Οικοδομικές άδειες: Πότε αλλάζει η διαδικασία μέσω Κτηματολογίου
Από τον Ιούλιο του 2026 ξεκινά σταδιακά η μεγάλη μεταρρύθμιση στη διαδικασία έκδοσης οικοδομικών αδειών, καθώς οι Υπηρεσίες Δόμησης (ΥΔΟΜ) μεταφέρονται στο Ελληνικό Κτηματολόγιο. Το νέο μοντέλο στοχεύει στη μείωση της γραφειοκρατίας, στην ενίσχυση της διαφάνειας και στη δημιουργία ενός ενιαίου, ψηφιακού συστήματος για πολίτες και μηχανικούς.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επεξεργάζεται ήδη το πλήρες επιχειρησιακό σχέδιο, ενώ το σχετικό νομοσχέδιο αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την υλοποίηση της μεταρρύθμισης. Το πλάνο προβλέπει τη δημιουργία 20 Περιφερειακών και 77 Τοπικών Κέντρων Δόμησης, τα οποία θα στεγαστούν στα υφιστάμενα Κτηματολογικά Γραφεία.
Ψηφιακό “one stop shop” με Τεχνητή Νοημοσύνη
Το νέο πλαίσιο θα αξιοποιεί εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, με στόχο:
- ταχύτερη επεξεργασία αιτημάτων
- αυτοματοποιημένους ελέγχους
- ψηφιακή ιχνηλασιμότητα όλων των διαδικασιών
- ενιαία πρότυπα σε όλη τη χώρα
Τα πρώτα πιλοτικά κέντρα αναμένεται να λειτουργήσουν μέσα στο καλοκαίρι του 2026, ενώ η πλήρης εφαρμογή του συστήματος τοποθετείται στις αρχές του 2027.
Τι αλλάζει στις οικοδομικές άδειες και στους ελέγχους
Η μεταφορά των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο δεν αποτελεί απλή διοικητική αλλαγή, αλλά ριζικό επανασχεδιασμό του τρόπου με τον οποίο αδειοδοτείται η δόμηση στην Ελλάδα.
Μεταφέρονται στο Κτηματολόγιο:
- προεγκρίσεις και βεβαιώσεις όρων δόμησης
- έκδοση και έλεγχος οικοδομικών αδειών
- δειγματοληπτικοί έλεγχοι
- χειρισμός καταγγελιών
- έλεγχοι νομιμότητας
- διακοπές εργασιών και ανακλήσεις
- ενέργειες για αυθαίρετες ή επικίνδυνες κατασκευές
Στόχος είναι να πάψει η ταχύτητα έκδοσης μιας άδειας να εξαρτάται από το αν μια δημοτική ΥΔΟΜ είναι υποστελεχωμένη ή υπερφορτωμένη.
Τι παραμένει στους δήμους
Οι δήμοι διατηρούν τον πυρήνα της πολεοδομικής πολιτικής:
- πολεοδομικός και τοπικός σχεδιασμός
- μελέτες και αναπλάσεις
- κοινόχρηστοι χώροι
- πράξεις εφαρμογής
Με άλλα λόγια, οι δήμοι συνεχίζουν να καθορίζουν πού και πώς αναπτύσσεται μια περιοχή, ενώ η αδειοδότηση περνά σε κεντρικό φορέα.
Γιατί κρίθηκε αναγκαία η μεταφορά
Η χρόνια δυσλειτουργία πολλών ΥΔΟΜ, οι μεγάλες καθυστερήσεις και οι έντονες αποκλίσεις από δήμο σε δήμο οδήγησαν στην ανάγκη για ένα ενιαίο σύστημα. Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που αναγνωρίζει την αδειοδότηση ως αρμοδιότητα της κεντρικής διοίκησης, άνοιξε τον δρόμο για τη μεταρρύθμιση.
Ποια προβλήματα λύνει – Ποια ρίσκα δημιουργεί
Τι φιλοδοξεί να λύσει το νέο σύστημα
- μείωση «εντοπιότητας» και άτυπων εξαρτήσεων
- ενιαία εμπειρία για πολίτες και μηχανικούς
- ψηφιακή ιχνηλασιμότητα και μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου
- συστηματικοί έλεγχοι με βάση τον κίνδυνο (έως 30% των πράξεων)
- αξιοποίηση δεδομένων και AI για στοχευμένους ελέγχους
Τα ρίσκα που επισημαίνονται
- ανάγκη για επαρκές και εξειδικευμένο προσωπικό
- απαιτητική ψηφιοποίηση και μεταφορά φακέλων
- πιθανές αντιδράσεις από την Αυτοδιοίκηση (ΚΕΔΕ)
- κίνδυνος αδιαφάνειας σε αλγοριθμικούς ελέγχους («μαύρο κουτί»)
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί στην πράξη: αν οι άδειες θα εκδίδονται ταχύτερα και αν οι έλεγχοι θα γίνονται με τον ίδιο τρόπο σε όλη τη χώρα. Σήμερα, για απλές εγκρίσεις μπορεί να απαιτούνται πάνω από 3 μήνες, ενώ για σύνθετες υποθέσεις –με ασάφειες ή πολλαπλές γνωμοδοτήσεις– ο χρόνος μπορεί να ξεπεράσει και τα 5 χρόνια.
