Mercosur: Ποιοι πανηγυρίζουν και ποιοι «κλαίνε» από την συμφωνία…
Η επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur, έπειτα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, ανοίγει μια νέα εποχή για τις εμπορικές σχέσεις Ευρώπης και Λατινικής Αμερικής. Η συμφωνία, η μεγαλύτερη που έχει υπογραφεί ποτέ από την ΕΕ, δημιουργεί μια τεράστια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών που καλύπτει πάνω από 700 εκατομμύρια ανθρώπους και καταργεί περισσότερο από το 90% των δασμών στις ευρωπαϊκές εξαγωγές.
Παρά τις έντονες αντιδράσεις σε αρκετά κράτη-μέλη, η συμφωνία προχωρά προς έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την Κομισιόν να εκτιμά ότι θα ενισχύσει την ευρωπαϊκή οικονομία κατά 77,6 δισ. ευρώ έως το 2040. Όπως σε κάθε μεγάλη εμπορική συμφωνία, υπάρχουν ξεκάθαροι νικητές αλλά και ηττημένοι.
Οι μεγάλοι κερδισμένοι
Τζόρτζια Μελόνι
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός εξασφάλισε σημαντικές παραχωρήσεις για τους Ιταλούς αγρότες, αφού απείλησε να ταχθεί με τη Γαλλία κατά της συμφωνίας. Η Ρώμη πέτυχε πρόσθετες διασφαλίσεις για τα αγροτικά προϊόντα και δεσμεύσεις για νέα χρηματοδότηση, επιτρέποντας στη Μελόνι να εμφανιστεί ως ρυθμιστικός παράγοντας και «νικήτρια» της διαπραγμάτευσης.
Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία
Mercedes, BMW, Volkswagen και άλλοι γερμανικοί κολοσσοί βλέπουν μια τεράστια νέα αγορά να ανοίγει. Η μείωση των δασμών –έστω και σταδιακά– διευκολύνει την πρόσβαση στα κράτη της Mercosur, ενισχύοντας τις εξαγωγές και τα κέρδη τους. Τα ηλεκτρικά οχήματα μάλιστα θα έχουν ακόμη ευνοϊκότερη μεταχείριση.
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Για την Πρόεδρο της Κομισιόν, η Mercosur αποτελεί διπλωματική νίκη. Μετά από μήνες δύσκολων διαπραγματεύσεων και παραχωρήσεων –συμπεριλαμβανομένων επιδοτήσεων 45 δισ. ευρώ προς τους Ευρωπαίους αγρότες– κατάφερε να εξασφαλίσει την απαραίτητη ειδική πλειοψηφία. Η συμφωνία ενισχύει το διεθνές κύρος της ΕΕ σε μια περίοδο που ΗΠΑ και Κίνα κυριαρχούν στο παγκόσμιο εμπόριο.
Οι Ευρωπαίοι αγρότες
Παρά τις αρχικές αντιδράσεις, η συμφωνία περιλαμβάνει αυστηρές ποσοστώσεις για προϊόντα όπως το βοδινό και τα πουλερικά, προστατεύοντας την ευρωπαϊκή παραγωγή. Παράλληλα, προϊόντα ΠΟΠ –όπως παρμεζάνα και γαλλικά κρασιά– αποκτούν ισχυρότερη προστασία και πρόσβαση σε νέα αγορά. Οι γενναίες επιδοτήσεις λειτουργούν ως «μαξιλάρι» για τις όποιες απώλειες.
Οι χαμένοι της συμφωνίας
Εμανουέλ Μακρόν
Ο Γάλλος πρόεδρος υπήρξε ο πιο ένθερμος αντίπαλος της Mercosur, υπό την πίεση των Γάλλων αγροτών. Παρά τις προσπάθειές του να μπλοκάρει τη συμφωνία, η Γαλλία δεν κατάφερε να συγκεντρώσει αρκετές ψήφους. Η αποτυχία αυτή ενισχύει την πολιτική φθορά του Μακρόν στο εσωτερικό.
Ντόναλντ Τραμπ
Η συμφωνία λειτουργεί ως αντίβαρο στη σκληρή εμπορική πολιτική του Αμερικανού προέδρου. Η ΕΕ δείχνει ότι μπορεί να συνάπτει μεγάλες διεθνείς συμφωνίες και να ενισχύει συμμαχίες, την ώρα που ο Τραμπ προωθεί μονομερείς δασμούς. Παράλληλα, η συμφωνία ενισχύει τον Βραζιλιάνο πρόεδρο Λούλα, έναν από τους πολιτικούς αντιπάλους του.
