ΕΚΤ: Ο μεταπανδημικός πληθωρισμός δεν ήταν «απληστία»…
Νέα έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας(ΕΚΤ) ανατρέπει τις πιο διαδεδομένες εξηγήσεις για την εκτίναξη του πληθωρισμού μετά την πανδημία. Σύμφωνα με τους οικονομολόγους Άντον Νάκοφ και Μισέλ Γκασίμπε, η άνοδος των τιμών δεν οφείλεται ούτε στην «απληστία» των επιχειρήσεων ούτε σε υπερβολικά χαλαρή νομισματική πολιτική, αλλά σε απροσδόκητα σοκ τιμών που εξαπλώθηκαν μέσα από ένα στενά συνδεδεμένο δίκτυο παραγωγής.
Οι ερευνητές εξηγούν ότι οι γραμμές προσφοράς λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία: το κόστος παραγωγής μιας επιχείρησης αποτελεί εισροή για την επόμενη. Έτσι, ένα αρχικό σοκ —όπως η ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία— μπορεί να δημιουργήσει αλυσιδωτές αντιδράσεις που διογκώνονται δυσανάλογα και τελικά κατακλύζουν ολόκληρη την οικονομία. Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί γιατί ο πληθωρισμός της ευρωζώνης ξεπέρασε το 10% και γιατί η ΕΚΤ παραδέχεται σήμερα ότι αντέδρασε με καθυστέρηση.
Για να κατανοήσουν το φαινόμενο, οι Nakov και Ghassibe ανέπτυξαν ένα μοντέλο με 40 διασυνδεδεμένους κλάδους, το οποίο αναπαράγει τόσο την ένταση της αύξησης των τιμών όσο και τον ασυνήθιστα γρήγορο ρυθμό με τον οποίο οι επιχειρήσεις άλλαζαν τιμοκαταλόγους. Τα παραδοσιακά μακροοικονομικά μοντέλα, όπως σημειώνουν, δεν μπορούσαν να εξηγήσουν αυτή τη συμπεριφορά.
Η μελέτη καταλήγει ότι η προσεκτική παρακολούθηση των δικτύων παραγωγής είναι κρίσιμη για την πρόβλεψη μελλοντικών πληθωριστικών κινδύνων και τον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών. Παράλληλα, επισημαίνει ότι όταν οι αυξήσεις τιμών προέρχονται από τη ζήτηση και όχι από την προσφορά, τα ίδια δίκτυα λειτουργούν πιο αργά, επιτρέποντας στη νομισματική πολιτική να επηρεάσει την οικονομία χωρίς να προκαλεί ακραίες διακυμάνσεις.
Με τον πληθωρισμό και το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ να έχουν επιστρέψει στο 2%, η συζήτηση πλέον στρέφεται στο πώς θα αποφευχθούν αντίστοιχα λάθη στο μέλλον — και η νέα έρευνα προσφέρει ένα διαφορετικό, πιο σύνθετο πλαίσιο κατανόησης των πληθωριστικών σοκ.
