Το Νταβός, η Ευρώπη και το τέλος της παλιάς παγκόσμιας τάξης
Η ομιλία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνι στο Νταβός ξεχώρισε ως μια από τις πιο ηχηρές παρεμβάσεις, καθώς περιέγραψε το τέλος της προηγούμενης παγκόσμιας τάξης και κάλεσε τις «μεσαίες δυνάμεις» να συγκροτήσουν ένα νέο είδος «Κινήματος των Αδεσμεύτων». Παρά τη θετική υποδοχή από σχολιαστές, η Ευρώπη δύσκολα θα ανταποκριθεί, όπως φάνηκε και από τη δήλωση του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ Ντε Βέβερ περί «χαρούμενης υποταγής», που αποτυπώνει τη βαθιά ριζωμένη ευρωατλαντική νοοτροπία των ευρωπαϊκών ελίτ.
Η ευρωπαϊκή πολιτική τάξη, παρά τις διακηρύξεις περί «στρατηγικής αυτονομίας», δεν δείχνει διάθεση να απομακρυνθεί από την αμερικανική επιρροή. Η στάση αυτή επιβεβαιώθηκε και στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, όπου οι ηγέτες, παρά τις ενστάσεις τους για το ύφος του Ντόναλντ Τραμπ, έσπευσαν να προωθήσουν την εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ και να ενισχύσουν περαιτέρω την εξάρτηση από την Ουάσιγκτον, τόσο στον αμυντικό όσο και στον ενεργειακό τομέα.
Η αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από την Ευρώπη δεν είναι συγκυριακή αλλά διαρθρωτική. Από την εποχή Ομπάμα και το «Pivot to Asia», η αμερικανική στρατηγική μετατοπίζεται προς την Ασία, όπου η Κίνα αποτελεί τον κεντρικό ανταγωνιστή. Παράλληλα, η ένταξη μικρών παραμεθόριων κρατών στο ΝΑΤΟ δημιούργησε νέες ευθύνες για την Ευρώπη, η οποία όμως δεν διαθέτει ούτε τις στρατιωτικές δυνατότητες ούτε την πολιτική βούληση να αναλάβει αυτόν τον ρόλο. Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε τα όρια της ευρωπαϊκής ισχύος και τα «βαθιά αποθέματα» της Ρωσίας, δημιουργώντας δυνητικά επικίνδυνα διλήμματα για το ΝΑΤΟ, ειδικά στη Βαλτική.
Στο πλαίσιο αυτό, η συνέχιση του πολέμου λειτουργεί ως προσωρινή «λύση» για την Ευρώπη, που αποφεύγει να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής. Ωστόσο, η πραγματική στρατηγική αυτονομία προϋποθέτει ειρήνευση στην Ουκρανία και μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη, η οποία θα λαμβάνει υπόψη και τα ρωσικά συμφέροντα. Χωρίς αυτή τη μεταβολή, η Ευρώπη θα παραμείνει εξαρτημένη από τις ΗΠΑ για τουλάχιστον μία-δύο δεκαετίες, όπως εκτιμούν οι περισσότεροι αναλυτές.
Η συζήτηση για άμεση ευρωπαϊκή αυτονομία, όσο συνεχίζεται η αντιπαράθεση με τη Ρωσία, θεωρείται μη ρεαλιστική. Παρά τις αντιδράσεις όσων επικαλούνται τις «αξίες της Δύσης», η πραγματικότητα δείχνει ότι η προηγούμενη παγκόσμια τάξη έχει παρέλθει. Όπως τόνισε και ο Κάρνι στο Νταβός, «η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική».
