αυξήθηκαν σωρευτικά πάνω από 30%, με βασικά είδη όπως ψωμί, γαλακτοκομικά και κρέας να ξεπερνούν το 35% . Ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, οι τιμές δεν επέστρεψαν ποτέ στα επίπεδα του 2020, αλλά σταθεροποιήθηκαν σε υψηλότερα.
Η στέγη αναδείχθηκε στον πιο επίμονο και διαρθρωτικό παράγοντα ακρίβειας. Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 25%–30%, με τα αστικά κέντρα να καταγράφουν ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις. Σχεδόν τρία στα δέκα νοικοκυριά δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγη, ποσοστό πολλαπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου, μετατρέποντας το ενοίκιο σε μόνιμο φρένο κατανάλωσης .
Παράλληλα, οι υπηρεσίες –από εστίαση και κομμωτήρια έως εκπαίδευση και μεταφορές– αυξήθηκαν σωρευτικά κατά 20%–25%, επηρεασμένες από το ενεργειακό κόστος, τις μισθολογικές αναπροσαρμογές και τα υψηλά επαγγελματικά ενοίκια. Πρόκειται για «σιωπηρή» ακρίβεια που δεν μπορεί να αποφευχθεί, ακόμη και όταν περιορίζονται οι αγορές αγαθών.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στην αγοραστική δύναμη. Παρά την αύξηση του ΑΕΠ και τη βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών, οι πραγματικοί μισθοί στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλότεροι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η σωρευτική άνοδος των τιμών απορρόφησε μεγάλο μέρος των ονομαστικών αυξήσεων . Η μισθολογική απόκλιση με την Ευρώπη όχι μόνο δεν έκλεισε, αλλά σε ορισμένους τομείς διευρύνθηκε.
Η σύγκριση με την Ευρωζώνη αποκαλύπτει ότι η Ελλάδα είχε μεγαλύτερη σωρευτική αύξηση τιμών, ιδίως σε ενέργεια, τρόφιμα και υπηρεσίες. Στο πεδίο της στέγης, η απόκλιση είναι ακόμη πιο έντονη, καθώς τα ενοίκια αυξήθηκαν ταχύτερα σε μια χώρα με ήδη χαμηλότερα εισοδήματα.
Παρά το δυσμενές αποτύπωμα στην καθημερινότητα, η μακροοικονομική εικόνα της χώρας εμφανίζεται θετική: η ανάπτυξη του 2026 προβλέπεται στο 2,1%–2,2%, πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ η πρώτη έξοδος στις αγορές συνοδεύτηκε από ισχυρή ζήτηση για το ελληνικό 10ετές ομόλογο .
