Φρένο στις φοροαπαλλαγές ακινήτων: Νέο αυστηρό πλαίσιο για τον ειδικό φόρο
Οι φοροαπαλλαγές στην ακίνητη περιουσία έχουν διογκωθεί σε τέτοιο βαθμό τα τελευταία χρόνια ώστε να προκαλούν έντονη ανησυχία στο οικονομικό επιτελείο, τόσο για το δημοσιονομικό τους βάρος όσο και για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων. Ο ειδικός φόρος επί των ακινήτων έχει μετατραπεί σε πεδίο εκτεταμένων εξαιρέσεων, περιορίζοντας σημαντικά την απόδοσή του και ενισχύοντας τις υπόνοιες καταχρηστικής αξιοποίησης του πλαισίου.
Από το σύνολο των 22,88 δισ. ευρώ που αντιστοιχούν στις φορολογικές δαπάνες, σχεδόν το 40% αφορά απαλλαγές στη φορολογία κεφαλαίου, με τον ειδικό φόρο επί των ακινήτων και τον φόρο μεταβίβασης να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο δημοσιονομικό κόστος. Χαρακτηριστικό είναι ότι η μεγαλύτερη επιβάρυνση προέρχεται από την απαλλαγή στον ειδικό φόρο ακινήτων, η οποία, αν και αφορά μόλις 12.519 περιπτώσεις, ξεπερνά τα 6,34 δισ. ευρώ.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΑΑΔΕ προχώρησε σε αυστηροποίηση του πλαισίου, δημοσιεύοντας στο ΦΕΚ απόφαση που θέτει σαφείς κανόνες και διαδικασίες για τη χορήγηση απαλλαγών. Η απόφαση εξειδικεύει το άρθρο 18 του νέου Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας και καθορίζει αναλυτικά τα δικαιολογητικά που πρέπει να προσκομίζουν νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που δικαιούνται απαλλαγή.
Στο επίκεντρο βρίσκονται επιχειρήσεις και φορείς που ασκούν πραγματική παραγωγική δραστηριότητα ή εξυπηρετούν κοινωφελείς, κοινωνικούς και δημόσιους σκοπούς. Η φορολογική διοίκηση επιχειρεί να κλείσει κάθε «παράθυρο» καταχρηστικών εξαιρέσεων, απαιτώντας πλήρη τεκμηρίωση της λειτουργίας, της δραστηριότητας και της μετοχικής σύνθεσης των δικαιούχων. Η διαφάνεια στους πραγματικούς δικαιούχους αποτελεί βασικό ζητούμενο, με την ΑΑΔΕ να ζητά πιστοποιήσεις από δημόσιες αρχές ή μητρώα, ενώ όπου αυτό δεν είναι εφικτό, απαιτούνται υπεύθυνες δηλώσεις με αυστηρό περιεχόμενο.
Τα δικαιολογητικά πρέπει να ανανεώνονται κάθε χρόνο και να αποτυπώνουν την πραγματική κατάσταση της επιχείρησης την 1η Ιανουαρίου του εκάστοτε φορολογικού έτους. Στο νέο πλαίσιο υπάγονται εταιρείες εισηγμένες σε ρυθμιζόμενες αγορές, επιχειρήσεις με εμπορική ή βιομηχανική δραστηριότητα, ναυτιλιακές, ασφαλιστικά ταμεία, επενδυτικά σχήματα, αλλά και κοινωφελή ιδρύματα και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η διαδικασία συνοδεύεται από στοχευμένους φορολογικούς ελέγχους και, όπου κρίνεται απαραίτητο, από αυτοψίες στα ακίνητα.
Η αίτηση για απαλλαγή υποβάλλεται έως το τέλος Ιανουαρίου κάθε έτους, είτε ψηφιακά μέσω myAADE είτε με φυσικό φάκελο στις ΔΟΥ. Για το 2026 δόθηκε μεταβατική προθεσμία 30 ημερών από τη δημοσίευση της απόφασης, αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες προσαρμογής στο νέο, αυστηρότερο καθεστώς.
Το νέο πλαίσιο σηματοδοτεί μια προσπάθεια επαναφοράς της ισορροπίας στο φορολογικό σύστημα, περιορίζοντας τις καταχρηστικές απαλλαγές και διασφαλίζοντας ότι ο ειδικός φόρος επί των ακινήτων θα αποδίδει όπως προβλέπεται, χωρίς να επιβαρύνει δυσανάλογα τα δημόσια έσοδα.