Κίνα
Η Κίνα είχε ενισχύσει σημαντικά την παρουσία της στη Λατινική Αμερική τα τελευταία χρόνια. Η Mercosur δίνει στην Ευρώπη την ευκαιρία να ανακτήσει χαμένο έδαφος σε κρίσιμους τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και η αεροπορική βιομηχανία, περιορίζοντας την κινεζική επιρροή.
Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου
Η αυξημένη ζήτηση για βοδινό κρέας ενδέχεται να επιταχύνει την αποψίλωση του Αμαζονίου, καθώς νέα βοσκοτόπια δημιουργούνται εις βάρος του δάσους. Η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρες κατά της παράνομης αποψίλωσης και δεσμεύσεις για τη Συμφωνία του Παρισιού, ωστόσο περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν έντονη ανησυχία.
………………………………
Mercosur: Πώς επηρεάζονται οι Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφοι
Η έγκριση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur από το Συμβούλιο της ΕΕ, με ειδική πλειοψηφία, ανοίγει τον δρόμο για τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου που έχει συνάψει ποτέ η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συμφωνία με το νοτιοαμερικανικό μπλοκ –Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη και Παραγουάη– προκαλεί έντονες αντιδράσεις σε αρκετές χώρες, ενώ για την Ελλάδα αναμένεται να έχει «μεικτές» επιπτώσεις, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς και του πρωτογενούς τομέα.
Η ελληνική αγροτική παραγωγή εμφανίζεται σε μεγάλο βαθμό προστατευμένη από τη συμφωνία. Τα βασικά εξαγώγιμα προϊόντα της χώρας –ελαιόλαδο, φέτα, ΠΟΠ προϊόντα– καλύπτονται από ρητές ρήτρες προστασίας. Παράλληλα:
- Τα φρούτα και τα εσπεριδοειδή υπάγονται στον μηχανισμό τιμής εισόδου, που ενεργοποιεί υψηλότερους δασμούς όταν απειλείται η ευρωπαϊκή αγορά.
- Η Ελλάδα δεν ανταγωνίζεται άμεσα τις χώρες της Mercosur σε μαζικά, χαμηλού κόστους προϊόντα.
- Η εγχώρια παραγωγή στηρίζεται στην ποιότητα και στη γεωγραφική ταυτότητα, περιορίζοντας τον κίνδυνο υποκατάστασης από εισαγόμενα προϊόντα.
Το μεγάλο αγκάθι: η συρρίκνωση της κτηνοτροφίας
Η συμφωνία, ωστόσο, αναδεικνύει με ακόμη μεγαλύτερη ένταση το διαχρονικό πρόβλημα της ελληνικής κτηνοτροφίας – και ειδικά της αγελαδοτροφίας. Η παραγωγική αυτάρκεια μειώνεται σταθερά εδώ και δεκαετίες:
- Σήμερα η Ελλάδα καλύπτει μόλις 9% της κατανάλωσης μοσχαρίσιου κρέατος.
- Πριν από τρία χρόνια το ποσοστό ήταν 12%.
- Τη δεκαετία του 1980 η αυτάρκεια άγγιζε το 80%.
Η πτώση αποδίδεται σε υψηλό κόστος παραγωγής, ακριβές ζωοτροφές και ενέργεια, γραφειοκρατία και απουσία μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής για τη βοοτροφία. Το αποτέλεσμα είναι αυξανόμενη εξάρτηση από εισαγωγές, κυρίως από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Πιέσεις στις τιμές από το εισαγόμενο βοδινό
Η Mercosur προβλέπει αυξημένες εισαγωγές βοδινού κρέατος από Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη και Παραγουάη. Το χαμηλό κόστος παραγωγής στις χώρες αυτές, σε συνδυασμό με τους μειωμένους δασμούς, αναμένεται να πιέσει καθοδικά τις τιμές παραγωγού στην ευρωπαϊκή αγορά.
Αυτό σημαίνει:
- μεγαλύτερο ανταγωνισμό για τους Ευρωπαίους κτηνοτρόφους
- έμμεση πίεση και στους Έλληνες παραγωγούς
- περιορισμό των περιθωρίων κέρδους
- αποθάρρυνση νέων επενδύσεων και εκσυγχρονισμού
Σε ένα ήδη εύθραυστο περιβάλλον, η περαιτέρω συμπίεση των τιμών ενισχύει τον κίνδυνο συνέχισης της εγκατάλειψης της αγελαδοτροφίας.
